IV KR 237/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Pustelnik.Sędziowie SN: R. Młynkiewicz (spr.), St. Sokół.Protokolant: A. Leszczyńska.Prokurator Prokuratury Generalnej: Fr. Pasturczak.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 1983 r. sprawy Jerzego S. oskarżonego z art. 240 pkt 1 i 2, 241 § 3 k.k. i art. 60 u.k.s. oraz Henryka D. oskarżonego z art. 241 § 3 k.k. i art. 60 u.k.s. - z powodu rewizji, wniesionych przez prokuratora i obrońcę osk. J.S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 2 września 1983 r., sygn. II 1 K. 167/82:I.Zmienia zaskarżony wyrok w części dotyczącej osk. Jerzego S. w ten sposób, że z prawnej oceny czynu przypisanego w pkt I wyłącza pkt 2 art. 240 k.k.;II.W pozostałym zakresie co do osk. J.S. i w całości co do osk. Henryka D. tenże wyrok utrzymuje w mocy;III.Zasądza od osk. J.S. na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego w części go dotyczącej oraz 28.400 zł tytułem opłaty za obie instancje.Kosztami postępowania rewizyjnego w części dotyczącej osk. H.D. obciąża Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneJerzy S. oskarżony został o to, że:I. W okresie od 1970 r. do 4 stycznia 1982 r. w Kielcach, działając w warunkach przestępstwa ciągłego, jako prezes Zarządu Międzywojewódzkiej Handlowej Spółdzielni Inwalidów w Kielcach, a więc pełniąc funkcję publiczną związaną ze szczególną odpowiedzialnością, uzależniał wykonywanie czynności służbowych od otrzymywania korzyści majątkowych lub ich obietnic, takich korzyści majątkowych żądał, które następnie przyjął od podległych sobie pracowników o łącznej wartości, nie mniejszej niż 275.276 zł w postaci gotówki, garderoby, przedmiotów użytkowych, alkoholu, słodyczy i dolarów, i tak:1)w okresie od 1970 r. do końca 1977 r. w Kielcach zażądał, a następnie przyjął od Zygmunta T. korzyść majątkową w postaci gotówki o łącznej wartości 43.000 zł w zamian za nieutrudnianie prowadzenia w ramach Spółdzielni punktu skupu butelek i opakowań szklanych, za pomoc w znalezieniu dodatkowego odbiorcy butelek, za przydział środków transportu a nadto, w zamian za zatrudnienie w Spółdzielni jego zięcia na stanowisku kierownika transportu;2)w okresie od 1973 r. do końca 1980 r. w Kielcach zażądał, a następnie przyjął od Józefy B. korzyść majątkową w postaci gotówki, łącznej wartości, nie mniejszej, niż 25.000 zł w zamian za umożliwienie pracy w Spółdzielni, zapewnienie dalszych zarobków przez ustalenie wysokiego procentu-prowizji, lepsze zaopatrzenie prowadzonych przez nią punktów handlowych oraz zatrudnienie w lepszych punktach handlowych Spółdzielni i przez to uzyskiwanie lepszych zarobków;3)w okresie od 1974 r. do końca 1979 r. w Kielcach przyjął od Heleny S. korzyść majątkową w postaci pieniędzy w kwocie 16.000 zł i garnituru wartości 2.100 zł, ogólnej wartości 18.100 zł w zamian za przydział zwiększonych limitów zaopatrzeniowych, ustalenie korzystnego stopnia prowizji, a przez to dalszych zarobków zatrudnionemu w Spółdzielni jej mężowi;4)w okresie od 1974 r. do 1976 r. w Kielcach przyjął od Jadwigi A. korzyść majątkową w postaci gotówki, alkoholu, słodyczy oraz drewnianej kasety z pozytywką o łącznej wartości 4.000 zł w zamian za dalsze prowadzenie punktów handlowych w ramach Spółdzielni, ustalenie wysokiego stopnia prowizji i lepszego zaopatrzenia sklepu;5)w okresie od 1972 r. do