IV CZ 24/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Majorowicz. Sędziowie SN: Ł. Grygołajtys, T. Bukowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z powództwa Dominiki D. i Gabrieli D. przeciwko Krzysztofowi P. o ustalanie ojcostwa, alimenty i zapłatę na skutek zażalenia pozwanego na zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 29 października 1982 r. postanowienie o kosztach procesu,postanowił zmienić zaskarżone postanowienie i zasądzić dalszą kwotę 100 zł, w pozostałej części zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneGabriela D. i jej małoletnia córka Dominika D., zastępowane przez adwokata, wystąpiły przeciwko Krzysztofowi P. o ustalenie ojcostwa i alimenty oraz o zwrot części wydatków na wyprawkę i leczenie małoletniej.Pozwany wnosił o oddalenie powództwa i zwrot kosztów procesu według złożonego spisu na kwotę 8.530 zł.Sąd Rejonowy oddalił powództwo i zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanego 5.630 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 800 zł wynagrodzenia adwokackiego i 200 zł ryczałtu administracyjnego.W zażaleniu na orzeczenie o kosztach procesu pozwany wnosił o zmianę tego orzeczenia i zasądzenie tytułem zwrotu kosztów kwoty 8.530 zł zamiast zasądzonej kwoty 5.630 zł.Rozpoznając to zażalenie, Sąd Wojewódzki przedstawił na podstawie art. 391 § 1 k.p.c. do rozstrzygnięcia zagadnienie: "Czy stawki określone w § 11 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1981 r. w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich (Dz. U. z 1982 r. Nr 1, poz. 9), obejmujące również roszczenia majątkowe strony powodowej, dotyczą zastępstwa obu stron, czy też jedynie zastępstwa strony dochodzącej tych roszczeń?".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, przejąwszy sprawę na podstawie art. 391 § 1 zdanie 2 k.p.c. do rozpoznania, zważył, co następuje:Według spisu kosztów złożonego przez pełnomocnika pozwanego na żądaną kwotę 8.530 zł składającą się następujące pozycje:- koszty grupowego badania krwi 4.630 zł- wynagrodzenie adwokackie: a) od roszczenia o ustalenie ojcostwa 800 zł b) od roszczeń majątkowych 2.800 zł- ryczałt na koszty administracyjne 200 zł- opłata skarbowa od pełnomocnictwa 100 złZgłoszone przez wygrywającego pozwanego żądanie zwrotu kosztów adwokackich od roszczeń majątkowych dochodzonych przez powódkę łącznie z roszczeniem o ustalenie ojcostwa jest bezzasadne nie dlatego - jak to mylnie przyjął Sąd Rejonowy - że przedmiotem sprawy było wyłącznie roszczenie o ustalenie ojcostwa, ale dlatego, że z mocy § 11 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich wynagrodzenie zespołu w sprawie o ustalenie ojcostwa, mogące wynosi od 350 do 800 zł, obejmuje również dochodzone w tej sprawie roszczenia majątkowe strony powodowej. Zasada ta leży w interesie obu stron procesowych. Ułatwia bowiem obu stronom korzystanie z adwokata w procesie dotyczącym ich praw stanu oraz obowiązku alimentacyjnego. Sprzeczna z tym założeniem byłaby wykładnia ograniczająca tę społecznie pożądaną funkcję przytoczonej wyżej zasady. Jeżeliby zaś dana sprawa o ustalenie ojcostwa i związane z nim roszczenia majątkowe wymagała wydatnie zwiększonego nakładu pracy adwokata, to wówczas można by w umowie między zespołem adwokackim a klientem ustalić wynagrodzenie zespołu podwyższone stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia. Skarżący nie twierdzi, aby doszło do zawarcia tej treści umowy z zespołem adwokackim. Częściowy wyłom od tak korzystnego dla obu stron procesowych uregulowania opłat na rzecz zespołu adwokackiego stanowi przepis § 11 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia. W sprawie bowiem, w której dochodzone są wyłącznie alimenty, obowiązuje niższa stawka adwokacka w granicach od 300 do 800 zł tylko w zakresie zastępstwa strony dochodzącej alimentów. W takiej więc sprawie pozwany musiałby uiścić na rzecz zespołu adwokackiego wynagrodzenie wyższe według zasad ogólnych, tzn. od wartości przedmiotu sporu (§ 10 rozporządzenia i art. 22 k.p.c.). Zwrotu takiej też kwoty mógłby w razie wygrania sprawy żądać od przegrywającej strony powodowej.Należy zatem dojść do wniosku, że w sprawach o ustalenie ojcostwa i związane z nim roszczenia majątkowe zespół adwokacki może pobierać wynagrodzenie jedynie w granicach od 350 do 800 zł (§ 11 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 3 rozporządzenia), a od zgłoszonych w tych sprawach przez stronę powodową roszczeń majątkowych nie przysługuje mu żadne wynagrodzenie bez względu na to, po której stronie w procesie występuje.Tak więc wymieniona w złożonym przez stronę pozwaną spisie kosztów kwota 2.800 zł, choćby rzeczywiście została wpłacona do kasy zespołu adwokackiego na podstawie § 10 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 1981 r. (Dz. U. z 1982 r. Nr 1, poz. 9), nie stanowi kosztu niezbędnego w rozumieniu art. 98 k.p.c. i dlatego nie przysługuje jej zwrot od przegrywającej sprawę strony powodowej. Zwrotowi natomiast, jako niezbędny, podlega wydatek w kwocie 100 zł na opłatę skarbową.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 390 § 1 i art. 387 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. jak w sentencji.