III KR 224/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Mochtak. Sędziowie: W. Gruber, J. Kosiński (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Zdrojewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 4 października 1983 r. sprawy Mirosława B., oskarżonego z art. 208, 199, 219 i in. k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 22 czerwca 1983 r.zmienił wyrok w zaskarżonej części tylko w ten sposób, że:1) uchylił orzeczenie o łącznej karze grzywny oraz orzeczeniu o karze grzywny wymierzonej za czyny przypisane w pkt 6 i 8 wyroku;2) wymierzył łączną karę grzywny w wysokości 100.000 zł (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w B. wyrokiem z dnia 22 czerwca 1983 r. oskarżonego Mirosława S. uznał m.in. za winnego tego, że:1) (...) w nocy z dnia 10 na dzień 11 grudnia 1981 r. w B., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, zabrał w celu krótkotrwałego użycia samochód osobowy marki "Syrena" o wartości 130.000 zł - na szkodę Pawła B., i na podstawie art. 214 § 1 oraz art. 36 § 3 k.k. skazał go na 1 rok pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny (pkt 6 wyroku);2) (...) w nocy z dnia 17 na dzień 18 listopada 1981 r. w N., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, zabrał w celu krótkotrwałego użycia samochód marki "Syrena" o wartości 90.000 zł - na szkodę Szkoły Podstawowej w N., i na podstawie art. 214 § 1 i art. 36 § 3 k.k. skazał go na 1 rok pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny (pkt 8 wyroku);3) (...) zarzucanego mu przestępstwa ciągłego opisanego w pkt XX aktu oskarżenia z tą tylko różnicą, że samochód "Syrena-Bosto" zabrał na szkodę Józefa K. jedynie w celu krótkotrwałego użycia, a wartość zabranych rzeczy w celu przywłaszczenia na szkodę Czesława M. wynosi około 8.100 zł i że czyn ten wyczerpuje znamiona określone w art. 214 § 1 k.k. w zw. z art. 203 § 1 i w zw. z art. 58 k.k. oraz w art. 10 § 2 k.k., i na podstawie art. 203 § 1 k.k. w zw. z art. 58 i 36 § 3 oraz art. 10 § 3 k.k. skazał go na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny (...) (pkt 9 wyroku).Wyrok ten zaskarżony został przez obrońcę oskarżonego w części dotyczącej orzeczenia o karze.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja w części dotyczącej zarzutu dopuszczenia się przez Sąd Wojewódzki obrazy prawa materialnego zasługuje na uwzględnienie.Z treści § 2 i 3 art. 36 k.k. wynika jednoznacznie, że grzywnę obok kary pozbawienia wolności sąd orzeka poza wypadkami wskazanymi w ustawie w sytuacji, gdy sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Zgodnie z przyjętym przez Sąd Najwyższy poglądem (por. uchwałę pełnego składu Izby Karnej z dnia 30 stycznia 1981 r. - KZP 41/78, OSNKW 1980, z. 3, poz. 24) korzyścią majątkową w rozumieniu art. 26 § 3 k.k.: "(...) jest każde przysporzenie majątku sobie lub innej osobie albo uniknięcie w nim strat, z wyjątkiem jedynie tych wypadków, gdy korzyść taka przysługuje sprawcy lub innej osobie zgodnie z istniejącym w chwili czynu stosunkiem prawnym."Wprawdzie przestępstwo określone w art. 214 § 1 k.k. znajduje się w rozdziale XXIX kodeksu karnego, grupującym przestępstwa przeciwko mieniu, ale w sytuacji, gdy sprawca zabiera pojazd mechaniczny - stanowiący mienie społeczne lub cudze mienie - wyłącznie w celu krótkotrwałego użycia, wymierzenie grzywny na podstawie art. 36 § 3 k.k. nie jest dopuszczalne. Orzeczenie tej grzywny byłoby możliwe wtedy, gdyby z ustaleń sądu wynikało, że sprawca - działając w sposób określony