III UZP 7/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Wasilewski. Sędziowie SN: S. Szymańska (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, S. Trautsolta, w sprawie z wniosku Eugeniusza N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. o wyższy dodatek z tytułu stażu pracy w PRL po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 14 lipca 1986 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy działalność w ruchu oporu w latach od 1940 r. do dnia 17 stycznia 1945 r. - bezpośrednio przed podjęciem studiów wyższych (odbytych od 1945 do 1951) - może być zaliczona jako okres zatrudnienia umożliwiający zaliczenie nauki w szkole wyższej do wzrostu emerytury z tytułu zatrudnienia w Polsce Ludowej ponad okres wynoszący 20 lat (art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin)?"podjął następującą uchwałę:Okres nauki w szkole wyższej poprzedzony działalnością w ruchu oporu nie jest okresem zaliczalnym do okresu zatrudnienia i w związku z tym nie podlega uwzględnieniu przy obliczeniu wzrostu emerytury z tytułu zatrudnienia w Polsce Ludowej (art. 13 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca Eugeniusz N. domagał się przyznania wyższego wzrostu emerytury z tytułu zatrudnienia w Polsce Ludowej. Organ rentowy bowiem przy obliczeniu tego wzrostu nie uwzględnił okresu nauki w szkole wyższej od dnia 1 października 1945 r. do dnia 1 października 1949 r. z tego powodu, że wnioskodawca przed podjęciem studiów nie pracował.W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi Eugeniusz N. domagał się zaliczenia do okresu zatrudnienia w Polsce Ludowej okresu nauki w szkole wyższej. Zdaniem wnioskodawcy, okres ten podlega uwzględnieniu, gdyż przed podjęciem studiów działał w ruchu oporu (od stycznia 1940 r. do dnia 17 stycznia 1945 r.).Sąd Wojewódzki uznał, że w sprawie zachodzą poważne wątpliwości prawne, w związku z czym przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji uchwały. Z uzasadnienia zagadnienia wynika, że Sąd skłania się do stanowiska, iż w sytuacji, gdy okres nauki w szkole wyższej był poprzedzony działalnością w ruchu oporu, tj. okresem zaliczalnym do okresu zatrudnienia, przy obliczaniu wzrostu emerytury z tytułu zatrudnienia w Polsce Ludowej okres tej nauki podlega uwzględnieniu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 29 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm. (w skrócie: z.e.p.) przy obliczaniu wzrostu emerytury z tytułu zatrudnienia w Polsce Ludowej uwzględnia się także okresy równorzędne z okresami zatrudnienia i okresy zaliczalne do okresów zatrudnienia. Jeżeli chodzi o okres nauki w szkole wyższej, to zgodnie z art. 13 ust. 3 pkt 2 tej ustawy okres nauki w takiej szkole jest okresem zaliczalnym do okresu zatrudnienia pod warunkiem uprzedniego zatrudnienia, jeżeli nauka ta została ukończona przed dniem wejścia w życie ustawy. Udzielenie odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne zależy zatem od wyjaśnienia, co należy rozumieć przez określenie "uprzedniego zatrudnienia".W prawie ubezpieczeń społecznych rozróżnia się okresy zatrudnienia, okresy równorzędne z okresami zatrudnienia oraz okresy zaliczalne do okresów zatrudnienia (por. art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o z.e.p.). Na równi jednak z okresami zatrudnienia traktowane są tylko okresy równorzędne z okresami zatrudnienia, okresy te bowiem wywołują te same skutki co okresy zatrudnienia (przykładowo por. art. 26 ust. 1 pkt 1, art. 28 oraz 33 pkt 3 ustawy o z.e.p.). Jeżeli zaś chodzi o okresy zaliczalne do okresów zatrudnienia, to mają one to znaczenie, że podlegają uwzględnieniu przy obliczaniu wymaganego do świadczeń emerytalno-rentowych okresu zatrudnienia. Przez użyte w art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy o z.e.p. określenie "uprzednie zatrudnienie" należy zatem rozumieć zatrudnienie w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy z z.e.p. oraz okresy równorzędne z okresami zatrudnienia (art. 11 ust. 2 tejże ustawy).Okres działalności kombatanckiej, w szczególności w ruchu oporu, jest okresem zaliczalnym do okresu zatrudnienia (art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o z.e.p.). Dlatego okres nauki w szkole wyższej, poprzedzony działalnością w ruchu oporu, nie jest okresem zaliczanym do okresu zatrudnienia i w związku z tym nie podlega uwzględnieniu przy obliczaniu wzrostu emerytury z tytułu zatrudnienia w Polsce Ludowej.Gdyby określenie "uprzednie zatrudnienie" zawarte w art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy o z.e.p. miało odnosić się także do okresów zaliczalnych do okresów zatrudnienia, to musiałoby to być wyraźnie zaznaczone w dalszej części przepisu (przykładowo por. art. 26 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1, art. 27 ust. 2, art. 28 pkt 1 in fine i pkt 2 in fine oraz art. 20 ust. 2 zdanie drugie tejże ustawy). Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.