Z 160/83
PostanowienieIzba Cywilna1983-11-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy koszty nieopłaconej pomocy prawnej (obrony z urzędu) udzielonej przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 sierpnia 1983 r. mogą być ponoszone przez Skarb Państwa na podstawie tego rozporządzenia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zasady słuszności przemawiają za tym, aby żądanie dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 sierpnia 1983 r. zostało zaspokojone, jeśli jego zasadność nie budzi wątpliwości. Przepisy art. 554 § 2 k.p.k. i art. 29 ust. 1 ustawy - prawo o adwokaturze przewidują wynagrodzenie od Skarbu Państwa za nieopłaconą obronę z urzędu.Stan faktyczny
Obrońca z urzędu wniósł zażalenie na postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego odmawiające ustalenia i wpłacenia na konto oskarżonego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Oskarżony został obciążony kosztami postępowania, w tym kosztami obrony z urzędu, które miał ponieść Skarb Państwa. Rozporządzenie określające szczegółowe zasady ponoszenia tych kosztów przez Skarb Państwa weszło w życie po udzieleniu obrony.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w zakresie ustalenia i wypłacenia wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk E. Olczak (sprawozdawca). Sędziowie: kpt. W. Oziębło, płk H. Góra (sędzia s. wojsk. - deleg.).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Krzysztofa T., po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 1983 r. zażalenia obrońcy na postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego z N. z dnia 20 września 1983 r., odmawiające ustalenia i wpłacenia na konto oskarżonego kosztów nie opłaconej pomocy prawnej (obrony z urzędu), do której świadczenia na rzecz oskarżonego został wyznaczony przez ten sąd, i po zapoznaniu się z pisemnym wnioskiem przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, domagającym się uwzględnienia zażalenia i uchylenia zaskarżonego postanowienia sądu,uwzględniając zażalenie obrońcy,uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę w zakresie ustalenia oraz wypłacenia tego wynagrodzenia z tytułu nie opłaconej pomocy prawnej (obrony z urzędu) przekazał sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczne(...) W sprawie niniejszej prawomocny wyrok sądu pierwszej instancji tylko co do zasady zawiera rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania. W szczególności stanowi, że tymi kosztami obciąża się Skarb Państwa. Skoro tak, a przy tym wiadomo, że do kosztów tych wlicza się między innymi opłaty na rzecz zespołu adwokackiego z tytułu udziału w sprawie jednego wyznaczonego z urzędu obrońcy (art. 554 § 2 k.p.k.), i skoro w myśl art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 z późn. zm.) koszty nie opłaconej pomocy prawnej ponosi Skarb Państwa, to ten fakt, że szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów w tym względzie określone zostały dopiero dnia 18 sierpnia 1983 r. (patrz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 sierpnia 1983 r. w sprawie zasad ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. Nr 51, poz. 230), wcale nie oznacza, że owe zasady, o których mowa we wspomnianym rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 1983 r., nie mogą mieć zastosowania do wynagrodzeń za obronę z urzędu, która nastąpiła przed dniem formalnego wejścia w życie powołanego rozporządzenia. Zasady słuszności przemawiają za tym, aby w takim wypadku żądanie wnioskującego w omawianym względzie zostało zaspokojone, jeżeli oczywiście zasadność wydania pozytywnego orzeczenia w tej kwestii, będącego następstwem słusznego żądania wnioskodawcy, nie budzi wątpliwości, a tego w tym konkretnym wypadku, dotyczącym żalącego się, zasadnie kwestionować nie można.Dlatego Sąd Najwyższy w świetle treści wskazanych przepisów (art. 554 § 2 k.p.k. i art. 29 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze), przewidujących wynagrodzenie od Skarbu Państwa za nie opłaconą obronę z urzędu, uznał zażalenie skarżącego za uzasadnione, a zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji za niezasadne i nie mogące ostać się w mocy.
Powiązane orzeczenia
- IV KO 39/20 2020-10-13Czy Skarb Państwa powinien zasądzić koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu wznowieniowym?
- IV KO 108/18 2019-03-27Czy Skarb Państwa powinien zwrócić koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz koszty dojazdu obrońcy, który sporządził opinię o braku podstaw do wznowienia postępowania?
- IV KO 25/23 2023-06-21Czy Skarb Państwa jest zobowiązany do ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postaci opinii o braku podstaw do złożenia wniosku o wznowienie postępowania?
- VI KZP 49/85 1986-02-25Jak należy interpretować art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze, który stanowi, że "Koszty nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa", na tle przepisów rozporządzen…
- IV KK 69/20 2023-10-11Czy Skarb Państwa jest zobowiązany do zwrotu niezbędnych wydatków związanych z udzieleniem pomocy prawnej z urzędu, w tym kosztów dojazdów obrońcy, poniesionych w postępowaniu przed Sądem Najwyższym?
Powołane przepisy
art. 554 § 2 KPKart. 29 ust. 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.