Rw 985/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia ppłk H. Kwaśny. Sędziowie: ppłk J. Gawrysiak (sprawozdawca), ppłk S. Sadowski. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk M. Nowak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 1 października 1970 r. na rozprawie sprawy Janusza P., nieprawomocnie skazanego za przestępstwo z art. 322 § 1 i 2 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie z dnia 18 sierpnia 1970 r.nie uwzględnił rewizji obrońcy i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie z dnia 18 sierpnia 1970 r. Janusz P. został skazany za przestępstwo z art. 322 § 1 i 2 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności za to, że w dniu 28 czerwca 1970 r., na terenie jednostki wojskowej w N., na skutek nieostrożnego obchodzenia się z pistoletem PW spowodował wystrzał i zranił Władysława Z., który w drodze do szpitala zmarł.Od tego wyroku wniósł rewizję obrońca, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku przez złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary do 3 lat pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania. W uzasadnieniu rewizji obrońca wywodzi, że z zaskarżonego wyroku wynika, iż oskarżonemu "przypisano winę nieumyślną w postaci nieostrożności, a więc niedbalstwa", w związku z czym Sąd niesłusznie powołał się przy wymiarze kary na "rażącą lekkomyślność oskarżonego". Niesłusznie również Sąd przyjął jako okoliczność obciążającą rażące naruszenie przez oskarżonego zasad bezpieczeństwa przy posługiwaniu się bronią palną, ponieważ naruszenie zasad bezpieczeństwa przy posługiwaniu się bronią palną stanowi element nieostrożnego obchodzenia się z bronią wojskową, a więc wchodzi ono w istotę przypisanego oskarżonemu przestępstwa z art. 322 § 2 k.k. Sąd I instancji nie wziął ponadto pod uwagę, że w czasie wydarzenia głośno grało radio, co mogło zagłuszyć słowa ostrzeżenia kierowane do oskarżonego, przy czym Sąd nie wyciągnął właściwych wniosków z nienagannego trybu życia oskarżonego, w wyniku czego wymierzył mu rażąco niewspółmierną karę i warunkowo nie zawiesił jej wykonania, mimo że nienaganny tryb życia oskarżonego, jego właściwości charakteru i warunki osobiste w pełni uzasadniają przypuszczenie, że oskarżony nie popełni ponownie przestępstwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:To, że w czasie przebiegu zdarzenia, a mianowicie w czasie nieostrożnego obchodzenia się z bronią wojskową przez oskarżonego, głośno grało radio, a w szczególności radioodbiornik tranzystorowy, co jest zresztą niewątpliwe - nie miało wpływu na zagłuszanie ostrzeżeń kierowanych pod adresem oskarżonego, jak to wynika z zeznań przesłuchanych na rozprawie głównej świadków, którzy zwracali uwagę oskarżonemu na jego niewłaściwe postępowanie, on zaś odpowiadał im, lekceważąc sobie kierowane pod jego adresem ostrzeżenia. Okoliczność więc ta nie może mieć znaczenia dla oceny stopnia zawinienia oskarżonego w sensie dla niego korzystnym.Wywody obrońcy, że "oskarżonemu przypisano winę nieumyślną w postaci nieostrożności, a więc niedbalstwa", są niezbyt precyzyjne. Wina nieumyślna polega wprawdzie na braku staranności i ostrożności w działaniu (zaniechaniu), lecz nie występuje w postaci nieostrożności, ale w postaci lekkomyślności lub niedbalstwa, przy czym pojęcie nieostrożności nie jest wcale jednoznaczne z pojęciem niedbalstwa.W związku z powyższym należy stwierdzić, że przestępstwo z art. 322 k.k. polega na nieostrożnym obchodzeniu się z bronią wojskową, amunicją, materiałem wybuchowym lub innym środkiem walki albo na ich nieostrożnym używaniu, w wyniku czego następuje uszkodzenie ciała człowieka lub śmierć człowieka. Użyte w powyższym artykule pojęcia: "nieostrożnie obchodzi się" oraz "nieostrożnie używa" oznaczają takie postępowanie z bronią wojskową, amunicją, materiałem wybuchowym lub innym środkiem walki, które stwarza stan niebezpieczeństwa dla zdrowia i życia człowieka. Nieostrożne obchodzenie się z bronią wojskową, amunicją, materiałem wybuchowym lub innym środkiem walki albo ich nieostrożne używanie, rozumiane jako zachowanie się naruszające zasady bezpiecznego postępowania, może być popełnione zarówno umyślnie jak i nieumyślnie, jednakże skutek w postaci uszkodzenia ciała człowieka lub śmierci człowieka objęty jest zawsze tylko winą nieumyślną sprawcy w postaci lekkomyślności lub niedbalstwa.Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że oskarżony w sposób rażący, rzadko spotykany w praktyce sądowej naruszył zasady ostrożnego obchodzenia się z bronią wojskową przez to, że wziął od swego podwładnego pistolet wojskowy, nie sprawdził, czy pistolet ten jest załadowany, po czym odciągał kurek do tyłu i naciskał na język spustowy. Na kierowane pod jego adresem ostrzeżenia ze strony podwładnych i młodszych w stopniu wojskowym oskarżony zareagował w ten sposób, że w stronę jednego z nich, a mianowicie Władysława Z., skierował pistolet, odciągnął zamek do tyłu oraz nacisnął na język spustowy, w następstwie czego spowodował wystrzał z pistoletu, w wyniku czego Władysław Z. został trafiony pociskiem i zmarł w drodze do szpitala.Z przytoczonych okoliczności odnoszących się do przebiegu zdarzenia wynika zatem, że oskarżony w sposób umyślny i wysoce rażący naruszył zasady ostrożnego obchodzenia się z bronią wojskową. Tę właśnie okoliczność miał na myśli Sąd I instancji określając, niezbyt zresztą poprawnie, "rażącą lekkomyślnością" umyślne naruszenie przez oskarżonego zasad ostrożnego obchodzenia się z bronią wojskową. Okoliczność ta w sposób oczywisty przemawia na niekorzyść oskarżonego, aczkolwiek nie wyłącza to faktu, że określony skutek nastąpił z jego winy nieumyślnej.Wbrew odmiennym wywodom obrońcy należy podnieść, że Sąd I instancji słusznie przyjął na niekorzyść oskarżonego "rażące naruszenie zasad bezpieczeństwa przy posługiwaniu się bronią palną". Nieostrożne obchodzenie się z bronią wojskową lub jej nieostrożne używanie stanowi wprawdzie istotę strony przedmiotowej przestępstwa z art. 322 k.k., lecz zasada, że okoliczności należące do znamion przestępstwa nie powinny być przy wymiarze kary traktowane ani jako obciążające, ani jako łagodzące, nie może być stosowana w odniesieniu do takich ustawowych znamion czynu, których treść wskazuje na możliwość występowania danego znamienia w rozmaitym stopniu, nasileniu, czy jakości (por. Orzecznictwo Izby Wojskowej Sądu Najwyższego za lata 1962-1967, poz. 165). Dla wymiaru kary w sprawach o przestępstwa tego rodzaju nie jest obojętne, czy sprawca umyślnie narusza zasady ostrożnego obchodzenia się z bronią wojskową, tak jak to uczynił oskarżony, czy też sprawca narusza te zasady nieumyślnie, co może mieć miejsce wówczas, gdy z lekkomyślności lub niedbalstwa sprowadza stan niebezpieczeństwa dla zdrowia i życia człowieka. Jeśli chodzi o oskarżonego, to podnieść należy, że był on odpowiednio przeszkolonym podoficerem i z tego tytułu miał możliwość przewidywania - większą niż żołnierze, którzy mu zwracali uwagę na jego niewłaściwe postępowanie - tych ujemnych następstw, jakie wynikać mogą z nieostrożnego obchodzenia się z bronią wojskową.W świetle tych okoliczności należy przyjąć, że wymierzonej oskarżonemu kary, przy uwzględnieniu jego nienagannego trybu życia, co przyjął już na jego korzyść Sąd I instancji, nie można uznać za represję rażąco niewspółmiernie surową do stopnia jego zawinienia i szkodliwości społecznej popełnionego przezeń przestępstwa przeciwko zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i sprzętem wojskowym. Przeciwko zaś warunkowemu zawieszeniu wykonania wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności przemawiają względy na społeczne oddziaływanie kary.