VI KZP 26/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Fornalik. Sędziowie: W. Ochman, W. Żebrowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tomasza L. i innych, oskarżonych z art. 137 § 1 k.p.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w G. postanowieniem z dnia 29 czerwca 1982 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy jeżeli na rozprawie głównej dopiero po przeprowadzeniu w całości postępowania dowodowego okaże się, że czyny zarzucane oskarżonemu wyczerpują dyspozycję przestępstw podlegających przepisom dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń (Dz. U. Nr 29, poz. 158), to należy o tym orzec - w myśl art. 361 § 1 k.p.k. - w formie wyroku czy postanowienia, zgodne z art. 9 powołanego dekretu?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 9 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń (Dz. U. Nr 29, poz. 158) orzeczenie w kwestii stosowania przepisów dekretu wydaje się w formie postanowienia, a w postępowaniu rewizyjnym - wyroku. Zasadą więc jest, że w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji wspomniane orzeczenie wydaje się w formie postanowienia.Nietrafne jednak byłoby stanowisko, że w każdej sytuacji procesowej orzeczenie w kwestii stosowania przez sąd pierwszej instancji tego dekretu musi zapaść wyłącznie w formie postanowienia. Artykuł 9 ust. 1 tego dekretu bowiem należy interpretować łącznie z jego art. 11, który stanowi, że w postępowaniu w kwestii stosowania przepisów dekretu stosuje się przepisy obowiązujące w postępowaniu przed organem, który je prowadzi. Jest to unormowanie inne od zawartego w art. 15 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) i zawartego w art. 15 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz 102), które stanowiły, że postępowanie w sprawach amnestii prowadzi się zgodnie z przepisami obowiązującymi w postępowaniu przed organem, który je prowadzi, jeżeli przepis niniejszej ustawy (dekretu) inaczej nie stanowi. W artykule 12 ust. 1 wymienionych aktów prawnych dopuszczano zresztą albo wręcz nakazywano formę wyroku, i dlatego w zakresie tych unormowań nie stosowano ogólnych przepisów obowiązujących w postępowaniu przed organem, który je prowadzi.Powołany dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń (Dz. U. Nr 29, poz. 158) nie stanowi wprawdzie w art. 9 ust. 1 o tym, że sąd w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji orzeka w formie wyroku, ale interpretowany łącznie z art. 11 tego dekretu dopuszcza ją, skoro odsyła bez ograniczeń czy zastrzeżeń do ogólnych przepisów obowiązujących przed organem, który prowadzi postępowanie w kwestii stosowania tego dekretu. Skoro zaś w tym postępowaniu stosuje się również przepisy kodeksu postępowania karnego, to - w myśl jego art. 361 § 1 - w razie ustalenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wyłączającej postępowanie sąd orzeka o umorzeniu wyrokiem.Za takim poglądem przemawiają również względy praktyczne. Przyjęcie bowiem, że na podstawie powołanego dekretu umorzenie postępowania w sądzie pierwszej instancji po rozpoczęciu przewodu sądowego, a zwłaszcza po przeprowadzeniu całego postępowania dowodowego, następuje wyłączenie w formie postanowienia (z wyłączeniem wyroku), może prowadzić do zbędnych komplikacji procesowych, nie służących interesom żadnej strony procesowej i wymiarowi sprawiedliwości. Komplikacje takie mogą powstawać w tym np. wypadku, gdy oskarżonemu zarzucono dwa lub więcej czynów i po przeprowadzeniu przewodu sądowego okaże się, że co do jednych czynów trzeba by wydać postanowienie o abolicyjnym umorzeniu postępowania, co do innych zaś konieczny będzie wyrok skazujący lub uniewinniający. Podobnie rzecz się ma w sprawie, w której jest dwóch lub więcej oskarżonych i co do jednych z nich należałoby wydać na rozprawie postanowienie, a co do innych wyrok. Z tych wszystkich względów za słuszną należy przyjąć taką wykładnię art. 9 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń (Dz. U. Nr 29, poz. 158), że w sądzie pierwszej instancji podstawową formą orzeczenia jest postanowienie; wyrok natomiast wydaje się w sytuacji określonej w art. 361 k.p.k. Podobny pogląd wypowiedział Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 1 kwietnia 1982 r. - II KZ 41/82, OSNKW 1982, z. 9, poz. 54 (...).