VI KZP 36/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: dr J. Bratoszewski (sprawozdawca), K. Grzebuła.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa G., oskarżonego z art. 156 § 2 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w Łodzi w trybie art. 390 § 1 k.p.k. postanowieniem z dnia 29 lipca 1974 r. następującego zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) odnosi się do wypadków orzeczenia nieprawomocnym wyrokiem kary grzywny wymierzonej wskutek zastosowania art. 54 § 1 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki, przedstawiając Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że wątpliwości dotyczą nie sytuacji, kiedy grzywna została wymierzona sprawcy za czyn zagrożony tą karą w ustawie (w części szczególnej kodeksu karnego lub w innej ustawie), gdyż do takich wypadków miałby zastosowanie przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o amnestii, lecz sytuacji, gdy grzywnę, i to w rozmiarze powyżej 1.000 zł, wymierzono sprawcy wskutek zastosowania art. 54 § 1 k.k., przewidującego możliwość wymierzenia kary grzywny lub kary ograniczenia wolności zamiast spodziewanej kary pozbawienia wolności w rozmiarze do 6 miesięcy.W istocie rzeczy chodzi więc o to, czy fakt wymierzenia nieprawomocnym wyrokiem kary grzywny w rozmiarze powyżej 1.000 zł ma jakiekolwiek znaczenie dla sądu rewizyjnego i czy stanowi przeszkodę do umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o amnestii.Ustosunkowując się do tak rozumianego zagadnienia, Sąd Najwyższy zauważa przede wszystkim, że przepis art. 2 ustawy o amnestii - w odróżnieniu od uregulowania zawartego w art. 1 tejże ustawy - dotyczy spraw nie zakończonych prawomocnym wyrokiem i ma zastosowanie w każdym stadium toczącego się postępowania karnego.Przepis art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o amnestii, nakazujący umorzenie postępowania karnego wtedy, gdy z okoliczności sprawy wynika, że należałoby wymierzyć sprawcy przestępstwa taką karę, która uległaby darowaniu, w niczym nie ogranicza uprawnień sądu rewizyjnego do samodzielnej oceny wysokości przewidzianej kary, a w szczególności nie uzależnia tych uprawnień od tego, jaką karę wymierzył oskarżonemu sąd pierwszej instancji.Sąd rewizyjny zatem zawsze władny jest umorzyć postępowanie karne na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o amnestii, niezależnie od wysokości, rodzaju kary oraz podstawy prawnej jej wymierzenia przez sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko uzna, że kara, jaką ostatecznie należałoby oskarżonemu wymierzyć, uległaby darowaniu.Oczywiste jednak jest, że na ocenę sądu rewizyjnego co do wysokości i rodzaju przewidywanej kary, zwłaszcza wtedy, gdyby miała być dokonywana na posiedzeniu, a nie po przeprowadzeniu rozprawy, muszą mieć wpływ zarówno kierunek, jak i granice wniesionych przez strony rewizji, a także wszystkie te przepisy, które dotyczą uprawnień sądu rewizyjnego.Skoro jedną z podstawowych zasad, obowiązujących w postępowaniu rewizyjnym, jest obowiązek sądu rewizyjnego uwzględniania tego stanu faktycznego i prawnego, który jest aktualny w chwili wyrokowania przez ten sąd, a wejście w życie ustawy o amnestii stwarza dla niektórych sprawców, skazanych nieprawomocnymi wyrokami, nowy, korzystniejszy dla nich stan prawny, to sąd rewizyjny musi rozważyć między innymi, czy ze względu na zasady wypływające z treści przepisów art. 397 § 2 i art. 389 k.p.k. nie zachodzi potrzeba dokonania stosownej korektury wyroku sądu pierwszej instancji, nawet niezależnie od granic środka odwoławczego.Jeżeli w wyniku tego sąd rewizyjny uzna, że kara, jaką sprawcy należałoby wymierzyć, uległaby darowaniu, to powinien postępowanie umorzyć na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, oczywiście wtedy, gdy nie zachodzą przewidziane w ustawie wyłączenia lub inne ustawowe ku temu przeszkody.Z tego ogólnego sformułowania więc wynika, że sąd rewizyjny ma te same uprawnienia także w sytuacji przedstawionej w pytaniu prawnym przekazanym przez Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie.Zwrócić jednak należy w końcu uwagę na fakt - w związku z dalszymi wątpliwościami przedstawionymi w uzasadnieniu postanowienia Sądu Wojewódzkiego - że to, co wyżej powiedziano, nie odnosi się do spraw prawomocnie zakończonych.Jeżeli bowiem wyrok orzekający samoistną karę grzywny w rozmiarze powyżej 1.000 zł uprawomocni się, to taka kara nie podlega już darowaniu na podstawie ustawy o amnestii, choćby była orzeczona na podstawie art. 54 § 1 k.k., czy nawet na skutek zastosowania do sprawcy dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary przewidzianego w art. 57 § 3 pkt 3 k.k., a to wobec wyraźnego unormowania zawartego w art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o amnestii.