I PR 41/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska. Sędziowie SN: W. Dębicka, W. Myga (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, Z. Paczyńskiego, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Krzysztofa B. przeciwko Wyższej Szkole Inżynierskiej w K. o przywrócenie do pracy na skutek odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Koszalinie z dnia 21 stycznia 1983 r.uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Koszalinie do rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca był zatrudniony u strony pozwanej od dnia 1.X.1976 r., ostatnio w charakterze asystenta na podstawie mianowania.Decyzją z dnia 21.VI.1982 r. strona pozwana wypowiedziała wnioskodawcy umowę o pracę ze skutkiem na dzień 30.IX.1982 r. Od tej decyzji wnioskodawca odwołał się do Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, który decyzją z dnia 22.IX.1982 r. utrzymał w mocy decyzję Rektora pozwanej szkoły wyższej.Pismem z dnia 1.X.1982 r. wnioskodawca odwołał się do Terenowej Komisji Odwoławczej, która postanowieniem z dnia 21.I.1983 r. uznała się za niewłaściwą do rozpoznawania sprawy.Rozpoznając odwołanie wnioskodawcy, Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przedstawił Sądowi Najwyższemu następujące pytanie prawne:"1. Czy mianowany nauczyciel akademicki, z którym w dniu 21.VI.1982 r. rozwiązano stosunek pracy z zachowaniem okresu wypowiedzenia upływającego dnia 30.IX.1982 r., może dochodzić roszczeń o przywrócenie do pracy przed Terenową Komisją Odwoławczą do Spraw Pracy, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 14, poz. 113) postępowanie administracyjne w tej sprawie nie zostało zakończone, albo było już zakończone w chwili wniesienia wniosku do terenowej komisji odwoławczej do spraw pracy, a w razie odpowiedzi pozytywnej -2. Czy do sytuacji opisanej w pkt 1 mają zastosowanie postanowienia art. 269 § 1 k.p. w zakresie terminu złożenia wniosku?".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy po przejęciu sprawy do rozpoznania zważył, co następuje:Sytuacja faktyczno-prawna występująca w przedmiotowej sprawie w części dotyczącej pkt 1 pytania prawnego została już wyjaśniona przez Sąd Najwyższy.W uchwale z dnia 14.II.1983 r. sygn. akt III PZP 2/83 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że "do rozpoznania sprawy o przywrócenie do pracy nauczyciela szkoły wyższej mianowanego do odwołania, któremu stosunek pracy wypowiedziano przed dniem 1.IX.1982 r. i do tej daty nie zostało prawomocnie rozpoznane w postępowaniu administracyjnym jego odwołanie, właściwa jest, poczynając od dnia 1.IX.1982 r., Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy (art. 225 w związku z art. 233 ustawy z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym - Dz. U. Nr 14, poz. 113)".Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela wyżej powołany pogląd prawny wyrażony w uchwale z dnia 14.II.1983 r.Zgodnie z art. 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114) nauczycielowi mianowanemu, także szkoły wyższej, przysługiwało prawo dochodzenia roszczeń ze stosunku pracy w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji wydanej w tym postępowaniu pracownikowi przysługiwało odwołanie do jednostki nadrzędnej (art. 127 k.p.a.).Sytuacja uległa istotnej zmianie z dniem 1.IX.1982 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 14, poz. 113), zgodnie bowiem z art. 225 tej ustawy, poczynając od dnia 1.IX.1982 r. (art. 233), sprawy o roszczenia ze stosunku pracy pracowników naukowo-dydaktycznych szkół wyższych, niezależnie od formy nawiązania stosunku pracy, podlegają rozpoznaniu w trybie określonym przepisami kodeksu pracy. Zmiana stanu prawnego spowodowała, że z dniem 1.IX.1982 r. sprawy ze stosunku pracy tych pracowników nie mogą być już rozpoznane w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie jest to już właściwa droga. W konsekwencji należy uznać, że poczynając od dnia 1.IX.1982 r. do rozpoznania sporu ze stosunku pracy pracowników szkół wyższych wyłącznie właściwe są organy wymienione w art. 242 k.p., oczywiście pod warunkiem, że do tego dnia spór nie został prawomocnie rozstrzygnięty w postępowaniu administracyjnym.Poważne wątpliwości prawne Okręgowego Sądu zrodziły się w przedmiotowej sprawie między innymi dlatego, że na skutek odwołania wnioskodawcy odpowiedni Minister wydał decyzję w dniu 22.IX.1982 r., co mogłoby sugerować, że sprawa wnioskodawcy została prawomocnie zakończona w postępowaniu administracyjnym.Takich ewentualnych sugestii Sąd Najwyższy nie podziela.Postępowanie administracyjne mogłoby być prawomocnie zakończone, gdyby jednostka nadrzędna nad stroną pozwaną wydała decyzję przed dniem 1 IX.1982 r. