IV KR 301/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Kafarski. Sędziowie: L. Chmielewski (sprawozdawca), M. Paluch.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Graff.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 4 marca 1970 r. sprawy Ryszarda Z., oskarżonego z art. 225 § 1 d.k.k. i art. 4 § 1 m.k.k., z powodu rewizji założonej przez prokuratora i oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 14 listopada 1969 r.I. uchylił zaskarżony wyrok w orzeczeniu o karze łącznej;II. uznając, że czyn opisany pod pkt I aktu oskarżenia stanowi występek z art. 152 k.k., na podstawie tego przepisu wymierzył oskarżonemu karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę tę na podstawie art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) złagoził o 1/3, tj. do 3 lat pozbawienia wolności;III. uznając, że czyn opisany pod pkt II aktu oskarżenia stanowi występek z art. 286 k.k., na podstawie tego przepisu wymierzył oskarżonemu karę 3 lat pozbawienia wolności i karę tę na podstawie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) złagodziło 1/2, tj. do 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; IV. na podstawie art. 66 i 67 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając na poczet tej kary okres tymczasowego aresztowania od dnia 27 grudnia 1968 r. (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Kielcach wyrokiem z dnia 14 listopada 1969 r., po rozpoznaniu sprawy Ryszarda Z., oskarżonego o to, że: I. w dniu 24 grudnia 1968 r. w K. przed upływem 5 lat od odbycia kary więzienia za pobicie, w zamiarze pozbawienia życia Józefa P., oddał do niego strzał z karabinu typu "Mauser", powodując ranę postrzałową obu płuc i żyły płucnej z następowym intensywnym krwotokiem wewnętrznym, w wyniku czego Józef P. poniósł natychmiastową śmierć, tj. o zbrodnię z art. 225 § 1 w związku z art. 60 § 1 k.k. z 1932 r.;II. co najmniej od czerwca do 24 grudnia 1968 r. przechowywał bez zezwolenia karabin typu "Mauser" oraz około 40 sztuk amunicji, tj. o zbrodnię z art. 4 § 1 m.k.k.,uznał oskarżonego za winnego czynu opisanego pod pkt II i za to na mocy powołanego w nim przepisu skazał go na karę 5 lat więzienia, którą na mocy art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii złagodził o 1/3; co do czynu opisanego pod pkt I, uznał oskarżonego za winnego, że w dniu 24 grudnia 1968 r. w K. nieumyślnie pozbawił życia Józefa P. w ten sposób, iż nieostrożnie obchodząc się z karabinem ("urzynem") typu "Mauser", oddał z tego karabinu strzał, trafiając pociskiem Józefa P. i powodując u niego ranę postrzałową płuc i żyły płucnej z następowym intensywnym krwotokiem wewnętrznym, w wyniku czego Józef P. poniósł natychmiastową śmierć, i za to na mocy art. 230 § 1 d.k.k. skazał go na karę 4 lat i 6 miesięcy więzienia, którą na mocy art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii złagodził o 1/3. Na mocy art. 31 d.k.k. Sąd Wojewódzki wymierzył oskarżonemu karę łączną 5 lat więzienia z zaliczeniem aresztu tymczasowego od dnia 27 grudnia 1968 r.Ponadto Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz powoda cywilnego Jana P. 5.920 zł z 8% od dnia 24 grudnia 1968 r. oraz tytułem zwrotu poniesionych kosztów 1.285 zł, zwolnił zaś oskarżonego od opłaty sądowej i kosztów postępowania karnego i orzekł przepadek karabinu i naboi.Wyrok powyższy zaskarżył prokurator w części dotyczącej zarzutu z pkt I aktu oskarżenia oraz obrońca oskarżonego w całości.Rewizja prokuratora zarzuca:I. obrazę art. 339 § 1 lit. a) d.k.p.k. przez nieustosunkowanie się do złożonych w śledztwie, a ujawnionych na rozprawie wyjaśnień oskarżonego, z których wynika, że w listopadzie 1968 r. mając załadowany karabin, kilkanaście razy naciskał spust karabinu początkowo bezskutecznie, a następnym razem spowodował wystrzał, co może świadczyć, że kierując w dniu 24 grudnia 1968 r. karabin w stronę Józefa P. i naciskając język spustowy karabinu, przewidywał możliwość nastąpienia strzału i na to się godził, a w konsekwencji:II. błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez niesłuszne uznanie oskarżonego za winnego nieumyślnego pozbawienia życia Jana P., gdy w rzeczywistości należyte rozważenie całokształtu materiału sprawy prowadziło do wniosku, że oskarżony dopuścił się zabójstwa Jana P. z winy umyślnej w postaci ewentualnej.W konkluzji rewizja prokuratora wnosi o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.Rewizja