V KRN 14/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Bartnik. Sędziowie: C. Łukaszewicz, S. Pawela (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: F. Pasturczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 1983 r. sprawy Wacława W., oskarżonego z art. 47 § 3 u.k.s., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 lipca 1982 r.uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w W. oraz orzeczenie Wydziału Finansowego Urzędu Dzielnicowego w W. z dnia 31 maja 1982 r. i przekazał sprawę Prokuratorowi Rejonowemu w W. w celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego.Uzasadnienie faktyczneOrzeczeniem karnym Wydziału Finansowego Urzędu Dzielnicowego w W. z dnia 31 maja 1982 r. Wacław C. ukarany został grzywną w wysokości 20.000 zł za popełnienie czynu określonego w art. 47 § 3 i art. 67 § 1 u.k.s. w zw. z art. 58 k.k. za to, że w okresie od 1975 r. do maja 1981 r. w W., działając nieumyślnie w warunkach czynu ciągłego, wbrew art. 18 § 1 w zw. z art. 2 pkt 1 i 4 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 133) kupił od nie ustalonych osób 2.600 marek RFN o łącznej równowartości 34.964 zł według średniego kursu specjalnego tabeli Narodowego Banku Polskiego nr 25/77 i 25/80 za kwotę nie mniejszą niż 80.000 zł.Organ finansowy orzekł również przepadek 1.320 marek RFN.W związku ze skierowaniem sprawy - na żądanie strony - na drogę postępowania sądowego Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 15 lipca 1982 r. umorzył postępowanie karne przeciwko Wacławowi C. na podstawie art. 1 ust. 2 powołanego dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r.Jednocześnie Sąd Rejonowy orzekł przepadek wartości dewizowych.W związku z niezaskarżeniem tego postanowienia uprawomocniło się ono dnia 21 sierpnia 1982 r.Rewizję nadzwyczajną od tego postanowienia na niekorzyść oskarżonego wniósł Prokurator Generalny PRL (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Postanowienie Sądu Rejonowego zapadło z obrazą prawa materialnego, polegającą na bezpodstawnym zakwalifikowaniu czynu oskarżonego jako przestępstwa nieumyślnego przewidzianego w art. 47 § 3 u.k.s., zagrożonego jedynie karą grzywny.Z określenia samego czynu oraz dowodów zebranych w sprawie wynika, że oskarżony Wacław C. nabył bez wymaganego zezwolenia, w ciągu 5 lat, zagraniczne środki płatnicze w postaci 2.600 marek RFN o wartości 34.964 zł, przy czym działanie jego nie było wynikiem lekkomyślności czy niedbalstwa. Dodanie więc w opisie czynu sformułowania: "działał nieumyślnie" nie znajduje oparcia ani w określeniu czynu, ani też w zawartych w aktach dowodach. Wręcz przeciwnie - sposób działania, długotrwałość i wielokrotność transakcji zawieranych przez oskarżonego - mającego średnie wykształcenie, wielokrotnie przekraczającego granice PRL i pracującego w firmie Toyota - wskazują na dokonanie zarzucanego mu przestępstwa z winy umyślnej.W tym stanie rzeczy finansowy organ orzekający nie był właściwy do wydania orzeczenia karnego, gdyż zgodnie z art. 122 u.k.s. w sprawach o przestępstwa skarbowe zagrożone zasadniczą karą pozbawienia wolności orzekają sądy powszechne (przestępstwo określone w art. 47 § 1 u.k.s. zagrożone jest karą pozbawienia wolności i grzywny). Orzeczenie karne zatem Wydziału Finansowego Urzędu Dzielnicowego w W. z dnia 31 maja 1982 r. wydane zostało z obrazą art. 122 u.k.s.W tej sytuacji Sąd Rejonowy w W., rozpoznający daną sprawę w następstwie złożenia przez Wacława C. w trybie art. 208 § 2 u.k.s. żądania skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, po stwierdzeniu, że organ finansowy wydał orzeczenie, mimo że sprawa należała do właściwości sądu powszechnego, powinien był - zgodnie z art. 257 u.k.s. - uchylić orzeczenie organu finansowego postanowieniem i sprawę przekazać prokuratorowi do postępowania przygotowawczego.W razie dostrzeżenia uchybienia, o jakim mowa w art. 257 u.k.s., sąd ma obowiązek uchylić orzeczenie organu finansowego. Użyte w tym przepisie określenie: "sąd może uchylić to rozstrzygnięcie postanowieniem" dotyczy wyłącznie formy orzeczenia.Sąd Rejonowy, błędnie rozstrzygając sprawę co do właściwości, uchybił ponadto art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń (Dz. U. Nr 29, poz. 158), stosując ten przepis, mimo że przepisy wymienionego dekretu nie mają zastosowania do występków i wykroczeń skarbowych.Za taką wykładnią przemawia między innymi fakt, że w art. 1 ust. 1 i 2 wymienionego dekretu nie wymieniono występków skarbowych, a w art. 2 - wykroczeń skarbowych, mimo że we wszystkich dotychczasowych aktach amnestyjnych (dekretach i ustawach) ustawodawca zawarł wyraźne unormowanie tej kwestii.Zastosowanie więc przez Sąd Rejonowy przepisów o abolicji do zarzucanego oskarżonemu Wacławowi C. przestępstwa i w wyniku tego umorzenie postępowania karnego przeciwko niemu było niedopuszczalne.Z tych przyczyn zarzuty i wniosek rewizji nadzwyczajnej są uzasadnione.W postępowaniu przygotowawczym wyjaśnienia wymagać będą m.in. nie tylko okoliczności popełnienia przez oskarżonego umyślnego występku kupna bez wymaganego zezwolenia zagranicznych środków płatniczych, ale także okoliczności związane z ich przewozem przez granice PRL (wywożenie i przywożenie).