VI KZP 30/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Bratoszewski, W. Gruber, J. Mikos, M. Mizio, K. Mochtak, F. Wołek.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Bogusza D. i Romualdy K., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 11 maja 1983 r., przekazanego następnie na podstawie art. 390 § 2 k.p.k. powiększonemu składowi Sądu Najwyższego, zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sąd jest związany swym prawomocnym postanowieniem co do przyznania biegłemu wynagrodzenia za opracowanie opinii, czy też może je zmienić lub uzupełnić w sytuacji, gdy w trybie nadzoru sądowego stwierdzona została wadliwość tego postanowienia?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneTreść przekazanego Sądowi Najwyższemu pytania prawnego została powiązana z tym, że w trybie nadzoru sądowego została stwierdzona wadliwość postanowienia co do należności biegłego. W związku z tym należy od razu stwierdzić, że ta okoliczność nie może mieć żadnego znaczenia w razie rozstrzygania niniejszego zagadnienia prawnego.Na pozostałą część pytania prawnego, tj.: "czy sąd jest związany swym prawomocnym postanowieniem co do przyznania biegłemu wynagrodzenia za opracowanie opinii (...)", odpowiedź może być tylko jednoznacznie twierdząca. Stwierdzić bowiem trzeba, że prawomocność orzeczenia oznacza ostateczne rozstrzygnięcie co do przedmiotu procesu lub danej kwestii. Oznacza to, że do prawomocnie rozstrzygniętych zagadnień w danym procesie, na tej samej podstawie, powracać już nie wolno, i to nawet wtedy, gdy sąd po wydaniu orzeczenia dostrzegłby swój błąd (z wyjątkiem np. orzeczenia o opłacie - por. art. 16 ust. 1 i art. 18 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych - jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223). Zmiana lub uchylenie prawomocnego orzeczenia nastąpić może jedynie w wyniku wznowienia postępowania lub rewizji nadzwyczajnej, jeżeli, oczywiście, w konkretnym wypadku istnieć będą przesłanki uzasadniające skorzystanie z tych instytucji. W świetle tego jest niewątpliwe, że w sytuacji opisanej w pytaniu prawnym prawomocne orzeczenie sądu nie może być zmienione w drodze dodatkowego postanowienia sądu pierwszej instancji, gdyż dopuszczenie takiej możliwości oznaczałoby ponowne orzekanie w kwestii, która została już ostatecznie rozstrzygnięta.Nie ma natomiast przeszkód do wydania przez sąd pierwszej instancji dodatkowego postanowienia, ale - co wymaga szczególnego zaakcentowania - wyłącznie co do kwestii dotychczas prawomocnie nie rozstrzygniętej. Takie uprawnienie sądu pierwszej instancji należy wyprowadzić z treści art. 368 § 1 k.p.k., a ściślej - z tej jego części, która dotyczy ogólnie kosztów i którą odnieść można również do należności biegłego, ustalonej wprawdzie w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 z późn. zm.), ale wliczanej do kosztów postępowania (art. 554 i 546 k.p.k.).