w art. 214 § 1 k.k. - jednocześnie zamierzał wykorzystać zabrany pojazd w celu przysporzenia majątku sobie lub innej osobie albo uniknięcia w nim strat.Z prawidłowych ustaleń sądu pierwszej instancji wynika, że oskarżony, zabierając zarówno w nocy z dnia 10 na dzień 11 grudnia 1981 r. w S. samochód marki "Syrena" stanowiący własność Pawła B. (pkt 6 wyroku) oraz w nocy z dnia 17 na dzień 18 listopada 1981 r. w N. tej samej marki samochód stanowiący własność Szkoły Podstawowej w N. (pkt 8 wyroku), w obu wypadkach działał wyłącznie z zamiarem krótkotrwałego ich użycia, a zatem - wobec uprzednio wyrażonego poglądu - orzeczone przez sąd za czyny te stanowiące występek określony w art. 214 § 1 k.k. na podstawie art. 36 § 3 k.k. kary grzywny należało uchylić.Rozpoznając zarzut rewizji dotyczący wymierzenia oskarżonemu rażąco surowej kary pozbawienia wolności i kary grzywny, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Uwzględniając fakt uchylenia wymierzonych oskarżonemu kar grzywny, nieposiadania przez oskarżonego żadnego majątku, a także wysokość wymierzonej mu kary pozbawienia wolności oraz rozmiar wyrządzonej szkody, należało uznać, że kara łączna grzywny w wymiarze 100.000 zł będzie karą słuszną i współmierną do stopnia społecznego niebezpieczeństwa przypisanych mu czynów.Nie można natomiast uznać za rażąco niewspółmiernie surowa orzeczoną wobec oskarżonego karę pozbawienia wolności.Wbrew twierdzeniu autora rewizji, wymienione przez niego okoliczności łagodzące, jak przyznanie się oskarżonego do popełnienia zarzucanych mu czynów, wyrażenie skruchy, trudne warunki materialne oraz cechy nieprawidłowej osobowości oskarżonego, zostały przez sąd pierwszej instancji przy wymiarze kary pozbawienia wolności w sposób dostateczny uwzględnione.Uprzednia kilkakrotna karalność oskarżonego, a zwłaszcza wyjątkowo negatywna o nim opinia, z której wynika między innymi, że oskarżony nigdzie nie pracuje, nadużywa alkoholu oraz utrzymuje stałe kontakty z elementem przestępczym, wskazują na konieczność poddania go dłuższemu okresowi resocjalizacji w warunkach zakładu karnego.Poza granicami rewizji Sąd Najwyższy stwierdza, że sąd pierwszej instancji z obrazą art. 58 k.k. włączył w skład przestępstwa ciągłego czyn polegający na zabraniu przez oskarżonego cudzego samochodu osobowego w celu krótkotrwałego użycia oraz kradzieży cudzego mienia wartości 9.100 zł (pkt 9 wyroku).Czyn określony w art. 214 § 1 k.k., polegający na zabraniu w celu krótkotrwałego użycia pojazdu mechanicznego stanowiącego mienie społeczne albo mienie cudze, nie może być włączony w skład przestępstwa ciągłego wspólnie z czynem stanowiącym kradzież (przywłaszczenie, oszustwo) mienia cudzego albo zagarnięcie mienia społecznego.Zgodnie z powszechnie przyjętymi poglądami judykatury (por. zwłaszcza uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1966 r., OSNKW 1966, z. 7, poz. 69) i doktryny, jedną z przesłanek uzasadniających twierdzenie, że kilka czynów stanowi przestępstwo ciągłe, jest jednorodny sposób ich popełnienia.Pomimo że przedmiotem ochrony art. 214 k.k. jest mienie, to sposób zamachu na nie nie może być uznany za jednorodny z określonymi sposobami zagarnięcia mienia. O równorodnym charakterze tych czynów świadczy przede wszystkim cel działania sprawcy, którym w wypadku przestępstwa określonego w art. 214 § 1 k.k. jest krótkotrwałe użycie mienia, a w wypadku wszystkich form zagarnięcia - jego przywłaszczenie. Cel ten determinuje również różną trwałość skutków zamachu (...)