Z 85/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: ppłk T. Kacperski (sprawozdawca), kpt. W. Oziębło.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana K., oskarżonego o popełnienie przestępstwa określonego w art. 322 § 2 k.k. w zb. z art. 322 § 1 k.k., po rozpoznaniu w dniu 29 października 1984 r. zażalenia podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 28 września 1984 r. o umorzeniu postępowania karnego na podstawie art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) przeciwko oskarżonemu, wysłuchawszy wniosku prokuratora popierającego zażalenie,zażalenia prokuratora nie uwzględnił i zaskarżone postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 28 września 1984 r. utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd pierwszej instancji powołanym postanowieniem umorzył postępowanie karne przeciwko Janowi K. na podstawie powołanej ustawy o amnestii o czyn określony w art. 322 § 2 k.k. w zb. z art. 322 § 1 k.k., polegający na tym, że w dniu 1 czerwca 1984 r. tuż po godzinie 21 w zgrupowaniu jednostki wojskowej w N. (...), wskutek nieostrożnego obchodzenia się z bronią wojskową (...), doprowadził do nie zamierzonego strzału, czym nieumyślnie spowodował śmierć Ryszarda D. i uszkodzenie ciała Marka K., których następstwem był krwotok wewnętrzny i wstrząs, powodujące chorobę zazwyczaj zagrażającą życiu.W złożonym na to postanowienie zażaleniu prokurator podniósł zarzut obrazy art. 4 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii i w związku z tym wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do rozpoznania na rozprawie głównej.Ustosunkowując się do argumentacji zawartej w zażaleniu,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Występek określony w art. 322 k.k. jest przestępstwem nieumyślnym, co z istoty rzeczy nie może pozostać - w sensie minimalizującym - bez wpływu na ocenę w kwestii stopnia jego społecznego niebezpieczeństwa, tym bardziej że forma tej winy ma postać niedbalstwa. Nieostrożność bowiem stanowiąca ustawowe znamię przedmiotowej strony przestępstwa przewidzianego w art. 322 k.k., a polegającego na naruszeniu przez sprawcę obowiązku bezpiecznego obchodzenia się z bronią wojskową lub innym środkiem walki, podlega stopniowaniu w zależności od tego, w jaki sposób oraz w jakiej mierze i jaki obowiązek w zakresie bezpiecznego obchodzenia się z bronią lub innym środkiem walki został przez sprawcę naruszony, co z kolei ma istotne znaczenie zarówno w aspekcie ustalenia stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, jak i - i co jest zrozumiałe - wymiaru kary.Rażące zaś naruszenie obowiązku ostrożnego zachowania się w ujęciu art. 322 k.k. następuje w szczególności wtedy, gdy sprawca świadomie narusza podstawowe zasady ostrożnego obchodzenia się z bronią palną (lub innymi przedmiotami wymienionymi w tym przepisie), albo też wtedy, gdy w miejscu przebywania innych osób manipuluje odpowiednimi urządzeniami (mechanizmami) broni palnej w taki sposób, że powoduje to załadowanie i wyrzucenie pocisku (wystrzał). W tym kontekście za szczególnie rażące naruszenie obowiązku ostrożnego obchodzenia się z bronią palną należy uznać skierowanie jej przez sprawcę w stronę człowieka w celu nastraszenia go pozorowaniem spowodowania strzału (por. OSNKW 1976, z. 10-11, poz. 138).Tymczasem z zebranego w sprawie materiału dowodowego, którego skarżący nie kwestionuje, nie wynika, aby oskarżony w ogóle, a nie tylko świadomie, manipulował podczas tego tragicznego w skutkach zdarzenia mechanizmami posiadanej - w związku z pełnieniem przezeń służby wartowniczej - broni w taki sposób, że nastąpiło załadowanie i wyrzucenie pocisku, a zwłaszcza aby w momencie poprawienia oporządzenia posiadaną broń świadomie skierował w stronę przebywających w pobliżu (w rejonie wartowni) żołnierzy.Rzecz polega też na tym, że z treści sporządzonej przez Zakład Kryminalistyki KGMO ekspertyzy, korespondującej z ustaleniami poczynionymi podczas eksperymentu, wynika jednoznacznie, że nie można wyłączyć ewentualności, iż pomimo sprawnie działających mechanizmów pistoletu istnieje możliwość dania przypadkowego strzału z tego typu broni bez nacisku na język spustowy (oczywiście, po uprzednim wprowadzeniu naboju do komory nabojowej). Co więcej - usytuowanie zamka w tylnym położeniu po strzale i utrzymanie go na zaczepie dźwigni spustowej przemawia - zdaniem biegłych - za tym, że strzał dany został przez oskarżonego bez nacisku na język spustowy.Również ważną rzeczą jest i to, że w sprawie niniejszej brak wiarygodnych dowodów świadczących o tym, iż oskarżony wprowadził (mając tego świadomość) nabój do komory nabojowej, albo dokumentujących fakt manipulowania przezeń bronią w postaci odciągania rączki zamka i wprowadzenia w ten sposób naboju do komory nabojowej.Upoważnia to przeto do wniosku, że do dania przez oskarżonego strzału doszło najprawdopodobniej w następstwie nieumyślnego (przypadkowego) zahaczenia oporządzeniem lub jakąś częścią umundurowania o rączkę zamka i wprowadzenia wskutek tego naboju do komory nabojowej pistoletu, a w dalszej konsekwencji - spowodowania zeń wystrzału bez zamierzonego kierowania lufy broni w stronę znajdujących się opodal żołnierzy.Dlatego też twierdzenie skarżącego o rzekomo rażącym naruszeniu przez oskarżonego zasad ostrożnego obchodzenia się z bronią jest - na tle tych ustaleń faktycznych - całkowicie bezpodstawne, o czym świadczą ponadto - i to w sposób niedwuznaczny - stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu aktu oskarżenia, jak też - chociaż już nie tak jednoznacznie - pozostałe argumenty przytoczone w zażaleniu, nawiązującym bezpośrednio lub pośrednio do wzmiankowanego - jako zasadniczego - zarzutu sformułowanego pod adresem oskarżonego.W tej sytuacji, mając zarazem na względzie - zgodnie z dyrektywami określonymi w art. 50 § 1 i 2 k.k. - inne argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a dotyczące między innymi bardzo pozytywnie ocenionej osobowości oskarżonego, dojść należało do wniosku, że brak podstaw do uznania, aby istniały uzasadnione przesłanki do zakwestionowania stanowiska sądu pierwszej instancji co do zasadności umorzenia w tej sprawie postępowania karnego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192).