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 4 maja 1982 r. został uchylony przepis art. 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. (art. 232 pkt 3 ustawy z dnia 4 maja 1982 r.), a tym samym decyzja jednostki nadrzędnej wydana po dniu 31.VIII.1982 r. nie znajdowała już oparcia w przepisach prawa. Z tego względu decyzja jednostki nadrzędnej wydana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 4 maja 1982 r. nie wywołuje skutków prawnych, a tym samym nie mogła doprowadzić do prawomocnego załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.W związku z powyższym należy stwierdzić, że błędne było postanowienie Terenowej Komisji Odwoławczej z dnia 21.I.1983 r., która uznała się za niewłaściwą do rozpoznania sprawy. Jeżeli postępowanie administracyjne nie zostało prawomocnie zakończone do dnia 1.IX.1982 r., co stwierdzono wyżej, Komisja Odwoławcza była właściwa do rozpoznania odwołania wnioskodawcy od wypowiedzenia umowy o pracę z dnia 21.VI.1982 r. W konsekwencji orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej podlegało uchyleniu, a sprawa przekazaniu tej Komisji do merytorycznego rozpoznania.Przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania wnioskodawcy Terenowa Komisja Odwoławcza rozważy możliwość rozpoznania odwołania wnioskodawcy w granicach zakreślonych art. 269 § 4 k.p., które zostało wniesione z naruszeniem terminu określonego w art. 269 § 1 k.p.Termin (art. 269 § 1 k.p.) do wniesienia odwołania do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy od wypowiedzenia stosunku pracy mianowanego nauczyciela szkoły wyższej dokonanego przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 14, poz. 113), biegnie od dnia 1.IX.1982 r., jeżeli przed tym dniem sprawa nie została prawomocnie zakończona w postępowaniu administracyjnym z następujących względów:Ustawa z dnia 4 maja 1982 r. nie zawiera przepisu wyjaśniającego zasady przekazywania i dalszego załatwiania spraw wszczętych w postępowaniu administracyjnym przed dniem 1.IX.1982 r., które nie mogą już w tym trybie być rozpoznane pod rządami ustawy o szkolnictwie wyższym. Z tego względu - i taki pogląd wyrażono wyżej - z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 4 maja 1982 r. nie zakończone prawomocnie postępowanie administracyjne nie może dalej się toczyć i z tym dniem z mocy art. 225 tej ustawy otwiera się droga dochodzenia roszczeń pracowniczych w trybie przewidzianym kodeksem pracy z wszelkimi tego konsekwencjami i rygorami wynikającymi miedzy innymi z art. 269 § 1 k.p., który określa przecież tryb dochodzenia roszczeń. Oczywiście termin określony powołanym przepisem nie mógł rozpocząć biegu od dnia wręczenia wypowiedzenia, gdyż w chwili wypowiedzenia (w przedmiotowej sprawie w dniu 21.VI.1982 r.) przepisy kodeksu pracy nie miały jeszcze zastosowania. Termin 7-dniowy nie może być też liczony od daty wydania decyzji przez jednostkę nadrzędną nad stroną pozwaną lub od daty doręczenia jej wnioskodawcy, gdy decyzja ta nie wywołała żadnych skutków prawnych.Termin ten natomiast rozpoczął bieg od dnia wejścia w życie ustawy o szkolnictwie wyższym, z którym to dniem wnioskodawcy otworzyła się droga dochodzenia roszczeń przed organami rozpatrującymi spory ze stosunku pracy.Wnioskodawca wniósł odwołanie od wypowiedzenia w dniu 1.X.1982 r., a więc z naruszeniem terminu określonego w art. 269 § 1 k.p., który rozpoczął bieg w dniu 1.IX.1982 r.Merytoryczne rozpoznanie więc odwołania wnioskodawcy może nastąpić po uprzednim usprawiedliwieniu opóźnienia (art. 269 § 4 k.p.).