III UZP 29/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Zaziemski. Sędziowie SN: J. Myślicki (sprawozdawca), S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Bijowskiej, w sprawie z wniosku Andrzeja K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o zaliczenie okresu studiów do okresu zatrudnienia po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie postanowieniem z dnia 13 kwietnia 1984 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy "uprzednie zatrudnienie" określone w art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin z dnia 14 grudnia 1982 r. (Dz. U. Nr 40, poz. 267) to zatrudnienie bezpośrednio poprzedzające podjęcie nauki w szkole wyższej, czy też zatrudnienie z innego okresu nie poprzedzające bezpośrednio podjęcia nauki w szkole wyższej?"podjął następującą uchwałę:Przez wyrażenie "uprzednie zatrudnienie" w rozumieniu przepisu art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) należy rozumieć także okres zatrudnienia, który nie poprzedza bezpośrednio podjęcia nauki w szkole wyższej. Uzasadnienie faktycznePowołując się na art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie decyzją z dnia 5.I.1984 r. odmówił wnioskodawcy Andrzejowi K., ur. dnia 12.V.1924 r., zaliczenia do wzrostu renty inwalidzkiej okresu jego studiów w szkole wyższej.W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że okres nauki w szkole wyższej podlega zaliczeniu, jeżeli pracownik został na studia skierowany i uprzednio był zatrudniony, a tych warunków wnioskodawca nie spełnia.Odwołując się do Sądu od zatwierdzającego powyższą decyzję orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału ZUS z dnia 17.II.1984 r., wnioskodawca podniósł, że przed rozpoczęciem nauki w szkole wyższej był zatrudniony, a obowiązujące przepisy nie wymagają, aby zatrudnienie to miało miejsce bezpośrednio przed podjęciem studiów.Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie zwrócił się do Sądu Najwyższego w trybie art. 66 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych z pytaniem prawnym wymienionym w sentencji niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1984 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267). za okresy zaliczalne do okresów zatrudnienia uważa się okres nauki w szkole, do której pracownik został skierowany przez zakład pracy, oraz nauki w szkole wyższej pod warunkiem uprzedniego zatrudnienia, jeżeli nauka ta ukończona została przed dniem wejścia w życie ustawy.Wątpliwości Sądu nasunęły się na tle użytego w wymienionym przepisie sformułowania o "uprzednim" zatrudnieniu. Czy mianowicie należy je rozumieć jako zatrudnienie bezpośrednie poprzedzające naukę w szkole wyższej, czy też jako zatrudnienie w każdym czasie, byleby miało ono miejsce przed podjęciem nauki w tej szkole.Rozważając to zagadnienie, wypada sięgnąć do przepisów, które obowiązywały w latach poprzedzających wejście w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267). Według bowiem art. 8 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97) do okresów zatrudnienia wymaganych do uzyskania renty zaliczany był okres nauki w szkołach wyższych, jeżeli pracownik był zatrudniony "bezpośrednio przed wstąpieniem do szkoły". Użyte w tym przepisie określenie "bezpośrednio" odnosiło się do możliwości zaliczenia okresu nauki w szkole wyższej tylko w sytuacji, gdy pracownik zaprzestawszy zatrudnienia, rozpoczynał niezwłocznie naukę w takiej szkole. W konsekwencji nie podlegał uwzględnieniu okres nauki w szkole wyższej, gdy pomiędzy tym okresem zatrudnienia istniała przerwa, w czasie której osoba zainteresowana nie pracowała, ani też nie pobierała nauki w szkole wyższej.Zmiana stanu prawnego nastąpiła dopiero w przepisie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 ze zm.), który postanawiał, że za okresy zaliczalne do okresów zatrudnienia uważa się okres nauki w szkołach wyższych pod warunkiem uprzedniego zatrudnienia.Pominąwszy w tym przepisie określenie "bezpośredniego" (zatrudnienia), ustawodawca umożliwił w ten sposób zaliczenie okresu nauki w szkołach wyższych, stawiając warunek, aby okres ten był poprzedzony zatrudnieniem, które już nie musiało pozostawać w bliższej czasowo zależności od okresu nauki w takich szkołach.Można by wskazać, że warunek bezpośredniego zatrudnienia przed wstąpieniem do szkół partyjnych i szkół związków zawodowych, przewidziany dotychczas w art. 4 ust. 2 pkt 2 dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, zachowany został nadal również w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Został on pominięty dopiero w art. 11 ust. 2 pkt 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.W art. 13 ust. 3 pkt 2 tej ostatniej ustawy pozostawiono warunek "uprzedniego" zatrudnienia, jednakże ustawodawca ograniczył możliwość zaliczenia okresu nauki w szkole wyższej wyłącznie do przypadku, gdy nauka ta ukończona została przed dniem wejścia w życie ustawy.Przytoczone rozważania uzasadniają pogląd, że art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin uzależnił zaliczalność okresu nauki w szkole wyższej od uprzedniego, lecz nie wyłącznie bezpośredniego zatrudnienia przed wstąpieniem do takiej szkoły.Z powyższych względów należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.