końca 1975 r. w Kielcach przyjął od Eugeniusza Ł. korzyść majątkową w postaci 2 koszul męskich oraz 1.000 zł, łącznej wartości, nie mniejszej niż 2.000 zł w zamian za udzielenie pomocy w prowadzeniu rozmów z dostawcami koszul i spowodowanie lepszego zaopatrzenia sklepu w ten towar, a także w zamian za uzyskiwanie dobrych zarobków;6)w okresie od 1974 r. lub 1975 r. w Ostrowcu i Kielcach przyjął od Zygmunta R. korzyść majątkową w postaci koniaków i ozdobnych kołpaków na koła do samochodu osobowego, ogólnej wartości, nie mniejszej niż 3.000 zł w zamian za nieutrudnianie działalności handlowej, lepsze zaopatrzenie sklepu i ustalenie wysokich stawek prowizyjnych;7)w okresie od 1975 r. do 1980 r. w Kielcach zażądał, a następnie przyjął od Jana B. korzyść majątkową o łącznej wartości, nie mniejszej niż 40.000 zł w postaci gotówki, koniaków i słodyczy w zamian za umożliwienie pracy w punkcie cukierniczym Spółdzielni, ustalenie zryczałtowanego rozliczenia środka transportu do przewozu wyrobów, pomoc w uzyskaniu wysokiej pożyczki z zakładowego funduszu mieszkaniowego oraz zapewnienie o jej częściowym umorzeniu w przyszłości, ustalenie wysokiej stawki prowizyjnej wynagrodzenia;8)w okresie od 1976 r. do 1977 r. w Kielcach przyjął od Alicji W. i Barbary S. korzyść majątkową w postaci słodyczy alkoholu w tym wódki "Club 66", ogólnej wartości, nie mniejszej niż 4.000 zł w zamian za umożliwienie pracy w punkcie handlowym Spółdzielni, przydział odpowiedniej ilości towarów i ustalenie wysokiej stawki prowizyjnej wynagrodzenia;9)w okresie od 1976 do 1977 r. w Kielcach przyjął od Stefana B. korzyść majątkową w kwocie 2.000 zł w zamian za nieutrudnianie prowadzenia punktu handlowego w ramach Spółdzielni i ustalenie wysokiej stawki prowizyjnej wynagrodzenia;10)w okresie od 1977 r. do 1979 r. w Kielcach zażądał, a następnie przyjął od Jana S. korzyść majątkową w kwocie 16.500 zł w zamian za umożliwienie prowadzenia prac zleconych i uzyskiwanie dodatkowych zarobków oraz przydział nagród pieniężnych;11)w okresie od 1977 r. do 1980 r. w Kielcach zażądał, a następnie przyjął od Henryka D. korzyść majątkową w postaci gotówki, przedmiotów użytkowych, zamszowej kurtki oraz 280 dolarów USA wartości 5.476 zł, o ogólnej wartości 121.676 zł w zamian za zatrudnienie w sklepie z artykułami przemysłowymi Spółdzielni na stanowisku kierownika, uzyskiwanie wysokich przydziałów zaopatrzeniowych, ustalenie wysokiej stawki prowizyjnej wynagrodzenia, nie kontrolowanie jego działalności handlowej oraz przyznawanie nagród pieniężnych;12)daty bliżej nieustalonej, w lipcu 1980 r. w Kielcach zażądał od Marianny S. korzyści majątkowej w kwocie 4.000 zł w zamian za przydział nagród pieniężnych w przyszłości, lecz żądanej kwoty nie otrzymał;13)w dniu 4 stycznia 1982 r. w Kielcach zażądał od Józefy B. korzyści majątkowej w kwocie 20.000 zł w zamian za umożliwienie jej dalszej pracy w kiosku handlowym Spółdzielni, znajdującym się na terenie Wojewódzkiej Stacji Krwiodawstwa w Kielcach, lecz żądanej kwoty nie otrzymał, tj. o przestępstwo określone w art. 240 pkt 1 i 2 k.k., art. 239 § 2 k.k. i art. 58 k.k.II. W okresie od jesieni 1977 r. do końca lipca 1978 r. w Kielcach, działając w warunkach przestępstwa ciągłego, jako prezes Zarządu Międzywojewódzkiej Handlowej Spółdzielni Inwalidów w Kielcach, bez wymaganego zezwolenia dewizowego, przyjął