VI KZP 46/83
UchwałaIzba Karna1983-12-30
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 49 ust. 1 dekretu o stanie wojennym rozszerza krąg podmiotów przestępstwa z art. 256 k.k. na osoby internowane, czy też ściśle się do nich odnosi, i czy amnestia stosuje się do przestępstw z art. 256 i 257 k.k. popełnionych przed zniesieniem stanu wojennego, gdy sprawca był tymczasowo aresztowany na podstawie art. 48 dekretu o stanie wojennym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchwalił, że art. 49 ust. 1 dekretu o stanie wojennym rozszerza krąg podmiotów przestępstwa z art. 256 k.k. wyłącznie na osoby internowane, które same uwolniły się z ośrodka odosobnienia. Ustawa o amnestii, łącząc art. 256 k.k. z art. 49 ust. 1 dekretu, odnosi się zatem tylko do samouwolnienia się osoby internowanej.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Szczecinie przekazał Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 49 ust. 1 dekretu o stanie wojennym w kontekście przestępstwa samouwolnienia (art. 256 k.k.) oraz stosowania amnestii do czynów popełnionych w okresie stanu wojennego. Dotyczyło to osób internowanych i tymczasowo aresztowanych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił odpowiedź na przekazane zagadnienie prawne.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Bodecki, J. Bratoszewski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Dariusza B., oskarżonego z art. 256 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie - postanowieniem z dnia 25 października 1983 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy art. 49 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) - przez wykładnię tam zawartą - rozszerza jedynie krąg podmiotów przestępstwa określonego w art. 256 k.k. na osoby internowane, czy też ściśle odnosi się do tej kategorii osób?2. Czy amnestię stosuje się do przestępstw określonych w art. 256 i 257 k.k. - popełnionych przed dniem zniesienia stanu wojennego - w sytuacji, kiedy sprawca czynu przestępnego był tymczasowo aresztowany w związku z postępowaniem karnym toczącym się przeciwko niemu na podstawie art. 48 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Artykuł 256 § 1 k.k. przewiduje odpowiedzialność karną tego, kto będąc pozbawiony wolności albo umieszczony w ośrodku przystosowania społecznego - na podstawie orzeczenia sądu lub nakazu prawnego wydanego przez inny organ państwowy - uwolni się sam. Cytowany przepis nie przewidywał odpowiedzialności karnej za samouwolnienie się osoby internowanej, ponieważ internowanie w ośrodkach odosobnienia na czas obowiązywania stanu wojennego zostało wprowadzone dopiero dekretem z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz.154). Dlatego art. 49 ust. 1 powołanego dekretu stanowi, że: "Art. 256 i art. 257 kodeksu karnego stosuje się również do internowanych w ośrodkach odosobnienia." Analiza unormowania zawartego w art. 49 ust. 1 dekretu o stanie wojennym wprost wykazuje, że przepis ten rozszerza jedynie krąg podmiotów przestępstwa określonego w art. 256 k.k., zaliczając do nich również te osoby internowane, które same uwolniły się z ośrodka odosobnienia. A zatem cytowany art. 49 ust. 1 dotyczy wyłącznie osób internowanych (art. 42 i nast. dekretu o stanie wojennym) i nie obejmuje innych wypadków samouwolnienia się osób pozbawionych wolności.II. Artykuł 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) przewiduje m.in. stosowanie amnestii do popełnionych przed dniem zniesienia stanu wojennego przestępstw określonych w art. 256 k.k. w zw. z art. 49 ust. 1 powołanego dekretu o stanie wojennym. Mając na względzie to, że cytowany art. 1 ust. 1 ustawy o amnestii łączy wyraźnie art. 256 k.k. z art. 49 ust. 1 dekretu o stanie wojennym, który - jak już wskazano - dotyczy wyłącznie osób internowanych, należy uznać, że art. 1 ust. 1 ustawy o amnestii odnosi się tylko do tych przestępstw określonych w art. 256 k.k., które polegają na samouwolnieniu się osoby internowanej z ośrodka odosobnienia.
Powiązane orzeczenia
- N 7/66 1966-03-17Czy można zastosować przepisy dekretu o amnestii do przestępstwa popełnionego po odbyciu kary za poprzednie przestępstwo, jeśli oba przestępstwa są tego samego rodzaju i zostały popełnione w krótkim odstępie czasu?
- IV KZ 105/69 1969-10-18Czy przestępstwo z art. 2 § 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. podlega wyłączeniu spod działania ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii na podstawie art. 7 pkt 3 tej ustawy?
- VII KZP 40/77 1977-11-23Czy do obliczania okresu próby i podstawy prawnej odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia, udzielonego na podstawie art. 3 dekretu o amnestii z 1977 r., stosuje się przepisy tego dekretu, czy też ogólne przepis…
- IV K 239/57 1957-09-24Czy w przypadku przestępstwa pospolitego, popełnionego z własnej inicjatywy, a nie z pobudek politycznych, można zastosować przepisy dekretu o amnestii z dnia 2 sierpnia 1945 r. oraz ustawy o amnestii z dnia 27 kwietnia…
- VI KZP 61/67 1968-01-02Czy skazanie za przestępstwo nieobjęte abolicją, za które orzeczono karę pozbawienia wolności do 6 miesięcy lub samoistną karę grzywny do 5.000 zł, uważa się za niebyłe w rozumieniu art. 3 ust. 2 dekretu o amnestii, jeśl…
Powołane przepisy
art. 256 § 1 KKart. 390 § 1 KPKart. 49 ust. 1art. 256 KKart. 256art. 48art. 257art. 42art. 1 ust. 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.