VI KZP 46/83

UchwałaIzba Karna1983-12-30

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 49 ust. 1 dekretu o stanie wojennym rozszerza krąg podmiotów przestępstwa z art. 256 k.k. na osoby internowane, czy też ściśle się do nich odnosi, i czy amnestia stosuje się do przestępstw z art. 256 i 257 k.k. popełnionych przed zniesieniem stanu wojennego, gdy sprawca był tymczasowo aresztowany na podstawie art. 48 dekretu o stanie wojennym?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchwalił, że art. 49 ust. 1 dekretu o stanie wojennym rozszerza krąg podmiotów przestępstwa z art. 256 k.k. wyłącznie na osoby internowane, które same uwolniły się z ośrodka odosobnienia. Ustawa o amnestii, łącząc art. 256 k.k. z art. 49 ust. 1 dekretu, odnosi się zatem tylko do samouwolnienia się osoby internowanej.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Szczecinie przekazał Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 49 ust. 1 dekretu o stanie wojennym w kontekście przestępstwa samouwolnienia (art. 256 k.k.) oraz stosowania amnestii do czynów popełnionych w okresie stanu wojennego. Dotyczyło to osób internowanych i tymczasowo aresztowanych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił odpowiedź na przekazane zagadnienie prawne.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Bodecki, J. Bratoszewski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Dariusza B., oskarżonego z art. 256 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie - postanowieniem z dnia 25 października 1983 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy art. 49 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) - przez wykładnię tam zawartą - rozszerza jedynie krąg podmiotów przestępstwa określonego w art. 256 k.k. na osoby internowane, czy też ściśle odnosi się do tej kategorii osób?2. Czy amnestię stosuje się do przestępstw określonych w art. 256 i 257 k.k. - popełnionych przed dniem zniesienia stanu wojennego - w sytuacji, kiedy sprawca czynu przestępnego był tymczasowo aresztowany w związku z postępowaniem karnym toczącym się przeciwko niemu na podstawie art. 48 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Artykuł 256 § 1 k.k. przewiduje odpowiedzialność karną tego, kto będąc pozbawiony wolności albo umieszczony w ośrodku przystosowania społecznego - na podstawie orzeczenia sądu lub nakazu prawnego wydanego przez inny organ państwowy - uwolni się sam. Cytowany przepis nie przewidywał odpowiedzialności karnej za samouwolnienie się osoby internowanej, ponieważ internowanie w ośrodkach odosobnienia na czas obowiązywania stanu wojennego zostało wprowadzone dopiero dekretem z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz.154). Dlatego art. 49 ust. 1 powołanego dekretu stanowi, że: "Art. 256 i art. 257 kodeksu karnego stosuje się również do internowanych w ośrodkach odosobnienia." Analiza unormowania zawartego w art. 49 ust. 1 dekretu o stanie wojennym wprost wykazuje, że przepis ten rozszerza jedynie krąg podmiotów przestępstwa określonego w art. 256 k.k., zaliczając do nich również te osoby internowane, które same uwolniły się z ośrodka odosobnienia. A zatem cytowany art. 49 ust. 1 dotyczy wyłącznie osób internowanych (art. 42 i nast. dekretu o stanie wojennym) i nie obejmuje innych wypadków samouwolnienia się osób pozbawionych wolności.II. Artykuł 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) przewiduje m.in. stosowanie amnestii do popełnionych przed dniem zniesienia stanu wojennego przestępstw określonych w art. 256 k.k. w zw. z art. 49 ust. 1 powołanego dekretu o stanie wojennym. Mając na względzie to, że cytowany art. 1 ust. 1 ustawy o amnestii łączy wyraźnie art. 256 k.k. z art. 49 ust. 1 dekretu o stanie wojennym, który - jak już wskazano - dotyczy wyłącznie osób internowanych, należy uznać, że art. 1 ust. 1 ustawy o amnestii odnosi się tylko do tych przestępstw określonych w art. 256 k.k., które polegają na samouwolnieniu się osoby internowanej z ośrodka odosobnienia.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 256 § 1 KKart. 390 § 1 KPKart. 49 ust. 1art. 256 KKart. 256art. 48art. 257art. 42art. 1 ust. 1§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.