IV PR 114/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Błachowska, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Robót Budowlanych Przemysłu Węglowego w K. przeciwko Helenie M. o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 31 stycznia 1984 r.uchylił zaskarżony wyrok w części zasądzającej powództwo oraz orzekającej o opłacie sądowej i kosztach procesu i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo o odszkodowanie z tytułu niedoboru w magazynie, przyjmując, że pozwana odpowiada za niedobór na podstawie art. 22 kodeksu pracy na skutek umyślnego wyrządzenia szkody w związku ze skazaniem pozwanej za popełnienie przestępstwa z art. 218 § 1 kodeksu karnego, polegającego na fałszowaniu dokumentacji magazynowej przez wstawianie niewłaściwych symboli materialnych i zawyżanie ilości pobranych materiałów. Z tego też względu zdaniem tego sądu na pozwanej tylko spoczywa obowiązek naprawienia szkody, mimo faktu, że pełniła ona obowiązek magazyniera wspólnie z innymi osobami na podstawie umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie, w świetle bowiem zebranego w sprawie materiału dowodowego "nie istnieją przesłanki objęcia również i tych osób odpowiedzialnością materialną".Jednocześnie Sąd Wojewódzki przyjął istnienie "pewnych okoliczności", wskazujących, że szkoda wyrządzona przez pozwaną jest niższa od zgłoszonej w pozwie i przyjętej w wyroku karnym i dlatego na podstawie art. 322 k.p.c. ograniczył odszkodowanie i mniej więcej 15% (247 tys. zł w miejsce dochodzonej kwoty 288 tys. zł) i uwzględniając dokonaną dobrowolnie częściową spłatę zadłużenia zasądził od pozwanej kwotę 216.078 zł.Rewizję pozwanej od tego wyroku opartą na podstawach z art. 368 pkt 1, 3 i 4 k.p.c., należało uznać za uzasadnioną.Trafny jest zarzut rewizji naruszenia art. 122 k.p. wskutek nierozważenia obrony pozwanej, iż dokonywane przez nią przeróbki dokumentów miały na celu ukrycie już wcześniej powstałego niedoboru. Sąd Wojewódzki nie wskazał okoliczności świadczących, by było inaczej, sama bowiem zmiana danych w dokumentacji nie musi prowadzić do braku towaru, jeżeli nie wiąże się z dalszym działaniem polegającym na usuwaniu w sposób bezprawny tego towaru spod władztwa zakładu pracy lub narażaniu na jego utratę. Takiego działania Sąd Wojewódzki nie ustalił, a przytoczony w uzasadnieniu wyroku argument, że pozwana "nie potrafiła ani stwierdzić, ani ustalić, w jakiej wysokości braki występowały i jakie chciała ukryć", wskazuje nie na umyślne wyrządzenie szkody w rozumieniu art. 12 k.p., lecz na fakt nieustalenia przyczyny braków, co wystarczałoby tylko do odpowiedzialności z art. 124 k.p. opartej na domniemaniu winy pracownika nie wyliczającego się z powierzonego mu mienia.W konsekwencji nietrafne jest również stwierdzenie sądu o braku przesłanek do objęcia odpowiedzialnością innych osób wymienionych w umowie o wspólnej odpowiedzialności materialnej, wchodzą one bowiem - w obecnym stanie sprawy - do grona osób odpowiedzialnych za niedobór w zakresie tej odpowiedzialności odpowiadającej postanowieniom umowy lub w częściach równych.Wyrok skazujący pozwaną za dopuszczenie do spornego niedoboru ma charakter prejudykatu przesądzającego tylko winę pozwanej, gdyż - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5.I.1970 r. I PR 91/69 (OSNCP z 1970 r. z. 11, poz. 197) zachowującym aktualność również na tle unormowań kodeksu pracy - wyrządzenie szkody będącej następstwem przestępczego zachowania się jednego z odpowiedzialnych materialnie pracowników nie wyłącza samo przez się odpowiedzialności materialnej drugiego pracownika, jeżeli również i on wskutek zaniedbania swych obowiązków przyczynił się do powstania niedoboru.Wskazane dalej w tym wyroku warunki wyłączenia odpowiedzialności innych materialnie odpowiedzialnych pracowników są obecnie unormowane w przepisie § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie (Dz. U. Nr 40, poz. 236).W celu rozpoznania sprawy pod kątem widzenia wymienionego przepisu zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 k.p.c.).