od Henryka D. 280 dolarów USA w formie korzyści majątkowej, równowartości 5.476 zł, przez co dokonał obrotu wartościami dewizowymi, tj. o przestępstwo określone w art. 60 § 1 k.k. w zw. z art. 6 § 1 u.k.s. i art. 58 k.k.III. W okresie od 1973 r. do końca 1980 r. w Kielcach, działając w warunkach przestępstwa ciągłego, jako prezes Zarządu Międzywojewódzkiej Handlowej Spółdzielni Inwalidów w Kielcach, udzielił korzyści majątkowej prezesowi Zarządu Regionalnego Związku Spółdzielni Inwalidów - Zygmuntowi B. w postaci paczek żywnościowych, alkoholu i poczęstunków alkoholowych, o łącznej wartości nie mniejszej niż 50.000 zł w zamian za zdobycie jego przychylności, zwiększenia limitów zaopatrzeniowych dla Spółdzielni, zwiększenie limitów na gospodarkę nieuspołecznioną, ustalenie korzystnych wielkości premii, funduszu płac i wysokości czystej nadwyżki oraz nie stwarzanie przeszkód w prowadzeniu Spółdzielni, tj. o przestępstwo określone w art. 241 § 3 k.k. i art. 58 k.k.Henryk D.oskarżony został o to, że:IV. W okresie od 1977 r. do 1980 r. w Kielcach, działając w warunkach przestępstwa ciągłego udzielił prezesowi Zarządu Międzywojewódzkiej Handlowej Spółdzielni Inwalidów w Kielcach - Jerzemu S. pełniącemu z tego tytułu funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością korzyść majątkową w kwocie 110.000 zł, 280 dolarów USA wartości 5.476 zł, zamszowej kurtki wartości 2.900 zł i pokrowców na siedzenie do samochodu wartości 3.300 zł o łącznej wartości 121.676 zł w zamian za zatrudnienie go w sklepie z artykułami przemysłowymi spółdzielni na stanowisku kierownika, uzyskiwanie wysokich przydziałów zaopatrzeniowych, ustalenie wysokiej stawki prowizyjnej wynagrodzenia, nie stwarzanie przeszkód w prowadzeniu tegoż sklepu oraz za przyznawanie nagród pieniężnych, tj. o przestępstwo określone w art. 241 § 3 k.k. i art. 58 k.k.V. W okresie od jesieni 1977 r. do końca lipca 1978 r. w Kielcach, działając w warunkach przestępstwa ciągłego i bez wymaganego zezwolenia dewizowego dokonał obrotu wartościami dewizowymi w ten sposób, że przekazał Jerzemu S. 280 dolarów USA, wartości 5.476 zł w formie korzyści majątkowej, tj. o przestępstwo określone w art. 60 § 1 u.k.s. w zw. z art. 6 § 1 u.k.s. i art. 58 k.k.Sąd Wojewódzki w Kielcach, wyrokiem z dnia 2 września 1983 r.:I. Oskarżonego Jerzego S. uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu przestępstw i skazał go:1)za przestępstwo opisane w pkt I aktu oskarżenia, z tym że przyjął, iż łącznie otrzymał on tytułem korzyści majątkowych w postaci gotówki, garderoby, przedmiotów użytkowych, alkoholu i słodyczy, wartości co najmniej 255.600 zł, eliminując z tego zarzutu przyjęcie od Henryka D. dolarów w ilości 280 o wartości 5.476 zł, od którego przyjął korzyści majątkowe w postaci gotówki, przedmioty użytkowe i zamszową kurtkę ogólnej wartości co najmniej 100.000 zł a nadto, eliminując z zarzutu opisanego w pkt I także przyjęcie korzyści majątkowej od Stefana B. w kwocie 2.000 zł - na podstawie art. 240 pkt 1 i 2 k.k. w związku z art. 58 k.k. i art. 40 § 1 pkt 3 k.k. i art. 42 § 1 k.k. oraz art. 36 § 2 i 3 k.k. wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności, 80.000 (osiemdziesiąt tysięcy) złotych grzywny, orzekł pozbawienie praw publicznych na okres lat 3 (trzech) oraz zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych w gospodarce