Rw 1015/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk E. Zawiłowski, płk B. Bem (sędzia s. wojsk. deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Siemianowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 1982 r. na rozprawie sprawy Zygmunta G., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 147 § 1 w zb. z art. 327 § 1 k.k. - z zastosowaniem art. 54 § 1 k.k. - na karę 20.000 zł grzywny, z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 13 września 1932 r.rewizji prokuratora nie uwzględnił, natomiast z urzędu zaskarżony wyrok zmienił przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu - na art. 147 § 1 k.k. oraz przyjęcie wyłącznie tego przepisu za podstawę wymiaru kary grzywnyi z tymi zmianami utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator w rewizji wskazał na rażącą niewspółmierność orzeczonej kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) wynikłą z niesłusznego - jego zdaniem - zastosowania dobrodziejstwa przewidzianego w art. 54 § 1 k.k., i na tej podstawie domagał się wymierzenia oskarżonemu kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 2 lat oraz kary 10.000 zł grzywny.Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, popierającego rewizję, oraz obrońcy, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim niezależnie od granic rewizji (art. 404 k.p.k.) trzeba zauważyć, że przyjęta w zaskarżonym wyroku przez sąd pierwszej instancji kwalifikacja prawna czynu oskarżonego z art. 147 § 1 w zb. z art. 327 § 1 k.k. jest błędna, i to z dwóch powodów:Po pierwsze - nie jest możliwy kumulatywny zbieg art. 147 § 1 k.k. z art. 327 § 1 k.k., co wynika dostatecznie wyraźnie z wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie odpowiedzialności karnej za naruszenie obowiązków przez dowódców, dysponentów i użytkowników wojskowych pojazdów mechanicznych (OSNKW 1976, z. 12, poz. 141). We wspomnianych wytycznych bowiem stwierdzono, że jeżeli czyn odpowiada znamionom określonym zarówno w art. 147 § 1 k.k., jak i w art. 327 § 1 k.k., to należy go kwalifikować wyłącznie z art. 327 § 1, gdyż w rachubę wchodzi zasada konsumpcji (por. uzasadnienie do tezy 3).Po drugie - nietrafnie zupełnie zastosowano tu art. 327 § 1 k.k. Wobec treści art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. z 1979 r. Nr 18, poz. 111 z późn. zm.) i § 2 pkt 5 uchwały Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r. w sprawie wprowadzenia stanu wojennego ze względu na bezpieczeństwo państwa (Dz. U. Nr 29, poz. 155) oskarżony pełniący służbę w jednostce zmilitaryzowanej mógłby oczywiście za swój czyn popełniony w związku z tą służbą ponieść odpowiedzialność karną na podstawie art. 372 § 1 k.k., odnoszącego się do żołnierza, ale - co jest chyba zrozumiałe - tylko w sytuacji, w której na podstawie tego przepisu odpowiedzialność taką ponosiłby żołnierz. Tymczasem żołnierz w sytuacji tego oskarżonego z pewnością nie ponosiłby odpowiedzialności na podstawie art. 327 § 1 k.k., lecz jedynie na podstawie art. 147 § 1 k.k. Na podstawie art. 327 § 1 k.k. bowiem podlega karze nie ten żołnierz, który w ogóle wprawia się w stan niezdolności do pełnienia obowiązków służbowych, lecz tylko ten, który czyni to będąc w służbie lub po wyznaczeniu go do służby. Do przypisania żołnierzowi występku określonego w art. 327 § 1 k.k. konieczne jest ustalenie, że wprawił się on w stan niezdolności do pełnienia obowiązków wynikających ze służby szczególnej, niekoniecznie o specjalnie uregulowanym toku (jak w art. 325 § 1 k.k.), ale zawsze takiej, do której został on specjalnie wyznaczony (choćby podobnie jak dowódca wojskowego pojazdu mechanicznego). Stwierdzenie, że żołnierz wprawił się w stan niezdolności do wykonywania zwykłych obowiązków służbowych, wynikających np. z zajmowanego przezeń stanowiska służbowego, tutaj nie wystarcza. Oskarżony zaś wprawił się w stan niezdolności do wykonywania właśnie zwykłych obowiązków służbowych, wynikających z zajmowanego przezeń stanowiska służbowego, gdyż czynności związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu pojazdów pełnił wykonując zadania ciążące na nim z racji zatrudnienia go w przedsiębiorstwie PKP w charakterze dróżnika przejazdowego, a nie w następstwie specjalnego wyznaczenia go do służby szczególnej. Zachodzi więc konieczność poprawienia kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu - na art. 147 § 1 k.k. i uznanie tego przepisu za podstawę orzeczenia o karze (...).