oskarżonego zarzuca: a) w stosunku do czynu z pkt II aktu oskarżenia błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez niesłuszne nieuznanie, że przypisane oskarżonemu przestępstwo z art. 4 m.k.k. nie stanowi wypadku mniejszej wagi, mimo że za taką kwalifikacją przemawiał zły stan zakwestionowanej broni palnej i jawność jej posiadania, b) w stosunku do czynu z pkt I aktu oskarżenia rażącą surowość kary.W konkluzji rewizja oskarżonego wnosi o uznanie: w stosunku do czynu z pkt II - że kwalifikuje się on jako wypadek mniejszej wagi z art. 4 § 2 m.k.k. i o wymierzenie w związku z tym łagodnej kary; w stosunku do czynu z pkt I - o zmianę wyroku przez znaczne złagodzenie kary.Na rozprawie rewizyjnej przedstawiciel Prokuratury Generalnej oświadczył, że rewizja prokuratora jest niezasadna, a przyjęta przez Sąd Wojewódzki kwalifikacja prawna z art. 230 § 1 d.k.k. prawidłowa, natomiast zakwestionował zastosowanie wobec oskarżonego przepisu ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii do czynu z art. 230 § 1 k.k., gdyż, zdaniem Prokuratury Generalnej zastosowanie amnestii - ze względu na popełnienie tego czynu w warunkach recydywy - było z mocy art. 7 pkt 9 powołanej ustawy niedopuszczalne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1. Co do czynu z art. 230 § 1 d.k.k.W związku z wejściem w życie nowego kodeksu karnego Sąd Najwyższy - na podstawie art. 2 § 1 k.k. - zakwalifikował czyn oskarżonego z art. 152 k.k., skoro art. 230 § 1 d.k.k. nie jest dla oskarżonego względniejszy.2. Co do kwestii zastosowania wobec oskarżonego przepisu art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii, to Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi przeszkoda z art. 7 pkt 9 tej ustawy, wyłączająca możność jej zastosowania. Oskarżony karany był w 1967 r. z art. 237 § 1 i 239 § 1 d.k.k., a więc za występki umyślne, obecnie zaś został skazany z art. 230 § 1 d.k.k. (czy też z art. 152 nowego kodeksu), tj. za występek nieumyślny. Ta odmienność rodzajowa winy w obu sprawach nie pozwala na uznanie występku będącego przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej za popełniony w warunkach recydywy.Za takim stanowiskiem przemawia konstrukcja recydywy w art. 60 nowego kodeksu, traktującym jako powrót do przestępstwa działanie takiego sprawcy, który, będąc skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności, popełnia w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo podobne do poprzedniego. W razie natomiast poprzedniego skazania za przestępstwo umyślne (tak jak w sprawie niniejszej) albo za podobne przestępstwo nieumyślne, okoliczność taką uwzględnia się z mocy art. 52 k.k. jedynie jako wpływającą na zaostrzenie kary.Z zestawienia przepisów art. 60 § 1 i 52 k.k. wynika, że nie zachodzi wypadek powrotu do przestępstwa, jeżeli jeden z czynów jest popełniony z winy nieumyślnej.Z tych względów, uznając, że wymierzona oskarżonemu kara 4 lat i 6 miesięcy przy uwzględnieniu poprzedniej karalności oskarżonego, jego negatywnej opinii i zachowania się po popełnieniu przestępstwa nie zawiera znamion rażącej surowości, Sąd Najwyższy wymierzoną karę złagodził jedynie na podstawie ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii.3. Co do czynu z art. 4 § 1 m.k.k.Czyn ten kwalifikuje się obecnie pod rządami nowego prawa jako występek z art. 286 k.k. Sąd Najwyższy nie uznał za możliwe - wbrew stanowisku rewizji oskarżonego - uznania działania oskarżonego za wypadek mniejszej wagi (art. 4 § 2 m.k.k.). Przeciwko takiemu ujęciu przemawia zarówno strona podmiotowa jak i przedmiotowa sprawy, jeśli się uwzględni negatywną sylwetkę oskarżonego oraz fakt, że już przedtem w listopadzie 1968 r. oskarżonemu udało się strzelić z karabinu quaestionis, co świadczy o tym, że broń ta mogła się okazać, jak w konkretnej sprawie, groźna.Z drugiej zaś strony uwzględniając fakt, że według nowego kodeksu posiadanie broni palnej bez wymaganego zezwolenia jest czynem zagrożonym sankcją znacznie łagodniejszą w porównaniu z poprzednim stanem prawnym (górna sankcja w art. 286 k.k. jest dolną sankcją art. 4 § 1 m.k.k.), Sąd Najwyższy wymierzył oskarżonemu karę 3 lat pozbawienia wolności, jako karę odpowiednią do stopnia jego zawinienia.Przy wymiarze kary łącznej Sąd Najwyższy zastosował zasadę asperacji, wychodząc z założenia, że okres posiadania broni przez oskarżonego nie pozwala na absorpcję kar.