Rw 86/82
WyrokIzba Wojskowa1982-03-03
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd wojskowy jest właściwy do rozpoznania sprawy łącznie, gdy oskarżony jest o więcej niż jedno przestępstwo pozostające w związku, a tylko jedno z nich podlega orzecznictwu sądów wojskowych, nawet jeśli skazanie nastąpiło wyłącznie za przestępstwo niepodlegające właściwości sądu wojskowego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy oskarżono tę samą osobę o więcej niż jedno przestępstwo pozostające w związku, a co najmniej jedno z nich podlega orzecznictwu sądów wojskowych, sprawę rozpoznaje łącznie sąd wojskowy. Dotyczy to również sytuacji, gdy skazanie nastąpiło wyłącznie za przestępstwo niepodlegające właściwości sądu wojskowego, a uniewinnienie od zarzutu popełnienia przestępstwa podlegającego właściwości tego sądu. Sąd wojskowy jest zobowiązany do rozpoznania sprawy łącznie, chyba że zachodzą szczególne okoliczności wskazane w przepisach.Stan faktyczny
Stanisław W. został skazany przez Wojskowy Sąd Okręgowy za przestępstwo z art. 46 ust. 1 dekretu o stanie wojennym i uniewinniony od zarzutu z art. 48 ust. 3 tego dekretu. Prokurator wniósł rewizję, domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając błędne ustalenie braku celu rozpowszechniania ulotek oraz rażąco łagodną karę. Przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej nie poparł rewizji w części dotyczącej uniewinnienia, ale wniósł o przekazanie sprawy skazania sądowi powszechnemu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił rewizji prokuratora i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Mendyka (sprawozdawca). Sędziowie: płk E. Zawiłowski, mjr S. Kosmala (sędzia s. wojsk. deleg.)Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Stefaniak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 3 marca 1982 r. na rozprawie sprawy Stanisława W. nieprawomocnie:a) skazanego za popełnienie przestępstwa określonego w art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 3 lat oraz na karę grzywny w wysokości 30.000 zł,b) uniewinnionego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154),z powodu rewizji wniesionej przez podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. (na niekorzyść oskarżonego) od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 19 stycznia 1982 r.rewizji prokuratora nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Od wyroku tego wniósł rewizję prokurator, domagając się w niej uchylenia tego orzeczenia i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił w rewizji, że uniewinnienie Stanisława W. od drugiego z zarzucanych mu czynów nastąpiło wskutek błędnego ustalenia, jakoby nie działał on w celu rozpowszechniania znalezionych przezeń ulotek zawierających fałszywe wiadomości, a ponadto że kara orzeczona za pierwszy z zarzucanych mu czynów jest rażąco łagodna, nieadekwatna do wysokiego stopnia niebezpieczeństwa społecznego tego przestępstwa.Podczas rozprawy w Sądzie Najwyższym przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej, nie popierając rewizji w części dotyczącej uniewinnienia oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, wniósł jednocześnie o uchylenie wyroku w części skazującej tego oskarżonego za popełnienie czynu określonego w art. 46 ust. 1 cytowanego dekretu i przekazanie sprawy do rozpoznania w tym zakresie właściwemu sądowi powszechnemu, natomiast obrońca wniósł z kolei o umorzenie postępowania w odniesieniu czynu, za który oskarżony został skazany.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Brak poparcia - ze strony przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej - rewizji prokuratora w części dotyczącej uniewinnienia oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, choć nie jest równoznaczne z formalnym cofnięciem tej części rewizji w myśl art. 380 § 1 k.p.k., zwalnia w zasadzie sąd rewizyjny od obowiązku szczegółowego rozważania - w pisemnym uzasadnieniu wyroku - zasadności omawianego zarzutu rewizyjnego, gdy istotnie zarzut ten nie jest zasadny. Tak zaś jest w sprawie niniejszej. Jest bowiem oczywiste, że - jak to słusznie, choć bez bardziej szczegółowego od strony analizy dowodowej uzasadnienia swego stanowiska, stwierdził sąd pierwszej instancji - przestępstwo określone w art. 48 ust. 3 cytowanego dekretu