III PZP 49/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Grymaszewski. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL - W. Bryndy w sprawie z wniosku Andrzeja B., Józefa K., Aliny K. i Jana K. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Termoizolacyjnych i Antykorozyjnych "Termokor" w W. o wynagrodzenie po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lipca 1982 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy pracownikowi czasowo przeniesionemu w rozumieniu uchwały nr 78 Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1981 r. w sprawie świadczeń dla pracowników czasowo przeniesionych (M. P. Nr 11, poz. 84), któremu w nowym miejscu pracy przydzielono całe mieszkanie lub jeden pokój w trzypokojowym mieszkaniu w hotelu pracowniczym, gdzie zamieszkał razem z rodziną, przysługuje dodatek za rozłąkę, przewidziany w § 3 pkt 2 uchwały?"postanowił udzielić odpowiedzi przeczącej.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawcy domagali się zasądzenia należności z tytułu dodatku za rozłąkę.Zakładowa i Terenowa Komisja Rozjemcza oddaliła żądanie wnioskodawców.W związku z odwołaniem wnioskodawców Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawach I P .../82, I P .../82 i ...I P /82 ustalił następujący stan faktyczny:Wszyscy wnioskodawcy są pracownikami czasowo przeniesionymi w rozumieniu uchwały nr 78 Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1981 r. w sprawie świadczeń dla pracowników czasowo przeniesionych (M.P. Nr 11, poz. 84), gdyż zostali okresowo przeniesieni do pracy w B., a zatem poza miejscowością stałego zamieszkania.W sprawie I P .../82 wnioskodawcę Andrzeja B., zatrudnionego w pozwanym przedsiębiorstwie "Termokor" w W., przeniesiono czasowo do B. na stanowisko kierownika Wielkiego Zespołu Budów w B. Wnioskodawca z racji zajmowanego stanowiska podlegał bezpośrednio dyrektorowi Przedsiębiorstwa. W B. strona pozwana przydzieliła wnioskodawcy domek jednorodzinny, składający się z 3 pokoi, kuchni i łazienki a nadto wnioskodawca korzystał również z garażu i ogródka. Wnioskodawca mieszkał tam razem z rodziną, tj. żoną i 3 dzieci. Odpłatność za miejsce hotelowe zajmowane przez rodzinę wynosiła na dobę 17 zł 50 gr. Początkowo wnioskodawcy wypłacono dodatek za rozłąkę, a następnie pismem z dnia 1.II.1982 r. na dzień 31.V.1982 r. wypowiedziano mu ten dodatek. W sprawie I P .../82 wnioskodawca był również czasowo przeniesiony do B. i strona pozwana przydzieliła mu 4-pokojowe mieszkanie z kuchnią, w którym wnioskodawca przebywał wraz z rodziną. Strona pozwana opłacała miesięcznie za to mieszkanie 15.000 zł, a wnioskodawca za rodzinę płacił miesięcznie - na podstawie umowy z Przedsiębiorstwem - kwotę 870 zł. Wnioskodawcy wypowiedziano dodatek za rozłąkę.Podobna sytuacja miała miejsce w sprawie I P .../82, w której wnioskodawca, czasowo przeniesiony do B., mieszkał wraz z rodziną w przydzielonym mu przez stronę pozwaną pokoju, znajdującym się w mieszkaniu 4-pokojowym, przy czym wnioskodawca i jego rodzina mieli prawo korzystać z kuchni. Również i temu wnioskodawcy pozwane Przedsiębiorstwo wypowiedziało dodatek za rozłąkę.Wątpliwości Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sprowadzają się do tego, że uchwała nr 78 Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1981 r. w sprawie świadczeń dla pracowników czasowo przeniesionych (M. P. Nr 11, poz. 84) wymienia w § 3 pkt 2 sytuacje, w których dodatek za rozłąkę nie przysługuje, a wśród tych przypadków brak jest postanowienia, aby dodatek za rozłąkę nie przysługiwał wówczas, gdy pracownikowi czasowo przeniesionemu przydzielono mieszkanie, w którym zamieszkuje on razem z rodziną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do § 3 uchwały nr 78 pracownikowi, który na skutek czasowego przeniesienia utracił możność powrotu do miejsca stałego zamieszkania (zakwaterowanie), przysługuje szereg świadczeń. Wśród tych świadczeń § 3 wymienia zwrot kosztów przejazdu do miejsca czasowego przeniesienia i z powrotem i dodatek za rozłąkę. Cytowany § 3 wymienia również przypadki, w których dodatek za rozłąkę nie przysługuje, a ma to miejsce: 1) za dni nie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, 2) za okres leczenia w szpitalu lub pobytu w izbie chorych, w czasie którego pracownik otrzymywał bezpłatne wyżywienie, 3) za okres urlopu wypoczynkowego oraz za dni zwolnień z pracy udzielonych na podstawie ogólnie obowiązujących przepisów, jak również za okres niezdolności do pracy wskutek choroby, jeżeli w czasie zwolnienia od pracy lub niezdolności do pracy pracownik nie przebywał w miejscowości czasowego przeniesienia.Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Sądu, że wśród przypadków, w których pracownikowi nie przysługuje dodatek za rozłąkę, przepis § 3 nie wymienia sytuacji przydzielenia pracownikowi mieszkania w miejscowości czasowego przeniesienia oraz zamieszkiwania pracownika w tym lokalu razem z rodziną.Brak takiego przepisu nie ma jednak istotnego znaczenia, a to z następujących względów:Przede wszystkim wymaga rozważenia istota dodatku za rozłąkę przewidzianego w omawianej uchwale nr 78 Rady Ministrów. Sama nazwa "dodatek za rozłąkę" wskazuje, że celem jego jest wyrównanie tych dolegliwości, na jakie pracownik czasowo przeniesiony zostaje narażony przez to, że oddzielony jest w okresie czasowego przeniesienia od swej rodziny. Dodatek ten ma bowiem rekompensować przymusowe zerwanie - w okresie czasowego przeniesienia - więzi między pracownikiem a jego rodziną. Jeśli zatem w okresie czasowego przeniesienia więź ta istnieje, ponieważ rodzina zamieszkuje razem z pracownikiem i to na skutek starań zakładu pracy, to wówczas odpada rzeczywisty cel wprowadzenia omawianego dodatku za rozłąkę, w związku z czym dodatek taki nie przysługuje, gdyż cel, dla którego został ustanowiony, nie istnieje.Uchwała nr 78, wprowadzając w § 3 dodatek za rozłąkę, z natury rzeczy ma na względzie typowe sytuacje życiowe, a więc takie, w których pracownik w okresie czasowego przeniesienia nie zamieszkuje razem ze swą rodziną. W praktyce to jest regułą. Zrozumiałe więc jest, że w uchwale nr 78 nie znalazło się postanowienie wyłączające prawo pracownika do dodatku za rozłąkę w razie wspólnego jego zamieszkiwania z rodziną w okresie czasowego przeniesienia pracownika do innej miejscowości. Cytowana uchwała bowiem nie brała pod uwagę sytuacji tak sporadycznych i wyjątkowych, jakimi są zamieszkiwanie pracownika w okresie czasowego przeniesienia razem z rodziną.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na postawione pytanie prawne udzielił odpowiedzi przeczącej.