IV KR 240/84
WyrokIzba Karna1984-10-26
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie pozwu cywilnego przez pokrzywdzoną, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia w sprawie karnej, gdy prokurator wniósł powództwo cywilne w interesie społecznym, podlega kontroli sądu i może zostać uznane za niedopuszczalne?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że cofnięcie pozwu przez pokrzywdzonego, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia w sprawie karnej, gdy prokurator wniósł powództwo cywilne w interesie społecznym, podlega kontroli sądu. Sąd może uznać taką czynność za niedopuszczalną, jeżeli jest ona niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, co miało miejsce w niniejszej sprawie, gdzie pokrzywdzona z obawy przed oskarżonym nie domagała się odszkodowania.Stan faktyczny
Oskarżony Zenon K. został uznany za winnego przestępstwa z art. 168 § 1 k.k. popełnionego przemocą na Barbarze W., a następnie skazany na karę 4 lat pozbawienia wolności. Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonej powództwo cywilne w kwocie 20.000 zł z odsetkami, a w pozostałej części powództwo pozostawił bez rozpoznania. Obrońca oskarżonego wniósł rewizję, zarzucając naruszenie art. 362 § 3 k.p.k. poprzez pozostawienie powództwa cywilnego bez rozpoznania, mimo stanowiska procesowego pokrzywdzonej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w R.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Szczepański. Sędziowie: Z. Kwiecień, S. Sokół (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kępiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Zenona K., oskarżonego z art. 168 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 25 lipca 1984 r.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (..).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w R. wyrokiem z dnia 25 lipca 1984 r.:1) uznał oskarżonego Zenona K. za winnego przestępstwa określonego w art. 168 § 1 k.k., popełnionego w ten sposób, że dnia 23 marca 1984 r. w T. przemocą, polegającą na przewróceniu na ziemię, zatykaniu ręką ust, ściskaniu szyi, dwukrotnym uderzeniu ręką w twarz, a ponadto grożąc zabójstwem doprowadził Barbarę W. do poddania się czynowi nierządnemu, i na podstawie tego przepisu skazał oskarżonego na karę 4 lat pozbawienia wolności;2) zasądził od Zenona K. na rzecz Barbary W. tytułem powództwa cywilnego 20.000 zł z 8% odsetkami od dnia 22 czerwca 1984 r., a na rzecz Skarbu Państwa 1.300 zł tytułem kosztów sądowych związanych z zasądzeniem powództwa;3) powództwo cywilne w pozostałej części pozostawił bez rozpoznania.Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżonego (...).Autor rewizji zarzucił temu wyrokowi m.in. naruszenie art. 362 § 3 k.p.k., gdyż wobec stanowiska procesowego pokrzywdzonej powództwo cywilne należało zostawić bez rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Zarzut ten należy uznać za chybiony, ponieważ:1) prokurator jest samodzielnym podmiotem uprawnionym do wniesienia powództwa cywilnego bez zgody pokrzywdzonego, jeżeli według jego oceny wymaga tego interes społeczny (art. 54 k.p.k.), co zdarzyło się w niniejszej sprawie;2) cofnięcie pozwu przez pokrzywdzonego, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia podlega kontroli sądu, który uznaje to za niedopuszczenie, jeżeli czynność taka m.in. jest niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego (art. 203 § 4 k.p.c.) - co również zdarzyło się w niniejszej sprawie, gdyż pokrzywdzona wyraźnie stwierdziła, że z obawy przed oskarżonym nie domaga się zasądzenia na jej rzecz odszkodowania.W tej sytuacji zasądzenie przez sąd - zresztą ograniczonego w stosunku do żądań pozwu - odszkodowania za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną należy uznać za czynność procesową prawidłową oraz skuteczną.
Powiązane orzeczenia
- IV K 380/52 1953-04-17Czy cofnięcie oskarżenia przez oskarżyciela publicznego zwalnia sąd od obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy, zwłaszcza gdy materiał dowodowy wskazuje na popełnienie przestępstwa?
- IV KZ 100/79 1979-07-14Czy sąd może zwrócić sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego, jeśli akt oskarżenia zawiera braki dotyczące ustalenia wysokości szkody i uwierzytelnienia odpisów protokołów?
- IV K 380/52/I 1953-04-17Czy cofnięcie oskarżenia przez oskarżyciela publicznego zwalnia sąd od obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy i dociekania prawdy obiektywnej, zwłaszcza gdy materiał dowodowy wskazuje na popełnienie przestępstwa?
- II KK 179/14 2014-07-09Czy cofnięcie sprzeciwu od wyroku nakazowego, które nastąpiło przed rozpoczęciem przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej, skutkuje prawomocnością wyroku nakazowego i tym samym stanowi negatywną przesłankę proces…
- III KS 10/25 2025-03-18Czy cofnięcie skargi przez prokuratora, wniesionej na niekorzyść oskarżonego, wobec wydania przez sąd odwoławczy postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej, skutkuje pozostawieniem tej skargi bez rozpoznan…
Powołane przepisy
art. 168 § 1 KKart. 362 § 3 KPKart. 54 KPKart. 203 § 4 KPC§ 1§ 3§ 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.