może być popełnione jedynie wtedy, gdy sprawca sporządza, gromadzi, przechowuje, przewozi, przenosi lub przesyła określone w tym przepisie materiały w celu ich rozpowszechniania. Działania w takim właśnie celu oskarżonemu nie udowodniono, a zawarte w rewizji supozycje w tej kwestii także nie prowadzą do jednoznacznego, prawem wymaganego, przekonania co do winy sprawcy. Dlatego też, podzielając przytoczone stanowisko przedstawiciela prokuratury Wojskowej, zaskarżony wyrok w części uniewinniającej oskarżonego należało utrzymać w mocy.II. Tego rodzaju rozstrzygnięcie nie oznacza jednak, aby za zasadny należało uznać wniosek przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej o uchylenie zaskarżonego wyroku w części skazującej i przekazanie sprawy w tym zakresie do rozpoznania przez właściwy sąd powszechny.W sprawach o przestępstwo określone w art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym sądy wojskowe nie są właściwe, jednakże wniosek, o którym mowa, tylko wówczas byłby zasadny, gdyby chodziło o sprawę, w której ten tylko czyn jest przedmiotem osądu. Tymczasem w sprawie niniejszej oskarżonemu zarzucono popełnienie nie tylko przestępstwa określonego w art. 46 ust. 1 dekretu o stanie wojennym, lecz także popełnienie drugiego czynu, określonego w art. 48 ust. 3 powołanego dekretu, co do którego - zgodnie z art. 1 pkt 9 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przekazaniu do właściwości sądów wojskowych spraw o niektóre przestępstwa (...) w czasie obowiązywania stanu wojennego - właściwe są sądy wojskowe. W takim zaś wypadku, gdy tę samą osobę oskarżono o więcej niż jedno przestępstwo pozostające ze sobą w związku i gdy co najmniej jedno z nich podlega orzecznictwu sądów wojskowych, sprawę - na podstawie art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przekazaniu do właściwości sądów wojskowych (...) - rozpoznaje łącznie (a więc w całości) sąd wojskowy. Jeżeli zatem akt oskarżenia zawiera zarzut popełnienia przez sprawcę co najmniej dwóch - pozostających w zbiegu realnym - przestępstw, z których jedno podlega właściwości sądu wojskowego, sąd ten jest nie tylko uprawniony, lecz zobowiązany do rozpoznania sprawy łącznie o te przestępstwa, chyba że zachodzi sytuacja określona w art. 4 ust. 2 cytowanego dekretu. Rozpoznanie sprawy zaś oznacza nie tylko przeprowadzenie rozprawy, lecz także wyrokowanie co do całości oskarżenia, a skoro tak - to nie można mówić o niewłaściwości sądu do wydania orzeczenia w myśl art. 388 pkt 7 k.k., choćby skazanie nastąpiło wyłącznie za przestępstwo nie podlegające właściwości sądu wojskowego - jak w sprawie niniejszej - a uniewinnienie od zarzutu popełnienia przestępstwa podlegającego właściwości tego sądu.Tak więc jeżeli nie można sądowi pierwszej instancji postawić zarzutu wyrokowania z obrazą art. 388 pkt 7 k.p.k., to brak podstaw do uchylenia wyroku w części skazującej Stanisława W. i przekazania sprawy o ten czyn sądowi powszechnemu (...).
Powiązane orzeczenia
- I KR 121/82 1982-04-30Czy wyrok sądu powszechnego w sprawie, w której choćby jedno z przypisanych przestępstw podlega orzecznictwu sądów wojskowych na podstawie dekretu o stanie wojennym, stanowi bezwzględną podstawę rewizyjną, nawet jeśli re…
- Rw 1545/69 1969-12-18Czy sąd wojskowy jest właściwy do rozpoznania przestępstwa pospolitego popełnionego przez osobę cywilną, która uchyla się od służby wojskowej?
- VI KZP 3/83 1983-03-16Czy sąd wojewódzki, rozpoznając sprawę o przestępstwo z dekretu o stanie wojennym w postępowaniu doraźnym, po uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej na ni…
- V KR 100/82 1982-09-07Czy sąd powszechny, który otrzymał sprawę od sądu wojskowego, może rozpoznać ją merytorycznie, nawet jeśli czyn przypisany oskarżonym wyczerpuje dyspozycję przepisów o stanie wojennym, które mogłyby podlegać właściwości…
- U 1/82 1982-06-01Czy w sprawach przekazanych przez sądy powszechne do właściwości sądów wojskowych na podstawie art. 18 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przekazaniu do właściwości sądów wojskowych spraw o niektóre przestępstwa w czasi…
Powołane przepisy
art. 46 ust. 1art. 48 ust. 3art. 380 § 1 KPKart. 1 pkt 9art. 4 ust. 1art. 4 ust. 2art. 388 pkt 7 KKart. 388 pkt 7 KPK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.