U 4/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk K. Mioduski. Sędziowie: płk C. Lipski (sprawozdawca), płk J. Drohomirecki, płk Z. Krasuski, ppłk S. Mendyka, płk W. Sieracki, płk Z. Wizelberg.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk M. Flemming.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu przedstawionej w trybie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) przez skład sądzący trzech sędziów Izby Wojskowej Sądu Najwyższego budzącej wątpliwości kwestii prawnej, a mianowicie:"Czy w stosunku do sprawcy skazanego za przestępstwo z art. 203 k.k. nie stosuje się ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), chociaż dokonanie przez tego sprawcę tym samym czynem przestępstwa z art. 204 k.k. nie wynika wprawdzie z wyroku, jednakże wynika z dowodów, które sąd orzekający uznał za wiarygodne?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArtykuł 7 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) określa przestępstwa, do których nie stosuje się amnestii. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że sprawca przestępstwa z art. 204 § 1 k.k. nie może korzystać z dobrodziejstwa amnestii, natomiast przestępstwo z art. 203 k.k. nie jest w tym przepisie wymienione jako wyłączone spod amnestii. Kwestia stosowania lub niestosowania amnestii nie nastręcza trudności wtedy, gdy czyn sprawcy, wypełniający elementy jedynie przestępstwa określonego bądź to w art. 204 § 1 k.k., bądź to w art. 203 k.k., został już ustalony i zakwalifikowany z jednego z podanych wyżej przepisów. Natomiast w wypadku gdy czyn sprawcy wyczerpuje zarówno znamiona przewidziane w art. 203 k.k., jak i znamiona przestępstwa z art. 204 § 1 k.k., kwestia stosowania bądź niestosowania do takiego czynu amnestii określonej w ustawie z dnia 21 lipca 1969 r. może budzić wątpliwość, której wyrazem jest przedstawiona kwestia prawna.Ażeby rozstrzygnąć powyższą kwestię, należy wyjść z zasadniczego stwierdzenia, że jedyną podstawą do konstatacji, jaki czyn przypisano ostatecznie sprawcy, może być tylko ustalające winę sądowe orzeczenie, które kończy postępowanie karne. Jeżeli więc z kończącego postępowanie karne orzeczenia nie wynika, że sprawca dopuścił się czynu wyłączonego spod amnestii w myśl art. 7 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r., to należy do tego czynu stosować amnestię, chociażby z zebranych w sprawie dowodów można było wnosić - według oceny instancji powołanej do stosowania amnestii - że czyn sprawcy wyczerpywał znamiona przestępstwa wymienionego w art. 7 wspomnianej ustawy. Organ stosujący amnestię nie jest bowiem uprawniony do czynienia nowych, nie zawartych w skazującym orzeczeniu ustaleń niekorzystnych dla sprawcy. Czynienie takich ustaleń na podstawie pisemnego materiału akt bez zapewnienia sprawcy możliwości kwestionowania oceny dowodów, przeprowadzonej przez organ stosujący amnestię, mogłoby łatwo prowadzić do wadliwego orzeczenia odmawiającego zastosowanie amnestii do przestępstwa, które nie zostało wyłączone spod amnestii z woli ustawy.Jeżeli więc z orzeczenia kończącego postępowanie karne nie wynika, żeby czyn, za który sprawca został skazany na podstawie art. 203 k.k., wyczerpywał równocześnie znamiona z art. 204 § 1 k.k., to nie ma podstawy do niestosowania ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii, chociażby zebrane w sprawie dowody czyniły wysoce prawdopodobnym, iż sprawca dopuścił się gwałtu na osobie nie mającej jeszcze 15 lat.Jeżeli natomiast z orzeczenia kończącego postępowanie wynika, że czyn sprawcy skazanego na podstawie art. 203 k.k. wyczerpuje znamiona z art. 204 § 1 k.k., to do czynu takiego nie należy stosować ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii. Skoro bowiem ustawa z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii expressis verbis wyłącza art. 7 spod jego dobrodziejstwa zbrodnię gwałtu, to naruszałoby wolę ustawodawcy stosowanie amnestii do czynu stanowiącego gwałt na osobie nieletniej, zakwalifikowanego z art. 203 k.k. Stwierdzenie zaś dotyczące stosowania względem nieletniego przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu może być zawarte zarówno w sentencji, jak i w ustaleniach orzeczenia stwierdzającego winę sprawcy.Z przytoczonych motywów udzielono odpowiedzi jak wyżej.