IV CO 2/82

PostanowienieIzba Cywilna1982-03-01

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania powództwa o ustalenie prawa do nabycia działki budowlanej w zamian za mienie pozostawione za granicą, gdy droga sądowa w takiej sprawie nie jest dopuszczalna?

Ratio decidendi

Sąd Najwyższy nie jest właściwy do oznaczenia sądu właściwego dla sprawy, w której droga sądowa jest niedopuszczalna. Postępowanie w sprawach dotyczących ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą jest wyłączną domeną organów administracji państwowej. Wniosek o oznaczenie sądu może dotyczyć wyłącznie spraw, dla których droga sądowa jest otwarta.

Stan faktyczny

Stanisława G. wniosła o oznaczenie sądu właściwego do wytoczenia powództwa przeciwko Skarbowi Państwa o nabycie działki budowlanej w zamian za mienie pozostawione na terenie ZSRR. Wnioskodawczyni posiadała kartę repatrianta, ale brakowało jej zaświadczenia potwierdzającego pozostawienie nieruchomości za granicą, co uniemożliwiało załatwienie sprawy przez władze administracyjne. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy postanowił odrzucić wniosek Stanisławy G. o oznaczenie sądu właściwego.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Piasecki. Sędziowie SN: A. Gola (sprawozdawca), W. Łysakowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stanisławy G. o ustalenie właściwości Sądupostanowił wniosek odrzucić.Uzasadnienie faktyczneStanisława G. - wskazując na przepis art. 45 k.p.c. - wniosła o oznaczenie sądu, przed którym mogłaby wytoczyć powództwo przeciwko Skarbowi Państwa o nabycie działki budowlanej w zamian za mienie nieruchome pozostawione na terenie ZSRR. Według twierdzeń wnioskodawczyni przybyła ona w dniu 29.III.1946 r. na terytorium Państwa Polskiego jako repatriantka, posiada kartę repatriacyjną i na terenie ZSRR pozostawiła mienie nieruchome. Ponieważ jednak nie ma zaświadczenia PUR potwierdzającego pozostawienie nieruchomości za granicą, władze administracyjne odmawiają załatwienia jej sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarówno dla powództwa "o nabycie działki budowlanej w zamian za mienie nieruchome pozostawione na terenie ZSRR", jak i dla powództwa przeciwko Skarbowi Państwa o ustalenie, że powód pozostawił na terenie ZSRR mienie nieruchome, droga sądowa nie jest dopuszczalna.Dla rozstrzygnięcia spraw wynikających z uprawnień do uzyskania ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą przewidziane jest postępowanie administracyjne, z wykluczeniem drogi sądowej.Żądanie, z jakim wnioskodawczyni zamierza wystąpić na drogę sądową, może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięcia organu administracji państwowej. Nieuwzględnienie żądania wnioskodawczyni na drodze postępowania administracyjnego nie może zatem być podstawą do wszczęcia postępowania sądowego w takiej sprawie.Według przepisu art. 45 k.p.c. Sąd Najwyższy obowiązany jest oznaczyć sąd, gdy okoliczności sprawy nie pozwalają na ustalenie właściwości miejscowej (sądu), stosownie do przepisów k.p.c. Wniosek więc o oznaczenie sądu może wyłącznie dotyczyć sprawy, w której droga sądowa jest dopuszczalna.Ponieważ wniosek Stanisławy G. dotyczył sprawy i problematyki, która według utrwalonego orzecznictwa (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1972 r. III CZP 80/71 - OSPiKA 1973, poz. 181) nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia sądu, wniosek ten należało odrzucić.

Powiązane orzeczenia

I PO 10/95 1995-10-25Czy Sąd Najwyższy może oznaczyć sąd właściwy miejscowo na podstawie art. 45 k.p.c., gdy sąd pierwszej instancji zwrócił się o to w toku postępowania, a nie przed jego wytoczeniem?
III CZP 80/71 1972-05-09Czy dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa o ustalenie, że osoba ubiegająca się o nabycie nieruchomości państwowej pozostawiła na terenie ZSRR mienie nieruchome?
III CO 795/22 2022-11-17Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o ustalenie, gdy powództwo zostało wytoczone przeciwko zagranicznemu podmiotowi?
II CZ 143/85 1985-09-12Czy droga sądowa jest dopuszczalna w sprawie o ustalenie prawa do zaliczenia na poczet ceny kupna mieszkania wartości mienia pozostawionego za granicą, a także czy dopuszczalne jest żądanie ustalenia faktu pozostawienia…
3 CR 812/59 1960-07-05Czy droga sądowa jest właściwa do dochodzenia roszczeń wynikających z nienależytego wykonania obowiązku odszkodowawczego, który powstał w związku z czasowym zajęciem nieruchomości na cele wywłaszczeniowe na podstawie prz…

Powołane przepisy

art. 45 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.