U 3/75

UchwałaIzba Cywilna1975-02-07

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy warunki zastosowania amnestii przewidziane w art. 5 ust. 2 ustawy o amnestii z 1974 r. są spełnione, gdy sprawca ujawnił istotne okoliczności czynu i współdziałające osoby w charakterze świadka, a następnie odwołał swoje wyjaśnienia w toku postępowania karnego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchwalił, że dobrodziejstwo amnestii wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. ma zastosowanie również do sprawcy, który w toku postępowania karnego, występując w charakterze świadka, dobrowolnie ujawnił istotne okoliczności czynu i osoby współdziałające, nawet jeśli następnie odwołał złożone w tym zakresie oświadczenia. Podkreślono, że dla zastosowania amnestii kluczowe jest dopełnienie warunków określonych w przepisie, a nie późniejsza sytuacja procesowa sprawcy.
Stan faktyczny
Sąd Najwyższy rozpatrywał zagadnienie prawne dotyczące zastosowania amnestii na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. Dotyczyło ono sytuacji, w której osoba przesłuchiwana w charakterze świadka w toczącym się postępowaniu karnym przyznała się do popełnienia przestępstwa i ujawniła jego istotne okoliczności. Następnie, w toku postępowania, sprawca nie przyznał się do zarzuconego czynu i odwołał swoje wcześniejsze wyjaśnienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił odpowiedź na przedstawione zagadnienie prawne, stwierdzając możliwość zastosowania przepisów o amnestii w opisanych okolicznościach.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes gen. bryg. K. Lipiński. Sędziowie: płk A. Kaszycki, płk Z. Furtak, płk A. Porzecki, płk S. Wojtczak, ppłk J. Juszczak, ppłk W. Morawski (sprawozdawca). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Wojtczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w trybie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.) zagadnienia prawnego, przedstawionego przez skład trzech sędziów Sądu Najwyższego, o następującej treści:"1. Czy przewidziane w przepisie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) warunki są spełnione w takiej sytuacji, gdy w toku toczącego się po wejściu w życie tej ustawy postępowania karnego w sprawie o określone przestępstwo popełnione przed dniem 15 czerwca 1974 r. przesłuchiwana w charakterze świadka osoba przyzna się wobec organu powołanego do ścigania przestępstw do popełnienia tego przestępstwa i ujawni jego istotne okoliczności?2. Czy w wypadku pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie mają zastosowanie przepisy art. 5 ust. 2 i 3 powołanej ustawy o amnestii, jeżeli sprawca w czasie rozprawy głównej nie przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu i odwołał złożone w postępowaniu przygotowawczym swoje wyjaśnienia, które w swej treści stanowiły przyznanie się do tego czynu?"i po wysłuchaniu prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ treści art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) wynika, że dla skutków co do możliwości korzystania z dobrodziejstw wymienionego przepisu bez znaczenia jest sytuacja procesowa sprawcy, jeżeli dopełnił on wszystkich warunków określonych w tym przepisie. Sąd Najwyższy zagadnienie stosowania amnestii w odniesieniu do sprawcy występującego w charakterze oskarżonego rozważał już na tle art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) i przyjął, że dobrowolne ujawnienie przez sprawcę dalszych istotnych okoliczności czynu i osób, które z nim współdziałały, stanowi podstawę do stosowania amnestii (OSNKW 1970, z. 12, poz. 169).Wobec podobnego brzmienia art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii wyrażony wyżej pogląd Sądu Najwyższego jest aktualny na tle powołanego przepisu ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. Skoro zatem z dobrodziejstwa wymienionego przepisu korzysta sprawca występujący w charakterze oskarżonego, to tym bardziej z dobrodziejstwa tego powinien korzystać sprawca występujący w charakterze świadka, jeżeli dopełnił warunków określonych w cytowanym wyżej przepisie.Dobrodziejstwo wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii ma zastosowanie również w stosunku do sprawcy przestępstwa, który w określonym czasie dobrowolnie ujawnił istotne okoliczności czynu i osoby, które z nim współdziałały, choćby następnie w toku postępowania karnego odwołał złożone w tym zakresie oświadczenie.W tej kwestii został już wyrażony przez Sąd Najwyższy pogląd - na tle art. 8 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) - który ze względu na podobieństwo brzmienia wymienionego przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii nie stracił na aktualności (OSNKW 1966, z. 3, poz. 33).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 30art. 5 ust. 2art. 8 ust. 2art. 8

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.