II KZ 41/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Ziemba. Sędziowie: J. Szamrej, J. Tobera (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Borkowska-Grabiec.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Michała S., oskarżonego z art. 215 § 2 k.k. i art. 74 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48), po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w J. z dnia 26 stycznia 1982 r. co do zastosowania dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń (Dz. U. Nr 29, poz. 158) oraz po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu w J. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneAkt oskarżenia zarzucał Michałowi S., że w październiku 1980 r. w G. i innych miejscowościach, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej podjął się nielegalnego przewozu poza granice Polski siedmiu zabytkowych obrazów pędzla Michała Willmanna wartości około 5.600.000 zł, z których trzy, wartości około 2.400.000 zł, przewiózł za granicę, wiedząc o tym, że obrazy te pochodzą z przestępstwa i stanowią mienie społeczne wartości znacznie przekraczającej 100.000 zł, tj. popełnienie przestępstwa określonego w art. 215 § 2 k.k. i w art. 74 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach w zw. z art. 10 § 2 k.k.Rozpoznając sprawę, w której w stan oskarżenia postawione były ponadto cztery inne osoby, Sąd Wojewódzki w J. w dniu 20 stycznia 1982 r. co do tych czterech osób wydał wyrok, a co do oskarżonego Michała S. wznowił przewód sądowy, wyłączył sprawę tego oskarżonego i skierował ją na posiedzenie w celu zastosowania abolicji.W dniu 26 stycznia 1982 r. Sąd Wojewódzki w innym składzie na posiedzeniu uznał, że zarzucane oskarżonemu przestępstwo polega na tym, iż dnia 20 października 1980 r. w G. wywiózł z kraju do RFN trzy obrazy Michała Willmanna wartości około 2.400.000 zł, a na podstawie okoliczności mógł przypuszczać, że obrazy te mają charakter zabytków i bez zgody właściwego organu konserwatorskiego objęte są zakazem wywozu za granicę, i kwalifikując to przestępstwo z art. 74 § 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48) oraz art. 77 § 1 u.k.s. w zw. z art. 10 § 2 k.k., na podstawie art. 1 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1982 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń (Dz. U. Nr 29, poz. 158) postępowanie umorzył.Postanowienie to zaskarżył prokurator, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 9 ust. 1 powołanego dekretu orzeczenia dotyczące stosowania abolicji wydaje się w formie postanowienia, a w postępowaniu rewizyjnym - wyroku. Nietrafne jest jednak stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że w każdej sytuacji procesowej orzeczenie co do stosowania przez sąd pierwszej instancji powołanego dekretu może zapaść tylko w formie postanowienia.Artykuł 9 ust. 1 bowiem należy interpretować łącznie z art. 11 tego dekretu. Ten ostatni stanowi, że: "(....) w postępowaniu w przedmiocie stosowania dekretu stosuje się przepisy obowiązujące w postępowaniu przed organem, który je prowadzi."Jest to unormowanie inne od unormowania zawartego w ustawie z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) i w dekrecie z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102), które wyraźnie stanowiło, że postępowanie w sprawach co do amnestii prowadzi się zgodnie z przepisami obowiązującymi przed organem, który prowadzi, tylko wówczas, gdy przepisy ustawy (dekretu) nie stanowią inaczej.Jeżeli co do stosowania przez sąd pierwszej instancji przepisów dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń obowiązują reguły i zasady wyrażone w kodeksie postępowania karnego, to - zgodnie z art. 361 k.p.k. - rozpoczęcie przewodu sądowego powoduje, że po tej czynności procesowej postępowanie karne umorzyć można tylko w formie wyroku.Uznać więc należy, że podstawową formą, w jakiej w sądzie pierwszej instancji zapadają orzeczenia w zakresie stosowania przepisów dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń (Dz. U. Nr 29, poz. 158), są postanowienia; w sytuacji jednak, kiedy sąd rozpoczął przewód sądowy, orzeczenie o zastosowaniu przepisów tego dekretu zapaść może tylko w formie wyroku (...).