II URN 96/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Wasilewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Bijowskiej, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Jerzego P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o rentę inwalidzką na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni z dnia 28 lutego 1984 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca od 1979 r. pobiera rentę inwalidzką z tytułu choroby zawodowej. W dniu 18 sierpnia 1983 r. wnioskodawca złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o uwzględnienie wzrostu renty z tytułu stażu pracy w Polsce Ludowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniosek załatwił odmownie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych do renty, jaką pobiera wnioskodawca, nie przysługuje dodatek za staż pracy w Polsce Ludowej.Rada Nadzorcza Oddziału ZUS w G. orzeczeniem z dnia 9 grudnia 1983 r. zatwierdziła powyższą decyzję. Rada Nadzorcza uznała, że przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych nie przewidują wzrostu renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej za pracę w PRL.Od powyższego orzeczenia wnioskodawca odwołał się do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni, który oddalił odwołanie.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że przepis art. 19 ustawy wypadkowej, stanowiący o wysokości renty inwalidzkiej, nie przewiduje zwiększenia renty z tytułu ponad 20-letniego okresu zatrudnienia w Polsce Ludowej oraz że żaden z późniejszych przepisów wydanych po 1975 r. nie wprowadził zmiany treści tego przepisu.Zdaniem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmian w zakresie wzrostu rent inwalidzkich nie wprowadziły w szczególności przepisy art. 122-126 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników ani ustawa z dnia 1 lutego 1983 r. o zmianie niektórych przepisów o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego i o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 5, poz. 33).Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w rewizji nadzwyczajnej zarzucił rażące naruszenie art. 55 i art. 61 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych oraz art. 125 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników.Skarżący wywiódł, że według art. 122-126 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, na wniosek osoby zainteresowanej - przy przyznawaniu świadczeń na podstawie wymienionej ustawy - uwzględnia się także wzrost emerytury lub renty z tytułu stażu pracy w Polsce Ludowej, jeżeli wzrost taki nie przysługiwał przed dniem wejścia w życie ustawy lub przysługiwał w innej wysokości (art. 125 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników).Przepisy te na mocy art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zmianie niektórych przepisów o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego i o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników (Dz. U. Nr 5, poz. 33) mają także zastosowanie wobec osób pobierających w dniu wejścia w życie tej ustawy między innymi renty inwalidzkie przysługujące na podstawie ustawy wypadkowej.Ta generalna zasada stosowania wobec licznych grup emerytów i rencistów przepisów z art. 122-126 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników nie stoi w sprzeczności z innymi zmianami przepisów ustawy wypadkowej wskazanymi w art. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie można zgodzić się z wyrażonym w rewizji nadzwyczajnej poglądem, iż obecnie obowiązujące przepisy przewidują zwiększenie rent inwalidzkich z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych dla osób zatrudnionych w Polsce Ludowej ponad 20 lat. Wzrost świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu zatrudnienia w Polsce Ludowej określony w art. 29 ust. 2 i art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) dotyczy emerytur i rent wypłacanych na podstawie tej ustawy. Z mocy art. 3 ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy prawo pracownika do renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej określają odrębne przepisy, a mianowicie ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105; zm.: Dz. U. z 1977 r. Nr 11, poz. 43, z 1983 r. Nr 5, poz. 33). W tej ostatniej ustawie, również po uwzględnieniu zmian wprowadzonych ustawą z dnia 1 lutego 1983 r. o zmianie niektórych przepisów o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego i o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 5, poz. 33), brak jest przepisu nakazującego zwiększenie renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej ze względu na zatrudnienie uprawnionej osoby ponad 20 lat w Polsce Ludowej. Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych zawiera samodzielne uregulowanie w przedmiocie prawa do renty, sposobu obliczania jej wysokości oraz dodatków przysługujących osobie uprawnionej do takiej renty.Stosowanie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w sprawach o rentę z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej dopuszczalne jest tylko w zakresie wskazanym w ustawie wypadkowej (art. 24). W tej zaś ustawie nie ma upoważnienia do stosowania art. 35 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników w sprawie ustalenia wysokości renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Z powyższego wynika, że przepis art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267), przewidujący zwiększenie renty inwalidzkiej o 1% podstawy jej wymiaru za każdy pełny rok zatrudnienia w Polsce Ludowej ponad okres wynoszący 20 lat, nie ma zastosowania do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.Przedstawiony stan prawny jest usprawiedliwiony między innymi znacznie korzystniejszymi kryteriami przyjętymi w art. 19 i art. 20 ustawy wypadkowej dla ustalenia wysokości renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, która w przypadku inwalidztwa I lub II grupy wynosi 100% podstawy jej wymiaru, a przy inwalidztwie III grupy - 75% podstawy wymiaru.W sprawie niniejszej wnioskodawca uzyskał rentę inwalidzką z tytułu choroby zawodowej przed wejściem w życie ustawy emerytalnej w dniu 14 grudnia 1982 r. Skarżący powołał się na art. 125-126 tej ustawy oraz art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zmianie niektórych przepisów o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego i o zaopatrzeniu emerytalnym. Treść art. 3 ostatnio wymienionej ustawy - wbrew stanowisku skarżącego - potwierdza przytoczoną wyżej wykładnię przepisów prawa.Natomiast według art. 1 ust. 1 pkt 2 osobom pobierającym w dniu wejścia w życie ustawy renty inwalidzkie na podstawie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przyznaje się zamiast tych świadczeń rentę określoną w tej ustawie wypadkowej ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 1 lutego 1983 r. oraz zastosowaniem zasad określonych w art. 122-126 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników. Jak już wyjaśniono, zmiany w treści przepisów ustawy wypadkowej wprowadzone w art. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. nie przewidują wzrostu renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej z tytułu zatrudnienia w Polsce Ludowej. Pozostaje zatem do rozważenia, czy takie uprawnienie wnioskodawcy wynika z treści art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1 lutego 1983 r. w związku z art. 125 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników. Ostatnio wymieniony przepis upoważnia do uwzględnienia - na wniosek osoby zainteresowanej - wzrostu emerytury lub renty z tytułu stażu pracy w Polsce Ludowej, jeżeli wzrost lub dodatek z tego tytułu nie przysługiwał przed dniem wejścia w życie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników lub przysługiwał w innej wysokości. Trzeba jednak zwrócić uwagę na to, że możliwość wzrostu emerytury lub renty z wymienionego tytułu dotyczy tylko świadczeń emerytalno-rentowych regulowanych ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, co wynika z treści art. 125 ust. 1 i 3 tej ustawy. Skoro - jak już wskazano - renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej regulowane są inną ustawą, art. 125 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników nie może być nawet odpowiednio zastosowany przy przyznawaniu rent z wymienionych tytułów. Przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zmianie niektórych przepisów o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego i o zaopatrzeniu emerytalnym dotyczy wyłącznie zamiany rent z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, przyznanych przed wejściem w życie tej ustawy. Nieuzasadniona byłaby taka wykładnia treści tego przepisu, według której osobom uprawnionym do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przed wejściem w życie ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. przysługiwałby wzrost tego świadczenia z tytułu pracy w Polsce Ludowej, natomiast prawa takiego nie miałyby osoby uzyskujące rentę pod rządem obecnie obowiązującego prawa.Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną wobec braku uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia.