Rw 529/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk C. Bakalarski. Sędziowie: płk E. Zawiłowski, ppłk T. Kacperski (sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Rewucki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 1983 r. na rozprawie sprawy Wiesława M., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 311 § 3 k.k. w zw. z art. 316 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 3 maja 1983 r.:1) z urzędu zmienił zaskarżony wyrok przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu błędnej z art. 311 § 3 k.k. w zw. z art. 316 k.k. na prawidłową - z art. 311 § 3 k.k. w zw. z art. 311 § 1 k.k. i w zw. z art. 318 k.k. (...),2) zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją obrońcy, w której - podnosząc zarzuty: a) obrazy przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.) wskutek błędnego zakwalifikowania czynu oskarżonego z art. 311 § 3 k.k., zamiast z art. 311 § 1 k.k., oraz b) wymierzenia mu - w konsekwencji - rażąco surowej kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.), wniósł on o zmianę zaskarżonego wyroku przez: 1) poprawienie wadliwej kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego na prawidłową - jego zdaniem - z art. 311 § 1 k.k. i 2) złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary do takiej wysokości, aby po zaliczeniu okresu tymczasowego aresztowania mógł on nadal pełnić służbę wojskową.Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o nieuwzględnienie rewizji obrońcy i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Rewizja obrońcy jest całkowicie niezasadna (...).Dla wykazania bezpodstawności pierwszego z suponowanych w niej zarzutów wystarczające jest odwołanie się do utrwalonego od dawna w orzecznictwie poglądu, według którego uszkodzeniem ciała w rozumieniu art. 311 § 3 k.k. są wszelkiego rodzaju obrażenia doznane przez osobę pokrzywdzoną (przełożonego lub starszego stopniem), powodujące naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia na okres nawet poniżej 7 dni (por. OSNKW 1974, z. 3, poz. 58 i 1975, z. 9, poz. 133) (...).II. Z urzędu należało poprawić przyjętą w zaskarżonym wyroku błędną kwalifikację prawną czynu oskarżonego z art. 311 § 3 k.k. w zw. z art. 316 k.k. na prawidłową - z art. 311 § 3 k.k. w zw. z art. 311 § 1 k.k. i w zw. z art. 316 k.k. Artykuł 311 § 3 k.k., będący dyspozycją zależną, jest przepisem niezupełnym, odsyłającym do przepisów § 1 lub 2 art. 311 k.k. Przepis ten bowiem, zamiast powtórzyć znamiona czynu stypizowanego w § 1 lub 2 art. 311 k.k., odsyła do określeń zawartych w tych paragrafach i dodając do tych określeń dodatkowe elementy kwalifikujące tworzy kwalifikowany typ tych przestępstw, które określone zostały w § 1 lub 2 art. 311 k.k. W związku z tym, że art. 311 § 3 k.k. odsyła do czynu określonego w § 1 lub 2 art. 311 k.k., przeto - pomijając inne racje za tym przemawiające - wzgląd na potrzebę rozróżnienia określonych w tych paragrafach sytuacji dyktuje - w razie popełnienia przez sprawcę przestępstwa przewidzianego w art. 311 § 3 k.k. - konieczność zakwalifikowania czynnej napaści z art. 311 § 3 k.k. w zw. z § 1 lub 2 art. 311 k.k. (ewentualnie w związku z art. 316 k.k.) (por. OSNKW 1979, z. 6, poz. 63).III. Mając na względzie trudną sytuację rodzinną i materialną oskarżonego (nie posiada żadnego majątku, ma małe dziecko i aktualnie odbywa zastępczą służbę wojskową), instancja rewizyjna uznała za uzasadnione zwolnienie go - na podstawie art. 556 k.p.k. - od zwrotu Skarbowi Państwa kosztów postępowania odwoławczego.Należy jednak zwrócić uwagę na to, że - czemu uchybił sąd pierwszej instancji - zwolnienie oskarżonego od kosztów postępowania lub opłat (art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych - Dz. U. Nr 27, poz. 152 z późn. zm.) za którąkolwiek z instancji jest fakultatywne i ocenne, co obliguje sąd do podania przesłanek, na podstawie których doszedł on do przekonania, iż owe zwolnienie jest uzasadnione konkretnymi realiami danej sprawy. Nie chodzi tu jednak o ogólnikowe powołanie się na brzmienie dającemu ku temu prawną podstawę przepisu albo dosłowne przytoczenie całości lub części jego dyspozycji, lecz należyte, poparte dowodowo, wskazanie występujących w sprawie okoliczności stwarzających podstawę do uznania, że uiszczenie kosztów postępowania lub opłat byłoby zbyt uciążliwe dla oskarżonego ze względu na jego stan rodzinny, majątkowy i wysokość dochodów (zarobków). W razie zaś zwolnienia oskarżonego przez sąd pierwszej instancji od kosztów postępowania lub opłat i uzasadnienia tego w orzeczeniu, sąd drugiej instancji, obciążając oskarżonego obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania lub opłaty za postępowanie odwoławcze, ma obowiązek wykazania, dlaczego to czyni, czyli - innymi słowy - stwierdzenia, że bądź nie aprobuje oceny sądu pierwszej instancji, bądź też zgadzając się z nią nie widzi - i dlaczego - celowości skorzystania z tego - chociaż mającego charakter fakultatywny - uprawnienia (możliwości) (...).