uspołecznionej na okres lat 3 (trzech);2)za przestępstwo opisane w pkt II aktu oskarżenia na podstawie art. 60 § 1 u.k.s. w związku z art. 6 § 1 i art. 58 k.k. z tym, że nie była to korzyść majątkowa lecz obrót wartościami dewizowymi - wymierzył mu karę 20.000 (dwadzieścia tysięcy) złotych grzywny z zamianą w wypadku niezapłacenia w terminie na zastępczą karę pozbawienia wolności w wymiarze 40 (czterdziestu dni) przy przyjęciu, że 1 (jeden) dzień tej kary jest równoważny grzywnie w kwocie 500 (pięćset złotych);3)za przestępstwo opisane w pkt III aktu oskarżenia na podstawie art. 241 k.k. § 3 k.k. i art. 58 k.k. i art. 36 § 2 i 3 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i 20.000 (dwadzieścia tysięcy) złotych grzywny.II. Na mocy art. 66, 67 i 70 § 1 k.k. wymierzył osk. Jerzemu S. jako karę łączną pozbawienia wolności 3 (trzy) lata pozbawienia wolności oraz łączną karę grzywny (zarzut I i III aktu oskarżenia) w wymiarze 80.000 (osiemdziesiąt tysięcy) złotych z zamianą, w wypadku niezapłacenia, w terminie na 160 (sto sześćdziesiąt dni) zastępczej kary pozbawienia wolności przy przyjęciu, że 1 (jeden) dzień tej kary jest równoważny grzywnie w kwocie 500 (pięćset) złotych.III. Na mocy art. 83 § 1 k.k. zaliczył osk. Jerzemu S. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od 1 stycznia 1982 r. do 10 września 1982 r.IV. Oskarżonego Henryka D. uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu przestępstw, z tym że przyjął w zakresie zarzutu opisanego w pkt IV aktu oskarżenia, że udzielił on korzyści majątkowych w postaci gotówki, zamszowej kurtki i pokrowców na łączną kwotę co najmniej 100.000 zł co jest przestępstwem z art. 241 § 3 k.k. w związku z art. 58 k.k. i na podstawie tychże przepisów przy przyjęciu, że zawiadomił on organ powołany do ścigania o fakcie przestępstwa i okolicznościach jego popełnienia zanim organ ten o nich się dowiedział i stosując art. 243 § 4 k.k. odstąpił od wymierzania kary, natomiast za przestępstwo opisane w pkt V aktu oskarżenia, z tym że była to pożyczka, na podstawie art. 60 § 1 u.k.s. w związku z art. 6 § 1 u.k.s. i art. 58 k.k. wymierzył mu karę grzywny w kwocie 20.000 (dwadzieścia tysięcy) złotych grzywny z zamianą, w wypadku niezapłacenia w terminie na 40 (czterdzieści) dni zastępczej kary pozbawienia wolności przy przyjęciu, że 1 (jeden) dzień tej kary jest równoważny grzywnie w kwocie 500 (pięćset) złotych.V. Na mocy art. 83 § 3 k.k. zaliczył osk. Henrykowi D. na poczet grzywny areszt tymczasowy od dnia 7 kwietnia 1982 r. do 11 maja 1982 r. i przy przyjęciu że 1 (jeden) dzień aresztu tymczasowego jest równoważny grzywnie w kwocie 500 (pięćset) złotych, grzywnę do wysokości 17.500 zł uznał za zapłaconą.VI. Zasądził na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania po 1/2 od każdego z oskarżonych oraz opłaty: 28.400 zł od osk. Jerzego S. i 4.000 zł od osk. Henryka D.Wyrok ten zaskarżyli: prokurator i obrońca osk. Jerzego S.Prokurator w rewizji zarzucił:1)rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności wymierzonej Jerzemu S. według najniższego ustawowego zagrożenia za przypisaną mu zbrodnię z art. 240 pkt 1 i 2 k.k. i 239 § 2 k.k. w zw. z art. 58 k.k. i tym samym rażąco niski wymiar kary łącznej, mimo że uwzględniony, przez Sąd przy wymiarze kary, zespół okoliczności obciążających, wskazujący na szczególnie