VI KZP 55/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski. Sędziowie: R. Kryże (sprawozdawca), J. Matysiak.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wolfganga Jana W., oskarżonego z art. 218 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowieniem z dnia 9 listopada 1974 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy Sąd Powiatowy jest władny umorzyć postępowanie na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) w sytuacji, gdy za przestępstwo określone w art. 218 § 1 k.k. została wymierzona kara pozbawienia wolności, która ulega darowaniu, i obok niej kara grzywny na podstawie art. 36 § 4 k.k., a wyrok w chwili wejścia w życie ustawy o amnestii nie był prawomocny?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) nakazuje umorzenie postępowania o przestępstwa i przestępstwa skarbowe inne niż wymierzone w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że należałoby orzec za nie karę, która uległaby darowaniu. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy o amnestii taksatywnie wymienia te kary, które podlegają darowaniu. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że nie podlega darowaniu kara grzywny wymierzona jednocześnie z karą pozbawienia wolności za to samo przestępstwo. Jeżeli więc sprawcy przestępstwa lub przestępstwa skarbowego innego niż określone w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o amnestii wymierzono karę pozbawienia wolności i karę grzywny, a wymierzona kara pozbawienia wolności uległaby darowaniu na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lub 2 tej ustawy, to należy odróżnić dwie sytuacje, gdy wymierzenie kary grzywny było:a) obligatoryjne ib) fakultatywne.W wypadku pierwszym zastosowanie ma uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 1974 r. - VI KZP 33/73 (OSNKW 1974, z. 9, poz. 156), zgodnie z którą nie można w takim wypadku umorzyć postępowania na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3, gdyż wymierzona sprawcy przestępstwa kara nie ulega darowaniu w całości. W wypadku natomiast drugim otwiera się możliwość rozważenia, czy wymierzenie tej kary grzywny ze względu na okoliczności sprawy jest celowe, czy nie. Rozważania te jednak może przeprowadzić sąd pierwszej instancji, ale tylko przed wydaniem wyroku, oraz sąd rewizyjny, gdy wyrok był nieprawomocny w chwili wejścia w życie ustawy o amnestii. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 1975 r. - VI KZP 50/74 (OSNKW 1975, z. 2, poz. 21) wyrażono pogląd, że w wypadku nieprawomocnego skazania sprawcy przestępstwa na karę pozbawienia wolności, która podlegałaby darowaniu na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o amnestii, i na karę grzywny na podstawie art. 36 § 4 k.k. sąd rewizyjny umarza postępowanie zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o amnestii tylko wówczas, gdy uzna wymierzenie tej grzywny za niecelowe.Charakter oceny przesłanki zawartej w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, a dotyczącej wymierzenia fakultatywnej kary grzywny nie pozwala na ponowne rozstrzyganie w przedmiocie tej kary przez ten sam sąd. Skoro zatem sąd pierwszej instancji, choćby w nieprawomocnym wyroku, wypowiedział się za wymierzeniem takiej kary, to nie może w związku z ogłoszeniem w tym czasie ustawy o amnestii dokonywać ponownej odmiennej oceny w tym względzie.Wymienione w uzasadnieniu postanowienia Sądu Wojewódzkiego z dnia 9 listopada 1974 r. orzeczenie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1970 r. - U 6/69 (OSNKW 1970, z. 7-8, poz. 76) dotyczy ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), nie mającej odpowiednika art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, a ponadto zostało wydane na tle konkretnej sprawy, w której oskarżony został skazany wyłącznie na karę pozbawienia wolności, a zatem nie wchodziły w grę elementy ocenne dotyczące fakultatywnej kary grzywny.