VI KZP 15/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: L. Jax, H. Kempisty (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Leonarda Ł., oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu przedstawionego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi postanowieniem z dnia 28 stycznia 1970 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Jeżeli organ powołany do ścigania przestępstw dowiedział się o czynie przestępnym popełnionym przed dniem 15 lipca 1969 r. i o osobie sprawcy dopiero po dniu 22 lipca 1969 r., to czy przyznanie się sprawcy do popełnienia zarzucanego mu czynu po pierwszym przesłuchaniu w charakterze podejrzanego może być uznane za dobrowolne ujawnienie przestępstwa w rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151)?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUstawa z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) zagwarantowała sprawcom przestępstw popełnionych przed dniem 15 lipca 1969 r., którzy w dniu wejścia jej w życie nie byli znani organom powołanym do ścigania przestępstw, zastosowanie jej przepisów szczególnych (art. 8 ust. 3 i 4), jeśli tylko sprawcy ci nie później niż do dnia 31 grudnia 1969 r. spełnili poza tym warunki przewidziane w art. 8 ust. 2 ustawy.Wśród tych warunków na plan pierwszy - poza zgłoszeniem się sprawcy do organu powołanego do ścigania przestępstw - wysuwa się ujawnienie przez tego sprawcę z własnej jego inicjatywy istotnych okoliczności popełnionego przestępstwa (istotnych w szczególności dla charakterystyki prawnej czynu i jego konsekwencji prawnych) oraz ewentualne ujawnienie innych osób, jeżeli przestępstwa dokonał we współdziałaniu z tymi osobami.Z tych względów, jak również ze względu na przewidzianą w ustawie dopuszczalność zgłoszenia się przez sprawcę przestępstwa i ujawnienie istotnych okoliczności przestępstwa "nie później niż do dnia 31 grudnia 1969 r.", sprawcy ci nie mogli być pozbawieni możliwości spełnienia najistotniejszego z warunków przewidzianych w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii także w takiej sytuacji, gdy organy powołane do ścigania przestępstw wszczęły już przeciwko tym sprawcom postępowanie karne po dniu 22 lipca 1970 r.Sąd Najwyższy interpretując analogiczny w istocie przepis art. 8 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, opowiedział się już za tym, żeby sprawca przestępstwa pomimo wcześniejszego wszczęcia postępowania karnego miał pełną możliwość spełnienia tych warunków, od których uzależnione było zastosowanie dobrodziejstwa ówczesnej amnestii, w szczególnej zresztą postaci. Do warunków tych - podobnie jak w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii - należało w myśl dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii zgłoszenie się sprawcy do organu ścigania i ujawnienie okoliczności czynu i osób współdziałających. Co się zaś tyczy zgłoszenia się w rozumieniu przepisów dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, to Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ma ono miejsce również wtedy, gdy nastąpiło nawet po wezwaniu przez organ powołany do ścigania przestępstw, a ujawnienie okoliczności czynu i i osób współdziałających jest dokonane, jeżeli tylko nastąpiło z własnej inicjatywy sprawcy (por. uchwałę SN w składzie siedmiu sędziów z dnia 25 czerwca 1965 r. VI KZP 9/65, OSNKW z 1965 r., z. 8-9, poz. 90 oraz uchwałę SN w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 czerwca 1966 r. VI KZP 23/66, OSNKW z 1967 r., z. 3, poz. 19). Sąd Najwyższy dawał nawet wyraz poglądowi, że ujawnienie istotnych okoliczności czynu może nastąpić niekoniecznie w toku pierwszego przesłuchania, skoro art. 8 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii nie przewidywał - jako warunku jego stosowania - obowiązku ujawnienia prawdy najpóźniej przy pierwszym przesłuchaniu (por. wyrok SN z dnia 22 października 1966 r. V KRN 763/66).W każdym jednak wypadku, jak to wynika ze stanowiska zajmowanego przez Sąd Najwyższy przy wykładni art. 8 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, najistotniejszym warunkiem zastosowania tego przepisu jest ujawnienie przez sprawcę - z inicjatywy własnej - organom powołanym do ścigania istotnych okoliczności czynu przestępnego i ewentualnie innych osób, jeśli oczywiście współdziałały z tym sprawcą w dokonaniu przestępstwa.Nie znajdując podstaw do zajmowania odmiennego stanowiska niż zajmowane dotychczas przez Sąd Najwyższy przy wykładni art. 8 poprzedniej amnestii, analogicznego przecież do art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii - Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, iż będzie również odpowiadać dotychczasowemu kierunkowi wykładni ostatnich ustaw amnestyjnych tylko taki w konsekwencji pogląd, ze chociaż samo przyznanie się sprawcy do zarzuconego czynu nie może jeszcze wystarczać do zastosowania wobec niego dobrodziejstwa art. 8 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii, to jednak w razie zbiegu przyznania się do czynu w postaci przedstawionej w zarzucie z ujawnieniem, z własnej inicjatywy sprawcy, dalszych istotnych okoliczności czynu, w szczególności istotnych dla jego charakterystyki prawnej i konsekwencji prawnych wraz z ujawnieniem innych osób, jeśli współdziałały w dokonaniu przestępstwa - uznać należy, iż warunki do zastosowania art. 8 ust. 2 zostały przez sprawcę spełnione. Samo więc tylko przyznanie się do zarzuconego czynu, a zatem tylko do tych okoliczności, które były znane organowi ścigania jeszcze przed przesłuchaniem podejrzanego, nie może stanowić podstawy do zastosowania art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii. W takiej bowiem sytuacji nie może być mowy o ujawnieniu przez sprawcę istotnych okoliczności czynu, ale tylko o swoistym potwierdzeniu przez sprawcę okoliczności ujawnionych już przedtem przez organ ścigania.