wysoki stopień niebezpieczeństwa tego czynu, przemawia za znacznie surowszym jego potraktowaniem,2)obrazę art. 243 § 4 k.k. przez niesłuszne odstąpienie w stosunku do Henryka D. od wymierzenia kary za przypisane mu przestępstwo z art. 241 § 3 k.k. w zw. z art. 58 k.k., mimo iż okoliczności przedmiotowe i podmiotowe tego czynu uzasadniają wymierzenie mu kary pozbawienia wolności, co najwyżej z zastosowaniem instytucji nadzwyczajnego jej złagodzenia,i wniósł o:zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie Jerzemu S. za przestępstwo z art. 240 pkt 1 i 2 k.k. i 239 § 2 k.k. w zw. z art. 58 k.k. - kary 6 lat pozbawienia wolności oraz kary łącznej w tej wysokości; Henrykowi D. za przestępstwo z art. 241 § 3 k.k. w zw. z art. 58 k.k. - kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny.Obrońca osk. J.S. zarzucił obrazę art. 3 i 372 k.p.k. oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i wniósł o uniewinnienie oskarżonego, względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.W toku rozprawy rewizyjnej prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o wyeliminowanie z oceny prawnej czynu I przypisanego osk. J.S. pkt 2 art. 240 k.k. oraz odnośnie osk. H.D. - o wymierzenie - przy zastosowaniu przepisu o nadzwyczajnym złagodzeniu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania i kary grzywny.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Rozpoznając w pierwszym rzędzie rewizję obrońcy oskarżonego - jako dalej idącą - trzeba stwierdzić, że po pierwsze jest ona niedokładna, w części wstępnej zaskarża wyrok w całości a z uzasadnienia wynika, że autor rewizji kwestionuje ustalenie dotyczące czynów opisanych w pkt I i III, a po drugie - jest ona oczywiście bezzasadna.Ponieważ wszystkie zaoferowane dowody zostały przeprowadzone i ocena dowodów nie zawiera żadnych błędów, przeto brak jest jakichkolwiek przesłanek do rozważeń, w przedmiocie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Zarzuty autora rewizji co do oceny zeznań świadków oskarżenia i wyjaśnień osk. D. są nietrafne. Sąd Wojewódzki nie przeoczył tego, że niektórzy świadkowie zmienili swoje zeznania i zaprzeczyli faktom wręczania korzyści majątkowych osk. S., ale słusznie - zeznaniom tym nie dał wiary wskazując, że czynili to we własnej obronie, gdyż w stosunku do nich toczyło się odrębne śledztwo. (str. 5 uzasad. wyroku)Ustalenia Sądu Wojewódzkiego w zakresie czynów opisanych w pkt I i III oparte są nie tylko na zeznaniach świadków, którzy wręczali oskarżonemu korzyści majątkowe, ale także na jednoznacznych, od początku do końca konsekwentnych, wyjaśnieniach współoskarżonego D. oraz na wyjaśnieniach osk. S., który przyznał się do otrzymywania korzyści majątkowych i ujawnił towarzyszące temu okoliczności (k. 100).Dokonana przez Sąd Wojewódzki ocena dowodów nie zawiera żadnych luk czy sprzeczności, a wyprowadzone z tych dowodów wnioski o winie oskarżonego S. są logiczne i prawidłowe.Należało jedynie na korzyść osk. S. uwzględnić wniosek prokuratora Generalnej Prokuratury i wyłączyć - z oceny prawnej czynu przypisanego w pkt I - pkt 2 art. 240 k.k., albowiem przez korzyść majątkową w wielkich rozmiarach rozumieć należy korzyść przekraczającą 600.000 zł (Uchwała Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 20 VII 1983 r., VI KZP 26/83).Przechodząc do rozważań nad rewizją prokuratora