V KRN 142/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Mizio. Sędziowie: J. Cieślak (sprawozdawca), T. Rybicki.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Waldemara P., skazanego z art. 203 § 2 i art. 199 § 2 k.k., po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 1983 r. rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości na korzyść skazanego od postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 15 września 1982 r. co do określenia zastępczej kary pozbawienia wolności na podstawie art. 84 § 2 k.k. i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę w tym zakresie przekazać Sądowi Rejonowemu w G. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w G. wyrokiem łącznym z dnia 6 lutego 1981 r. orzekł wobec Waldemara P. - na podstawie art. 66 i 67 § 1 i 2 k.k. - karę łączną 2 lat ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej dozorowanej pracy na cele publiczne w wymiarze 25 godzin w stosunku miesięcznym, obejmującą:- kary po 1 roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej dozorowanej pracy na cele publiczne w wymiarze 30 godz. w stosunku miesięcznym, orzeczone na podstawie art. 203 § 2 k.k. za trzy czyny popełnione w okresie od listopada 1979 r. do dnia 20 marca 1980 r. - wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 15 lipca 1980 r.;- karę 1 roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej dozorowanej pracy na cele publiczne w wymiarze 25 godz. w stosunku miesięcznym, orzeczoną na podstawie art. 199 § 2 k.k. w zw. z art. 130 § 1 k.w. za czyn popełniony w okresie od października 1979 r. do maja 1980 r. - wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 września 1980 r. Wyrok łączny nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego.Postanowieniem z dnia 15 września 1982 r. Sąd Rejonowy w G. - na podstawie art. 84 § 2 k.k. - zamiast opisanej kary łącznej 2 lat ograniczenia wolności, orzeczonej wyrokiem łącznym z dnia 6 lutego 1981 r., określił karę zastępczą 1 roku i 11 miesięcy pozbawienia wolności.Postanowienie to nie zostało zaskarżone i uprawomocniło się bez postępowania odwoławczego. W wyniku wykonania tego postanowienia Waldemar P. został zatrzymany i z dniem 10 stycznia 1983 r. rozpoczął odbywanie zastępczej kary 1 roku i 11 miesięcy pozbawienia wolności.Minister Sprawiedliwości zaskarżył to postanowienie rewizją nadzwyczajną na korzyść Waldemara P., zarzucając obrazę art. 84 § 2 k.k. w wyniku określenia zastępczej kary pozbawienia wolności na 1 rok i 11 miesięcy - zamiast łącznej kary 2 lat ograniczenia wolności, obejmującej kary po 1 roku ograniczenia wolności, orzeczone na podstawie art. 203 § 2 albo art. 199 § 2 k.k.W konkluzji rewizja zawierała wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia przez określenie zastępczej kary pozbawienia wolności na 1 rok.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wprawdzie zawarty w rewizji nadzwyczajnej zarzut obrazy przepisów prawa karnego materialnego nie zasługiwał na uwzględnienie, jednakże Sąd Najwyższy - niezależnie od zarzutów rewizji - stwierdził, że Sąd Rejonowy dopuścił się uchybień procesowych przy rozpoznawaniu kwestii zamiany kary ograniczenia wolności na karę zastępczą, które to uchybienia mogły mieć wpływ na treść orzeczenia, a co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w postępowaniu wykonawczym.Nie można zgodzić się z poglądem wyrażonym w rewizji nadzwyczajnej, że ustalenie w zaskarżonym postanowieniu wysokości zastępczej kary pozbawienia wolności na 1 rok i 11 miesięcy nastąpiło z obrazą zastosowanego art. 84 § 2 k.k.W celu uzasadnienia tego poglądu powołano się w rewizji na ostatnie zdanie art. 84 § 2 k.k., że: "kara zastępcza nie może przekraczać górnej granicy kary pozbawienia wolności przewidzianej za dane przestępstwo".Nie można jednak tracić z pola widzenia kwestii, że zamianie na karę zastępczą pozbawienia wolności podlegała kara łączna ograniczenia wolności w rozmiarze 2 lat. Orzeczenie tej kary łącznej ograniczenia wolności nastąpiło zgodnie z zasadami określonymi w art. 67 § 1 k.k. i orzeczona kara łączna nie przekraczała górnej granicy kary ograniczenia wolności, określonej w art. 33 § 1 k.k. Skoro zatem zamianie na karę zastępczą podlegała kara łączna, to wobec tego decydujące znaczenie miała wysokość tej kary. Artykuł 84 § 2 k.k., stanowiący o górnej granicy kary pozbawienia wolności przewidzianej za dane przestępstwo, nie może wyłączać przepisów traktujących o karze łącznej orzeczonej za kilka przestępstw, jeżeli kara ta została wymierzona zgodnie z zasadami określonymi w art. 67 § 1 k.k. Mając te okoliczności na względzie, brak podstaw do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z wnioskiem rewizji nadzwyczajnej, gdyż w orzeczeniu Sądu Rejonowego nie można dopatrzyć się przytoczonej w rewizji obrazy art. 84 § 2 k.k., polegającej na przekroczeniu górnej granicy kary pozbawienia wolności, która mogła być orzeczona jako kara zastępcza (...).