I KR 196/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Staszkiewicz. Sędziowie: S. Kotowski, K. Świerkosz (sędzia SW deleg. do SN - sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Morawska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Haliny G., oskarżonej z art. 201 i 266 § 4 k.k. w związku z art. 10 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łomży z dnia 9 czerwca 1978 r.zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Łomży wyrokiem z dnia 9 czerwca 1978 r. umorzył na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102) postępowanie karne przeciwko Halinie G., oskarżonej o popełnienie czynu przewidzianego w art. 201 i 266 § 4 k.k. w związku z art. 10 § 2 k.k., popełnionego w ten sposób, że w okresie od marca do grudnia 1976 r. w S. jako kierowniczka punktu skupu ziemniaków Zakładów Przemysłu Ziemniaczanego w Ł. zagarnęła na szkodę tych zakładów pieniądze w wysokości 198.414,14 zł, wykorzystując należne ubytki, na które wystawiła fikcyjne kwity skupu, oraz spowodowała nienależne dopłaty w wysokości 14.706,90 zł przez wystawienie kwitów na dostawy kontraktacyjne dla rolników nie mających umów kontraktacyjnych.Od tego wyroku wniósł rewizję prokurator, w której zarzuca obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 5 ust. 3 pkt 2 cytowanego dekretu o amnestii, wynikającą z umorzenia postępowania karnego, mimo wysokiego stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, wyrażającego się w zagarnięciu przez oskarżoną znacznej kwoty pieniężnej i w nienaprawieniu wyrządzonej szkody w mieniu społecznym (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie jest zasadna (...).Problematykę związaną z oceną stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu oskarżonej zasadnie Sąd Wojewódzki wiązał z dyrektywami w zakresie wymiaru kary, określonymi w art. 50 § 1 k.k., a także z aktualnymi wymaganiami polityki karnej.Wobec sprawcy, który w warunkach określonych w art. 5 ust. 5 powołanego dekretu o amestii zgłosił się - w wyznaczonym przez dekret terminie - do organu powołanego do ścigania przestępstw i ujawnił istotne okoliczności czynu oraz osoby, które z nim współdziałały w popełnieniu przestępstwa, sąd umarzając postępowanie karne na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 tego dekretu i oceniając rozmiary przewidywanej kary pozbawienia wolności kieruje się dyrektywami wynikającymi z art. 50 § 1 i 2 k.k., mając na względzie to, że na orzeczenie o karze co do jej rozmiarów mają również wpływ okoliczności dające podstawę do zastosowania dyrektyw określonych w pozostałych przepisach rozdziału VII kodeksu karnego (np. art. 52, 57, 58 k.k.) (...). W interesie społecznym - przede wszystkim w celu usunięcia jednego ze źródeł zagrożenia porządku prawnego - leży rozładowanie ujemnych zjawisk przez rezygnację z wykonania grożącej kary wobec tych osób, które, pomimo naruszenia prawa, rokują nadzieję na przestrzeganie w przyszłości zasad porządku prawnego.Oskarżona Halina G., zgłaszając się dobrowolnie do organów ścigania i ujawniając całokształt okoliczności popełnionego przestępstwa oraz osoby z nią współdziałające, uczyniła to w warunkach, gdy w zasadzie wyłącznie od jej postawy zależało ustalenie rzeczywistych rozmiarów szkody wyrządzonej w mieniu społecznym, a także możliwość odzyskania zagarniętego mienia.Pamiętać należy o tym, że sposób popełnienia czynu, polegający na zagarnięciu wygospodarowanych nadwyżek towarowych w ramach przysługujących ubytków naturalnych, oznacza w praktyce to, że zagarnięte zostaje mienie społeczne znajdujące się poza jakąkolwiek ewidencją. Ujawnienie takich nadużyć, a przede wszystkim ustalenie rozmiarów spowodowanej szkody uzależnione jest zazwyczaj od postawy sprawcy. Dlatego też dobrowolne ujawnienie przez oskarżonego popełnione przestępstwa, szczere i dokładne opisanie przez nią poszczególnych transakcji przestępczych ze wskazaniem osób, które z nią współdziałały, pozwalają nie tylko na ustalenie rozmiarów wyrządzonej szkody w mieniu społecznym i zastosowanie kwalifikowanej postaci zagarnięcia ze względu na wysokość zagarniętej kwoty pieniężnej (art. 201 k.k.), lecz także na stwierdzenie, że oskarżona, wyrażając skruchę, zamierza zerwać z przestępczą działalnością. Dobrowolne ujawnienie przez oskarżoną popełnionego przestępstwa i jednocześnie określenie rozmiarów spowodowanej szkody uznać należało jako postawę, którą stosownie do dyrektywy zawartej w art. 57 § 2 pkt 1 k.k. należało mieć na uwadze przy ocenie przewidywanego na tle okoliczności sprawy wymiaru kary pozbawienia wolności.W tym stanie rzeczy, uwzględniając stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu oskarżonej w powiązaniu z przytoczonymi okolicznościami oraz mając na względzie pozostałe ustalenia poczynione w zaskarżonym wyroku, zwłaszcza co do właściwości i warunków osobistych oskarżonej oraz jej sytuacji rodzinnej (ma troje małych dzieci), Sąd Najwyższy - kierując się względami na społeczne oddziaływanie - orzekł jak w części dyspozycyjnej wyroku.