VI KZP 2/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Pawela. Sędziowie: C. Łukaszewicz (sprawozdawca), W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka P., skazanego z art. 184 § 1 k.k., po rozpatrzeniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 27 stycznia 1983 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy koszty związane ze sprawowaniem dozoru przez kuratora społecznego lub zawodowego, pełniącego dozór pozą obowiązkami wymienionymi w § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 kwietnia 1971 r. w sprawie dozoru i nadzoru ochronnego (Dz. U. Nr 9, poz. 95; zm.: Dz. U. z 1981 r. Nr 28, poz. 151) - ryczałt miesięczny tytułem zwrotu kosztów (§ 19 i 23 tego rozporządzenia) ponoszonych w związku ze sprawowanymi przez niego czynnościami, obciążają skazanego prawomocnie w tej sprawie?" u c h w a l i ł udzielić odpowiedzi j a k w y ż e j. Uzasadnienie faktyczneArtykuł 554 § 1 pkt 6 k.p.k. stanowi, że do kosztów postępowania karnego należą wydatki poniesione na "wykonanie orzeczenia z wyłączeniem kosztów utrzymania skazanych w zakładach karnych". Z treści powołanego przepisu można wprawdzie wnioskować, że poza kosztami utrzymania skazanych w zakładach karnych inne koszty postępowania obciążają skazanego, jednakże takie stanowisko nie byłoby w całości słuszne. Rozważając, czy konkretne wydatki poniesione na wykonanie orzeczenia podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania karnego, nie można opierać się jedynie na wnioskach wypływających z gramatycznej wykładni art. 554 § 1 pkt 6 k.p.k., gdyż należy uwzględnić również unormowania zawarte w innych przepisach regulujących, choćby pośrednio, tę problematykę. Uwzględniając te wskazania przy rozważaniu przekazanego do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, stwierdzić należy, co następuje: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości i Obrony Narodowej z dnia 12 kwietnia 1972 r. w sprawie obliczania wydatków w postępowaniu karnym (Dz. U. Nr 18, poz. 132) określa szczegółowo wydatki należące do kosztów postępowania karnego - zgodnie z art. 554 k.p.k. - które obciążają skazanego. Nie są wymienione wśród tych wydatków koszty sprawowania dozoru przez kuratora sądowego nad skazanym, któremu sąd zawiesił warunkowo wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności. Zgodnie zaś z § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 kwietnia 1971 r. w sprawie dozoru i nadzoru ochronnego (Dz. U. Nr 9, poz. 95; zm.: Dz. U. z 1981 r. Nr 28, poz. 151), prezes sądu ustala i przyznaje kuratorowi społecznemu ryczałt miesięczny tytułem zwrotu kosztów poniesionych w związku ze sprawowanymi przez niego czynnościami. Wysokość tego ryczałtu ustala w zależności od ilości i rodzaju czynności wykonywanych na zlecenie sądu, jednakże nie może on przekroczyć 800 zł miesięcznie, natomiast za jeden dozór - 100 zł miesięcznie. Jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach wysokość ostatnio wymienionego ryczałtu może wynieść do 140 zł miesięcznie (§ 19 ust. 2 rozporządzenia). Te zasady przyznawania ryczałtów mają odpowiednie zastosowanie również do kuratorów zawodowych (§ 23 rozporządzenia). Ponadto orzekany w ramach art. 76 § 2 k.k. dozór może być sprawowany nie tylko przez kuratora sądowego, lecz także przez inną wyznaczoną osobę, instytucję lub organizację społeczną. W takim zaś wypadku skazany nie byłby obowiązany do zwrotu kosztów. Prowadziłoby to do nierównego traktowania osób skazanych - przy jednakowych obowiązkach wynikających z wyroku. Powołane akty prawne - jak już powiedziano - nie zawierają przepisu zaliczającego wydatki związane z wypłaceniem ryczałtu miesięcznego dla kuratora do kosztów postępowania. Przepis taki natomiast zawiera ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 35, poz. 228). Zgodnie bowiem z art. 32 § 2 (zdanie ostatnie) tej ustawy, do kosztów postępowania, którymi sąd obciąża rodziców nieletniego lub inne osoby zobowiązane do jego alimentacji, zalicza się między innymi .zryczałtowaną kwotę wypłaconą z tytułu ustanowionego nadzoru kuratora. Wprawdzie kodeks postępowania karnego nie uzależnia zaliczenia określonych wydatków do kosztów postępowania od odrębnego rozstrzygnięcia tej kwestii przez inny przepis prawny, jednakże w konkretnym wypadku z porównania unormowań zawartych w powołanych aktach prawnych i ustawie z dnia 26 października 1932 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich wynika, że brak takiego przepisu w cytowanym rozporządzeniu wyłącza możliwość zaliczenia wydatków związanych ze wspomnianym ryczałtem miesięcznym do kosztów postępowania. W tych bowiem wypadkach, w których wydatki te wchodzą w skład owych kosztów, wynika to wprost z ustawy.