Z 154/83
PostanowienieIzba Wojskowa1983-10-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy amnestia przewidziana w ustawie z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii obejmuje przestępstwo z art. 276 § 3 k.k. w zw. z art. 276 § 2 k.k., gdy sprawca był założycielem i kierownikiem związku o charakterze zbrojnym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że amnestia nie obejmuje przestępstwa z art. 276 § 3 k.k. w zw. z art. 276 § 2 k.k. Przepis art. 276 § 3 k.k. jest przepisem odsyłającym, a w przypadku sprawcy będącego założycielem i kierownikiem związku o charakterze zbrojnym, czyn ten jest kwalifikowany jako udział w związku o charakterze zbrojnym (art. 276 § 2 k.k.), który nie został objęty ustawą o amnestii. Tym samym, amnestia nie może być stosowana wobec założyciela i kierownika takiego związku.Stan faktyczny
Stanisław M. został prawomocnie skazany za przestępstwa z art. 276 § 3 k.k. w zw. z art. 276 § 2 k.k. oraz z art. 270 § 1 k.k. Złożył zażalenie na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego, które nie zastosowało amnestii do czynu z art. 276 § 3 k.k. Skazany argumentował, że przepis ten jest objęty amnestią bez ograniczeń. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił zażalenia skazanego Stanisława M. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 4 sierpnia 1983 r. w kwestii zastosowania amnestii.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak. Sędziowie: płk J. Jeż (sprawozdawca), płk R. Misiuna (sędzia s. wojsk. - deleg.). Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Rewucki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława M. - prawomocnie skazanego za popełnienie przestępstw określonych w: 1) art. 276 § 3 k.k. w zw. z art. 276 § 2 k.k. na karę 6 lat pozbawienia wolności, 2) art. 270 § 1 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności - i łącznie na karę 6 lat pozbawienia wolności, wobec którego zastosowano ustawę z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) przez darowanie kary jednostkowej za popełnienie przestępstwa określonego w art. 270 § 1 k.k., po rozpoznaniu w dniu 19 października 1983 r. zażalenia skazanego na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 4 sierpnia 1983 r. w kwestii zastosowania amnestii oraz po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o nieuwzględnienie zażalenia, jak również wniosku obrońcy popierającego zażalenie, na podstawie art. 386 § 1 k.p.k.zażalenia skazanego Stanisława M. na wspomniane postanowienie nie uwzględnił.Uzasadnienie faktyczneSkazany, powołując się na treść art. 1 pkt 3 lit. g ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177), wywiódł, że sąd pierwszej instancji niesłusznie nie zastosował amnestii co do pierwszego z przypisanych mu czynów, gdyż powołany przepis bez żadnych ograniczeń wymienia przestępstwo określone w art. 276 § 3 k.k. jako podlegające amnestii.Stanowisko to nie jest jednak zasadne. Artykuł 276 § 3 k.k. bowiem nie ma samodzielnego bytu, gdyż jest przepisem odsyłającym w każdym wypadku do normy art. 276 § 1 lub 276 § 2 k.k. W odniesieniu do skazanego - jak to wynika zarówno z opisu przypisanego mu czynu, jak i przyjętej kwalifikacji prawnej - nie chodzi o abstrakcyjnie pojęty czyn przewidziany w art. 276 § 3 k.k., lecz o czyn określony w art. 276 § 3 k.k. w zw. z art. 276 § 2 k.k., gdyż sprawca był założycielem i kierownikiem związku o charakterze zbrojnym, a nie tylko związku mającego na celu przestępstwo. Skoro czyn określony w art. 276 § 2 k.k., a polegający na udziale w związku o charakterze zbrojnym, nie został ujęty w treści art. 1 uprzednio cytowanej ustawy, zawierającej katalog przestępstw podlegających amnestii, to tym bardziej amnestia ta nie może być stosowana wobec założyciela i kierownika takiego związku, który oczywiście bierze jednocześnie w nim udział, a więc jest jego członkiem. Dlatego też ustawa z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii może być między innymi stosowana tylko do założyciela lub kierownika związku mającego na celu przestępstwo, a więc sprawcy czynu określonego w art. 276 § 3 w zw. z art. 276 § 1 k.k., popełnionego przed dniem zniesienia stanu wojennego. Taka interpretacja zgodna jest zresztą z treścią uprzednio powołanego art. 1 pkt 3 lit. g ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii, w którym między § 1 i § 3 art. 276 k.k. użyto łącznika "i", co praktycznie oznacza, że jeżeli chodzi o założycieli lub kierowników związku przestępczego, to amnestia ma zastosowanie tylko w wypadku związku określonego w art. 276 § 1 k.k.Nie znajdując w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia zażalenia skazanego, należało postanowić jak na wstępie.
Powiązane orzeczenia
- II KR 381/74 1975-05-15Czy inicjatywa przestępcza lub zajmowanie stanowiska kierowniczego w spółdzielni może być utożsamiane z organizatorską lub kierowniczą rolą sprawcy, uzasadniającą wyłączenie spod dobrodziejstwa amnestii na podstawie art.…
- IV KZ 99/69 1969-09-27Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował ustawę o amnestii z dnia 21 lipca 1969 r. do przestępstw zarzucanych oskarżonym, w szczególności w kontekście wyłączeń i zakresu stosowania amnestii?
- I KK 496/22 2023-02-28Czy wspólnota wyznaniowa może być uznana za 'związek' w rozumieniu art. 278 § 3 k.k. z 1969 r. w kontekście zastosowania ustawy o amnestii?
- U 4/69 1969-10-10Czy w stosunku do sprawcy skazanego za przestępstwo z art. 203 k.k. nie stosuje się ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii, chociaż dokonanie przez tego sprawcę tym samym czynem przestępstwa z art. 204 k.k. wynika z d…
- II K 374/53 1953-07-16Czy amnestia przewidziana w ustawie z dnia 22 listopada 1952 r. może być zastosowana do współsprawcy przestępstwa przywłaszczenia mienia społecznego, jeśli łączna wartość przywłaszczonego mienia przekracza 20.000 zł, mim…
Powołane przepisy
art. 276 § 3 KKart. 276 § 2 KKart. 270 § 1 KKart. 386 § 1 KPKart. 1 pkt 3art. 276 § 1art. 1art. 276 § 3art. 276 § 1 KKart. 276 KK§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.