VI KZP 32/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman (sprawozdawca). Sędziowie: E. Porębski, Z. Ziemba.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zygmunta K., skazanego z art. 145 § 2 k.k., po rozpoznaniu przedstawionych na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 4 sierpnia 1983 r. zagadnień prawnych wymagających zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) podlega darowaniu kara grzywny wymierzona obok kary pozbawienia wolności?2. Czy w wypadku, gdy kara grzywny (kara dodatkowa) została orzeczona obok kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, należy - w razie pozytywnej odpowiedzi na pytanie zawarte w pkt 1 - na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o amnestii darować karę grzywny (karę dodatkową), czy też może to nastąpić tylko z jednoczesnym darowaniem kary pozbawienia wolności?"udzielił odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) w wypadkach określonych w tym przepisie: "(...) prawomocnie orzeczone kary pozbawienia wolności do lat 3 lub kary łagodniejsze oraz kary dodatkowe - daruje się."Gramatyczna wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy prowadzi do wniosku, że przewidziane w tym przepisie darowanie kary obejmuje: z kar zasadniczych - pozbawienie wolności do lat 3, kary łagodniejszego rodzaju, a więc karę ograniczenia wolności i karę grzywny (bez względu na jej wymiar), oraz kary dodatkowe, z wyłączeniami, o których mowa w art. 3 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 3 tej ustawy.W odniesieniu do kary grzywny przyjąć w tym wypadku należy, że podlega darowaniu zarówno wtedy, gdy karę tę wymierzono w postaci grzywny samoistnej, jak i wówczas, gdy orzeczono tę grzywnę obok kary pozbawienia wolności. Stanowisko takie wynika z treści art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, który to przepis nie zawiera postanowień ograniczających zakres darowania kary grzywny jedynie do wypadków, gdy karę tę orzeczono w postaci grzywny samoistnej.Jeżeli więc darowaniem na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy objęte zostały także "kary łagodniejsze", do których należą kary zasadnicze ograniczenia wolności i grzywny (art. 30 § 1 k.k.), a obok kary pozbawienia wolności może być wymierzona tylko kara grzywny, to - biorąc pod uwagę sformułowanie oraz treść tego przepisu ("prawomocnie orzeczone kary pozbawienia wolności lub kary łagodniejsze") - nie byłoby zasadne ograniczenie darowania tylko do kary pozbawienia wolności bez jednoczesnego darowania kary grzywny orzeczonej obok kary pozbawienia wolności, jeżeli grzywna nie została w całości wykonana.Natomiast w wypadku niewykonania w całości kary pozbawienia wolności lub też grzywny, wymierzonej obok kary pozbawienia wolności, darowanie jednej z tych nie wykonanych kar lub kary dodatkowej następuje zgodnie z art. 3 ust. 1-4 w zw. z art. 4 ust. 3 tej ustawy. Dodatkowo wskazać również należy na treść regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, który stanowi, że darowaniu podlegają także m.in. nie ściągnięte grzywny.II. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się pogląd, że określenie: "darowanie", używane w poprzednich ustawach o amnestii, dotyczy tylko takiej kary, która w chwili stosowania amnestii podlega wykonaniu (por. m.in. postanowienie z dnia 18 października 1969 r. - IV KZ 82/69, OSNKW 1970, z. 1, poz. 8 i uchwałę z dnia 14 sierpnia 1975 r. - VI KZP 21/75, OSNKW 1975, z. 10-11, poz. 136).Pogląd ten na tle ówczesnego stanu prawnego w tym zakresie należy podzielić, jednakże należy rozważyć, czy przewidziane w art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy o amnestii "darowanie" kary dotyczy również takich kar, których wykonanie zostało warunkowo zawieszone, oraz czy orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary podlega wykonaniu. Rozważając zagadnienie prawne sformułowane w pkt 2, stwierdzić należy, co następuje:W świetle przepisów kodeksu karnego wykonawczego, a w szczególności norm zawartych w rozdziale IX, dziale 5, zatytułowanym "Wykonanie warunkowo zawieszonej kary", nie może budzić wątpliwości, że orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności jest także wykonywane. Wniosek taki wpływa m. in. z treści art. 74 § 1 k.k.w., który stanowi, że: "(...) w sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia o warunkowym zawieszeniu oraz w sprawie zarządzenia wykonania zawieszonej kary właściwy jest sąd (...)", oraz z § 2 tego artykułu dotyczącego rozszerzenia lub zmiany obowiązków, o których mowa w art. 75 § 2 pkt 4-9 k.k., a także art. 75 k.k.w., regulującego zasady i tryb wykonania dozoru. Słuszność poglądu o wykonaniu orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności wynika również z treści innych przepisów kodeksu karnego wykonawczego, np. z art. 10, 13 i 15 (rozdział V).W związku z tym należy stwierdzić, że przewidziane w art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy "darowanie" dotyczy także kary pozbawienia wolności orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W konsekwencji takiego stanowiska przyjąć należy, że w sytuacji przedstawionej w pkt 2 postanowienia Sądu Wojewódzkiego darowanie kary grzywny lub kary dodatkowej następuje łącznie z darowaniem kary pozbawienia wolności orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.Do takiego wniosku prowadzi między innymi wykładnia logiczna treści art. 3 ust. 4 tej ustawy, który stanowi, ze ust. 1-3 tego artykułu stosuje się odpowiednio, w razie gdy darowanie kary nie następuje z powodu jej wykonania. Powołany przepis - mający odpowiednio zastosowanie w wypadku darowania kary - przemawia za stosowaniem łącznego rozstrzygnięcia co do wszystkich części składowych orzeczenia, podlegających amnestii. Częściowe stosowanie amnestii, a więc co do niektórych nie wykonanych części składowych orzeczenia, może zdarzyć się wówczas, gdy darowanie kary nie następuje z powodu jej wykonania w całości.Jednocześnie podkreślić należy, że zastosowanie ustawy o amnestii jako generalnego aktu łaski nie może pociągać skutków mniej korzystnych od tych, jakie wynikają dla skazanego z zastosowania do niego przepisów prawa karnego materialnego m.in. dotyczących warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. Wychodząc z tego założenia, w razie stosowania amnestii do kar orzeczonych z warunkowym zawieszeniem ich wykonania należy w każdym wypadku rozważyć, czy darowanie kary będzie dla skazanego korzystniejsze od warunkowego zawieszenia wykonywanego w okresie próby. Konieczne jest więc wszechstronne rozważenie wszystkich elementów konkretnego orzeczenia, z uwzględnieniem m.in. kwestii dotyczących okresu próby, podstawy zarządzenia wykonania kary i zatarcia skazania.