I KR 120/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kaliński. Sędziowie: J. Cieślak (sprawozdawca), M. Synoradzki.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kępiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 1984 r. sprawy Andrzeja G. i Wojciecha S., oskarżonych z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego Wojciecha S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 20 grudnia 1983 r.uchylił orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności orzeczonej w stosunku do oskarżonego Andrzeja G. oraz co do niego i Wojciecha S. w częściach skazujących tych oskarżonych za przestępstwa określone w art. 200 § 1 k.k. (pkt I, II, VI, VII i VIII zaskarżonego wyroku), a ponadto w częściach dotyczących zasądzenia odszkodowania, jak też kosztów oraz opłat, i sprawę w zakresie wymienionych czynów przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w R. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 20 grudnia 1983 r. zostali skazani:1) Andrzej G.a) na podstawie art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 3 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, a na podstawie art. 36 § 3 k.k. na karę 50.000 zł grzywny za czyn wyczerpujący znamiona przestępstw określonych w art. 200 § 1 i art. 266 § 4 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k., popełniony w ten sposób, że w okresie od dnia 1 października 1980 r. do dnia 7 kwietnia 1982 r. w G., jako magazynier magazynu paliw, będąc odpowiedzialny za powierzone mu mienie i działając wspólnie oraz w porozumieniu z Wojciechem S., zagarnął paliwo na łączną sumę 170.340 zł w ten sposób, że w miesięcznych rozliczeniach zużycia paliwa zawyżał liczbę kilometrów przejechanych przez dany pojazd, zawyżał miesięczne zużycie paliwa, a w dowodach wydania paliwa zawyżał ilość wydanego faktycznie paliwa;b) na podstawie art. 218 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności za to, że w okresie od dnia 1 stycznia 1979 r. do dnia 22 czerwca 1982 r. w G. nie dopełnił obowiązku w zakresie nadzoru nad magazynem paliw przez dopuszczenie osób nie uprawnionych do pobierania paliwa przez przekazywanie, w czasie swojej nieobecności w pracy, magazynu bez uprzednio przeprowadzonej inwentaryzacji, powodując niedobór istotny w paliwie na kwotę 309.604,90 zł, narażając na straty Gminną Spółdzielnię w G.;c) na podstawie art. 66, 67 § 1 i art. 70 § 1 k.k. została wymierzona oskarżonemu Andrzejowi G. łączna kara 3 lat pozbawienia wolności;2) Wojciech S. na podstawie art. 200 § 1 k.k. i w zw. z art. 58 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, a na podstawie art. 36 § 3 k.k. na 50.000 zł grzywny za to, że w okresie od dnia 1 października 1980 r. do dnia 7 kwietnia 1982 r. w G., jako prezes Gminnej Spółdzielni - działając czynem ciągłym wspólnie i w porozumieniu z Andrzejem G. - przywłaszczył sobie paliwo wartości 170.340 zł na szkodę Gminnej Spółdzielni w G.Na podstawie art. 83 § 1 k.k. na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności zostały zaliczone okresy tymczasowego aresztowania: Andrzejowi G. od dnia 1 czerwca 1983 r., a Wojciechowi S. od dnia 9 czerwca 1983 r.(...) Wyrok ten został zaskarżony przez prokuratora w stosunku do obydwu oskarżonych i obrońcę oskarżonego Wojciecha S. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów, które stanowiły podstawę takiego rozstrzygnięcia, należało ustalić zakres zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji przez urząd prokuratorski, gdyż kwestia ta ma decydujące znaczenie dla granic orzekania przez Sąd Najwyższy w stosunku do oskarżonego Andrzeja G., który nie zaskarżył skazującego go wyroku sądu pierwszej instancji.Z wniosków zawartych w rewizji urzędu prokuratorskiego wynika, że rewidującemu chodziło o zmianę kary wymierzonej "(...) Andrzejowi G. za czyn opisany wyżej pod lit. a (pkt I aktu oskarżenia) (...)" oraz kary łącznej, natomiast wniosek ten nie obejmował kary wymierzonej temu oskarżonemu za przypisane mu przestępstwo określone w art. 218 § 1 k.k.Wniosek zawarty w rewizji urzędu prokuratorskiego wskazuje więc na to, że wyrok został zaskarżony w stosunku do Andrzeja G. w odniesieniu do kary orzeczonej w części skazującej za przestępstwo