Rw 477/83
WyrokIzba Cywilna1983-06-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czyn polegający na samowolnym oddaleniu się i uchylaniu się od służby w obronie cywilnej przez osobę, która ukończyła 20 lat w chwili czynu, powinien być kwalifikowany z art. 304 § 1 k.k., a nie z art. 303 § 3 k.k., i czy kara wymierzona z art. 304 § 1 k.k. jest rażąco surowa, jeśli nie można zastosować przepisów o młodocianych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że czyn polegający na samowolnym oddaleniu się i uchylaniu się od służby w obronie cywilnej, przy braku działań zmierzających do uzyskania przeniesienia do innego oddziału, prawidłowo kwalifikuje się z art. 304 § 1 k.k. jako trwałe uchylanie się od służby. Sąd podkreślił, że junak obrony cywilnej nie jest sprawcą młodocianym w rozumieniu art. 120 § 4 k.k., jeśli w chwili czynu ukończył 20 lat, a przepisy o żołnierzach (art. 292 § 2 k.k.) stanowią, że młodocianym może być żołnierz, który w chwili czynu nie ukończył 18 lat, a w chwili orzekania lat 21. Kara wymierzona z art. 304 § 1 k.k., o 6 miesięcy przekraczająca ustawowe minimum, nie jest rażąco surowa, gdy kwalifikacja prawna czynu jest prawidłowa i brak podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia kary.Stan faktyczny
Junak Czesław B. został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 304 § 1 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Obrońca w rewizji zarzucił błędną kwalifikację prawną czynu (wnosząc o art. 303 § 3 k.k.), pominięcie statusu młodocianego przy wymiarze kary oraz rażącą surowość kary. Oskarżony samowolnie oddalił się od służby w obronie cywilnej i przez ponad półtora miesiąca nie podjął działań w celu uzyskania przeniesienia do innego oddziału.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił rewizji obrońcy i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w N.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak. Sędziowie: płk. J. Juszczak (sprawozdawca), płk J. Jeż. Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Sieminowski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 1983 r. na rozprawie sprawy junaka Czesława B., skazanego nieprawomocnie za popełnienie przestępstwa określonego w art. 304 § 1 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 7 kwietnia 1983 r.rewizji obrońcy nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...)Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji zarzucił sądowi pierwszej instancji obrazę przepisów prawa materialnego (art. 304 § 1 k.k.), polegającą na zakwalifikowaniu czynu oskarżonego z tego przepisu, mimo braku ku temu podstaw, obrazę przepisów postępowania wskutek pominięcia faktu, że oskarżony jest młodocianym i w związku z tym przy wymiarze kary powinny mieć względem niego zastosowanie dyrektywy określone w art. 51 k.k., oraz wymierzenie oskarżonemu rażąco surowej kary. Podnosząc te zarzuty, skarżący wniósł o poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego - na art. 303 § 3 k.k. i wymierzenie mu za tak zakwalifikowany czyn kary w granicach dolnego ustawowego zagrożenia oraz o warunkowe zawieszenie jej wykonania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnoszącego o nieuwzględnienie rewizji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,zważył, co następuje:Rewizja nie jest zasadna.Przede wszystkim nie można się zgodzić z twierdzeniem obrońcy, jakoby oskarżony popełnionym czynem wyczerpał tylko znamiona przestępstwa określonego w art. 303 § 3 k.k. Oskarżony wyjaśnił przecież jednoznacznie podczas rozprawy, co następuje: "Do koszar nie powracałem, bo zamierzałem trwale uchylać się od służby w tym oddziale, natomiast mogłem ją pełnić w innym oddziale bliżej miejsca zamieszkania." Jeżeli się w związku z tego rodzaju wyjaśnieniami zważy, że oskarżony przebywając samowolnie w miejscu zamieszkania przez okres ponad półtora miesiąc nic nie uczynił w tym kierunku, by uzyskać przeniesienie do innego oddziału obrony cywilnej, położonego bliżej jego miejsca zamieszkania, to oczywiste jest, że celem takiego jego postępowania było trwałe uchylenie się do pełnienia służby w obronie cywilnej. Świadczy o tym również okoliczność że wymieniony po zatrzymaniu go w dniu 12 lutego przez patrol zbiegł temu patrolowi i w dalszym ciągu przebywał w domu do dnia 7 marca 1983 r. Tak więc czyn ten sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował pod względem prawnym z art. 304 § 1 k.k. i wobec tego brak podstaw do poprawienia tej kwalifikacji - na art. 303 § 3 k.k., a co wnosił w swej rewizji skarżący.Skoro zatem kwalifikacja prawna czynu oskarżonego jest prawidłowa, to nie można uznać, by wymierzona mu za ten czyn kara, tylko o 6 miesięcy przewyższająca ustawowe minimum, była karą rażąco surową. W tej sytuacji o jej złagodzeniu nie może być mowy, zwłaszcza skoro się uwzględni, iż w sprawie brak podstaw do zastosowania względem oskarżonego instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary. Wbrew bowiem zawartym w rewizji wywodom stwierdzić trzeba, że oskarżony nie jest sprawcą młodocianym w rozumieniu art. 120 § 4 k.k. Pełnił on jako junak zasadniczą służbę w obronie cywilnej i wobec tego mają do niego zastosowanie przepisy odnoszące się do żołnierzy. Ci ostani zaś - zgodnie z art. 292 § 2 k.k. - mogą być uznani za młodocianych wówczas, gdy w chwili czynu nie ukończyli lat 18, a w chwili orzekania - lat 21. Jest zaś rzeczą bezsporną, że oskarżony w chwili czynu miał już ukończone 20 lat życia.Reasumując stwierdzenie trzeba, że w sprawie niniejszej brak podstaw do uwzględnienia rewizji, i dlatego należało orzec jak na wstępie (...).
Powiązane orzeczenia
- Rw 134/70 1970-02-27Czy żołnierz, który samowolnie opuścił miejsce pobytu na okres krótszy niż 14 dni, popełnia przestępstwo z art. 303 § 3 k.k., czy też z art. 303 § 1 k.k., a jeśli tak, to czy istnieją podstawy do warunkowego zawieszenia…
- Rw 95/84 1984-03-12Czy kwalifikacja prawna czynu z art. 303 § 3 k.k. popełnionego przez junaka obrony cywilnej w okresie stanu wojennego powinna być uzupełniona o art. 242 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, a nie o art. 226…
- Rw 1359/70 1970-12-10Czy czyn żołnierza polegający na samowolnym opuszczeniu jednostki wojskowej, mając objąć służbę dyżurnego, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 303 § 1 k.k. i art. 309 § 1 k.k., a jeśli tak, to jak należy go zakwalifi…
- WR 149/88 1988-04-19Czy samowolne opuszczenie oddziału obrony cywilnej przez junaka, który odmawia pełnienia służby w takiej formacji, stanowi przestępstwo uchylania się od służby w obronie cywilnej w rozumieniu art. 304 § 1 k.k.?
- Rw 263/78 1978-07-27Czy żołnierz starszy stopniem, występujący w ubiorze cywilnym i dokonujący interwencji wobec żołnierza młodszego stopniem, który go nie zna, korzysta ze wzmożonej ochrony karnej przewidzianej w art. 316 k.k., jeśli nie o…
Powołane przepisy
art. 304 § 1 KKart. 51 KKart. 303 § 3 KKart. 120 § 4 KKart. 292 § 2 KK§ 1§ 3§ 4§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.