U 5/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes gen. bryg. K. Jankowski. Sędziowie: płk K. Mioduski, płk Z. Furtak (sprawozdawca), płk Z. Krasuski, płk S. Rzeczycki, ppłk J. Gawrysiak, ppłk S. Mendyka.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk M. Flemming. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w składzie powiększonym przedstawionego przez skład trzech sędziów Sądu Najwyższego budzącego wątpliwości zagadnienia prawnego: "Czy przepisy art. 8 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) mają zastosowanie do sprawcy czynu, który dopełnił wszystkich warunków określonych w tym przepisie ustawy, co jednak nastąpiło przed wejściem w życie tejże ustawy?"i po wysłuchaniu wniosku Naczelnego Prokuratora Wojskowego, na podstawie art. 29 ust. 1 i art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54)uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione na wstępie pytanie prawne przez skład trzech sędziów Sądu Najwyższego zostało skierowane do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu, a to w związku z rozpoznaniem - na skutek skargi rewizyjnej obrońcy - sprawy Krzysztofa Andrzeja K., skazanego wyrokiem Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 23 sierpnia 1969 r. na mocy art. 259 d.k.k. na 7 lat więzienia i 5.000 zł grzywny oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat za to, że w okresie od jesieni 1968 r. do końca 1968 r. w N., używając przemocy, dopuścił się zaboru bądź usiłował dokonać zaboru cudzego mienia ruchomego na szkodę siedmiu osób. Z akt pomocniczych Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy wynika, że Krzysztof Andrzej K., będąc przesłuchiwany w tej sprawie, złożył do protokołu z dnia 31 marca 1969 r. wyjaśnienie, iż oprócz zarzuconego mu czynu z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo dopuścił się wraz z innymi sprawcami innych jeszcze, wspomnianych wyżej napadów rabunkowych. Oskarżony uczynił to do dobrowolnie i te jego wyjaśnienia doprowadziły do ujawnienia powyższych przestępstw, większość bowiem pokrzywdzonych nie zgłaszała o czynach władzom powołanym do ścigania przestępstw, a ci, co zgłosili o tym, nie mieli żadnych możliwości rozpoznania sprawców rabunków. Wobec tego, że oskarżony przed dniem 31 grudnia 1969 r. zgłosił organom powołanym do ścigania przestępstw i ujawnił wszystkie okoliczności wymienionych wyżej czynów oraz osoby, które z nim współdziałały w dokonaniu tych przestępstw, skład sądzący trzech sędziów uznał za konieczne przedstawić składowi siedmiu sędziów pytanie, czy wobec Krzysztofa Andrzeja K. mogą mieć zastosowanie przepisy art. 8 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), jeśli się zważy, że oskarżony dopełnił warunków przewidzianych w art. 8 ust. 2 tejże ustawy, lecz uczynił to przed wejściem w życie cytowanej ustawy o amnestii.Przedstawione wyżej zagadnienie prawne sprowadza się do interpretacji art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii. Podejmując analizę art. 8 ust. 2 tejże ustawy, należy stwierdzić na wstępie, że przepis ten dotyczy tzw. amnestii warunkowej i uzależnia stosowanie dobrodziejstwa "rozszerzonej" amnestii od spełnienia przez sprawcę pewnych ściśle określonych warunków.Artykuł 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii ustala, że z amnestii nie korzystają sprawcy czynów przestępnych popełnionych przed dniem 15 lipca 1969 r., którzy nie są znani organom powołanym do ścigania przestępstw w dniu wejścia w życie tejże ustawy, tj. w dniu 22 lipca 1969 r. Przepis ten jest wyjątkiem od zasady powszechności amnestii i dlatego powinien być interpretowany ściśle i literalnie.Artykuł 8 ust. 2 powołanej wyżej ustawy uchyla wyłączenie spod działania ustawy amnestyjnej przestępstwa przewidziane w ust. 1 pod warunkiem, że sprawca zgłosi się do organu powołanego do ścigania przestępstwa i ujawni istotne okoliczności czynu oraz osoby, które z nim współdziałały w dokonaniu tego przestępstwa. Uchylenie to dotyczy sprawcy przestępstwa, o którym mowa w przepisie art. 8 ust. 1, a więc sprawcy, który dopuścił się czynu przestępnego przed dniem 15 lipca 1969 r. i który w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 22 lipca 1969 r., nie był znany władzom powołanym do ścigania przestępstw.Z porównania więc treści przepisów ust. 1 i ust. 2 art. 8 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii wynika, że sprawcą, który zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy zgłasza się do organów ścigania i korzysta z dobrodziejstwa amnestii, może być tylko sprawca nie znany organom ścigania w dniu wejścia w życie ustawy amnestyjnej, tj. w dniu 22 lipca 1969 r.Za takim rozstrzygnięciem sprawy przemawia ponadto użycie przez ustawodawcę czasu przeszłego do czasowników ("zgłosi się" i "ujawni się"), stanowiących dopełnienie warunków do zastosowania dobrodziejstwa amnestii.Jednocześnie Sąd Najwyższy wyraża następujący pogląd:Jeżeli sprawca przestępstwa popełnionego przed dniem 15 lipca 1969 r. - nie wiedząc o tym, że ma wejść w życie ustawa o amnestii - dopełnia przed dniem wejścia w życie tej ustawy warunku z art. 8 ust. 2, to takie zachowanie się sprawcy i jego postawę należy uważać za szczególną okoliczność łagodzącą, pozwalającą na wymierzenie kary, jeśli to możliwe, w sposób uwzględniający kierunek rozwiązań zawartych w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii, lub na nadzwyczajne złagodzenie kary (art. 53 § 1 k.k.W.P.).