określone w art. 200 § 1 k.k. i w odniesieniu do orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności.Mało prezycyzyjne sformułowania, polegające na wyliczeniu przepisów ustawy karnej, o naruszenie których oskarżeni ci byli oskarżeni, użycie w zarzutach rewizji słowa "czynów", zwłaszcza z uwzględnieniem tego, że zarzuty te dotyczyły dwóch osób, a wreszcie powtórzenie elementów przypisanych oskarżonym przestępstw w uzasadnieniu rewizji - nie może stanowić podstawy do wysnucia wniosku, że wyrok został zaskarżony przez urząd prokuratorski w odniesieniu do przypisanego oskarżonemu Andrzejowi G. czynu określonego w art. 218 § 1 k.k. Gdyby zamiarem rewidującego było podwyższenie kary za ten czyn, wówczas dałby temu wyraz we wnioskach rewizji, które zostały szczegółowo sprecyzowane.Ze względu na znaczenie procesowe, jakie ma rewizja wniesiona przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego, okoliczność, czy zaskarżenie wyroku nastąpiło w całości, czy też w określonej części - nie może ulegać wątpliwości, i w żadnym wypadku nie można się tego domyślać z mało prezycyzjnych i ogólnikowych sformułowań zamieszczonych na wstępie rewizji czy w jej uzasadnieniu. Skoro bowiem ustawa karnoprocesowa wymaga w wypadku rewizji pochodzącej od oskarżyciela publicznego wskazania zarzutów stawianych rozstrzygnięciu - to tym bardziej konieczne jest określenie przez oskarżyciela we wnoszonej rewizji, czy orzeczenie zaskarża w całości lub części, zwłaszcza że art. 374 § 2 k.p.k. przewiduje dla stron prawo zaskarżenia orzeczenia w całości lub w części.Bez takiego określenia zakresu zaskarżenia nie można wyobrazić sobie prawidłowego sprecyzowania zarzutów stawianych rozstrzygnięciu sądu pierwszej instancji.Ponadto prawo oskarżonego do obrony realizowane jest również w postępowaniu odwoławczym i bez wyraźnego wskazania granic zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji - na niekorzyść - oskarżony nie wiedziałby, w jakim zakresie ma bronić się w postępowaniu odwoławczym.Sąd Najwyższy, mając to na względzie, uznał, że wyrok w części skazującej oskarżonego Andrzeja G. za czyn określony w art. 218 § 1 k.k. nie został zaskarżony, wobec czego nie może sprawa o ten czyn podlegać rozpatrywaniu przez Sąd Najwyższy, gdyż nie zezwalają na to przepisy kodeksu postępowania karnego, z których wynikają wyraźne zakazy pogarszania sytuacji procesowej oskarżonego bez zaskarżenia wyroku przez uprawnionego oskarżyciela publicznego na niekorzyść oskarżonego.Kodeks postępowania karnego wyraźnie rozróżnia w art. 397 k.p.k. rewizję co do winy i rewizję co do kary; nie można więc dopuszczać do sytuacji, w której prokurator wnosząc rewizję pisemną na niekorzyść oskarżonego co do kar zasadniczych przez zmianę zarzutów na rozprawie rewizyjnej powodowałby przekształcenie tej rewizji w rewizję co do winy, gdyż na taką zmianę zakresu zaskarżenia nie zezwala art. 383 § 1 k.p.k. Przepis ten wyraźnie przewiduje, że sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego tylko wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy i tylko w granicach środka odwoławczego.Prokurator natomiast miał prawo ze względu na treść art. 383 § 1 i art. 398 k.p.k. zmienić zakres zarzutów rewizji urzędu prokuratorskiego i podzielić trafność niektórych zarzutów obrazy przepisów postępowania, podniesionych w rewizji obrońcy oskarżonego Wojciecha S. w odniesieniu do czynu przypisanego temu oskarżonemu, który to czyn został popełniony we współdziałaniu z oskarżonym Andrzejem G. Mając to na względzie, Sąd Najwyższy uznał, że w myśl wskazanych przepisów i zasady łącznego rozpoznawania spraw, wynikającej z art. 24 § 1 i 2 k.p.k., zachodziła podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w stosunku do oskarżonego Andrzeja G. w odniesieniu do przypisanego temu oskarżonemu czynu określonego w art. 200 § 1 i 266 § 4 k.p.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. Niezależnie od tej podstawy prawnej również zasada wynikająca z art. 384 k.p.k. przemawia za uchyleniem wyroku w tej części w stosunku do oskarżonego Andrzeja G., gdyż te same względy natury procesowej przemawiały za uchyleniem wyroku w części względem tego oskarżonego co i w wypadku oskarżonego Wojciecha S. (...).