co do osk. S., to należy zgodzić się, że czyn przypisany temu oskarżonemu w pkt I zawiera szczególnie wysoki stopień społecznego niebezpieczeństwa ze względu na długi okres przestępczej działalność i podrywanie autorytetu, i zaufania do osób zajmujących kierownicze stanowiska w aparacie gospodarczym oraz wielkość przyjętych korzyści. Niemniej należało uznać, że rewizja ta nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z orzeczenia lekarskiego (k. 97 akt sądowych) osk. S. zakwalifikowano do II grupy inwalidzkiej a więc do osób całkowicie pozbawionych zdolności zarobkowych (100% niezdolności do pracy). Jeżeli się nadto uwzględni, że osk. S. w znacznym stopniu ułatwił wyjaśnienie całokształtu okoliczności jego działalności przestępczej, (str. 5 uzas. wyroku) i że na jego korzyść z oceny prawnej wyłączono pkt 2 art. 240 k.k., to wymierzoną mu za czyn I i łącznie karę pozbawienia wolności w wymiarze 3 lat, która niewątpliwie jest karą łagodną, nie można uznać za rażąco niewspółmierną jak wymaga tego przepis art. 387 pkt 4 k.p.k.II. Rewizja prokuratora w części dotyczącej osk. D. nie jest zasadna. Przede wszystkim zauważyć należy, że sformułowanie, iż Sąd dopuścił się "obrazy art. 243 § 4 k.k. jest oczywiście błędne albowiem przepis ten daje podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary lub do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary w przypadkach określonych w tym przepisie. Zarzut rewizji należało zatem rozważyć w płaszczyźnie błędu co do ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.Zaznaczyć należy, że wprowadzone w ustawie z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego (Dz. U. Nr 41, poz. 730) zmiany treści art. 243 k.k. (art. 12 tej ustawy), mając na celu zabezpieczenie skuteczniejszej walki z przestępczością łapownictwa dają możliwość rozbijania solidarności między dającym i przyjmującym łapówkę. Jeżeli ustawa stwarza możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienie od jej wymierzenia w stosunku do sprawcy, który w toku pierwszego przesłuchania przyzna się do przestępstwa i ujawni okoliczności jego popełnienia (art. 243 § 2 i 4 k.k.), to tym bardziej i szerzej należy korzystać z uprawnień ustawowych, jeżeli sprawca czynu z art. 241 k.k. sam, z własnej inicjatywy zgłosił organom powołanym do ścigania przestępstw fakt popełnienia tego przestępstwa i ujawnił okoliczności jego popełnienia.Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń faktycznych osk. D., z własnej inicjatywy zgłosił się do KW MO, ujawniając wszystkie okoliczności przestępstwa, co dało podstawę do wszczęcia śledztwa w tej sprawie (str. 13 uz. wyroku i k. 238), przy czym wręczanie korzyści majątkowych odbywało się na żądanie osk. S. Jeżeli się nadto uwzględni zły stan zdrowia oskarżonego - padaczka skroniowy k. 220 i konieczność unikania sytuacji stresowych - zaśw. lekarskie z 29 XII 1983 r., to stanowisko Sądu Wojewódzkiego uznać należało za w pełni zasadne.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w dyspozytywnej części wyroku i na podstawie art. 547 § 1 k.p.k. i przepisów ustawy o opłatach w sprawach karnych zasądził od oskarżonego S. na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego w części jego dotyczącej oraz opłatę za obie instancje, zaś kosztami postępowania rewizyjnego w części dotyczącej osk. D. obciążył Skarb Państwa.