Rw 71/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak. Sędziowie: płk J. Juszczak, ppłk T. Kacperski (sędzia s. wojsk. deleg. - sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Siemianowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 1982 r. na rozprawie sprawy skazanych nieprawomocnie:1) Czesława K. za przestępstwo określone w art. 48 ust. 3 w zbiegu z art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154), z zastosowaniem art. 73 § 1 i 2 i art. 75 § 1 k.k., na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 5 lat i oddaniem w tym okresie pod dozór kuratora oraz grzywny w wysokości 40.000 zł,2) Marii Barbary K. za przestępstwo określone w art. 48 ust. 3 w zbiegu z art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154), z zastosowaniem art. 73 § 1 i 2 oraz art. 75 § 1 k.k., na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata i oddaniem w tym okresie pod dozór kuratora oraz grzywny w wysokości 20.000 zł, z powodu rewizji wniesionej przez podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 20 stycznia 1982 r.:1) częściowo uwzględniając rewizję prokuratora i z urzędu zaskarżony wyrok zmienił przez:w odniesieniu do oskarżonego Czesława K.:a) uznanie, że w okresie od dnia 13 do dnia 16 grudnia 1981 r. w N., będąc członkiem NSZZ "Solidarność", którego działalność została zawieszona, nie odstąpił od tej działalności i sporządził dwie odezwy-ulotki, większą liczbę plakatów i pismo o nazwie "Biuletyn Informacyjny", zawierające w swej treści fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny lub rozruchy oraz nawołujące do strajku generalnego, z których część przekazał Marii Barbarze K. w celu rozpowszechnienia ich w jej zakładzie pracy;b) poprawienie kwalifikacji prawnej tego czynu na prawidłową z art. 48 ust. 2 w zbiegu z art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) i art. 282 k.k.;c) uchylenie orzeczeń o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności, kary grzywny i oddania pod dozór;d) podwyższenie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności do 3 lat, przyjmując za podstawę jej wymiaru art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym - i z tymi zmianami wyrok ten w odniesieniu do tego oskarżonego utrzymał w mocy;w odniesieniu do oskarżonej Marii Barbary K.:a) uznanie, że w dniach od 13 do 16 grudnia 1981 r. w N., będąc członkiem NSZZ "Solidarność", którego działalność została zawieszona, nie odstąpiła od tej działalności i sporządziła odpisy dostarczonej jej przez Czesława K. ulotki-odezwy oraz pisma o nazwie "Biuletyn Informacyjny" - materiałów zawierających w swej treści fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny lub rozruchy, a ponadto nawołujących do strajku generalnego, z których część, wraz z plakatami sporządzonymi przez Czesława K., rozpowszechniała na terenie swojego zakładu pracy;b) poprawienie kwalifikacji prawnej tego czynu na prawidłową z art. 48 ust. 2 w zbiegu z art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) i art. 282 k.k.;c) uchylenie orzeczeń o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności, karze grzywny i oddaniu pod dozór,d) podwyższenie orzeczonej oskarżonej kary pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy, przyjmując za podstawę jej wymiaru art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym -i z tymi zmianami wyrok ten w odniesieniu do oskarżonej utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok w tej sprawie zaskarżony został rewizją prokuratora, w której - podnosząc zarzuty: a) obrazy przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.) wskutek bezpodstawnego, na tle ustaleń dowodowych, uznania, że przestępcze działanie oskarżonych nie wyczerpuje znamion przestępstwa określonego w art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, b) rażącej łagodności orzeczonej przez sąd pierwszej instancji kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) - wnosił on o zmianę zaskarżonego wyroku przez: a) uznanie oskarżonych za winnych także kontynuowania działalności związkowej po wprowadzeniu stanu wojennego oraz 2) wymierzenie oskarżonemu Czesławowi K. kary 5 lat pozbawienia wolności, a oskarżonej Marii Barbarze K. kary 4 lat pozbawienia wolności i kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który - modyfikując zarzuty i wnioski rewizji - wnosił o poprawienie kwalifikacji prawnej przypisanych oskarżonym czynów przez zamieszczenie w niej art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym i wymierzenie oskarżonemu Czesławowi K. kary 4 lat pozbawienia wolności, a oskarżonej Marii Barbarze K. kary 2 lat pozbawienia wolności - bez kar dodatkowych pozbawienia praw publicznych, oraz obrońcy oskarżonej Marii Barbary K. i oskarżonej, wnoszących o nieuwzględnienie rewizji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Niezależnie od tego, niejako marginesowo i nawiązując do wywodów i ocen przytoczonych w zaskarżonym wyroku, a dotyczących okoliczności i przyczyn zaprzestania przez oskarżonych dalszego rozpowszechniania sporządzonych ulotek, biuletynów i plakatów, wypada zauważyć, że na tle poczynionych w sprawie ustaleń dowodowych może być ewentualnie mowa tylko o swoistej rezygnacji przez nich z kontynuowania tej - mającej postać przestępstwa dokonanego - formy ich przestępczego działania, nie zaś - jak mylnie uznał sąd pierwszej instancji - "o dobrowolnym odstąpieniu od tej działalności" w myśl odpowiednich przepisów prawa karnego.Chociaż różnica w ocenie tych okoliczności nie ma, w konkretnej sprawie, istotniejszego znaczenia, oskarżeni bowiem dopuścili się (dokonali) przestępstwa określonego w art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, jednakże prawidłowość jej nabiera doniosłości praktycznej w odniesieniu do przestępstw określonych w art. 48 ust. 3 tego dekretu - w razie dobrowolnego odstąpienia sprawcy.Jak już bowiem częściowo wspomniano, zachowanie określone w art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym stanowi stypizowane odrębnie - jako delictum sui generis - samoistne przestępstwo, polegające z istoty swej na stadium wcześniejszym od dokonania (rozpowszechniania). Chodzi tu przecież o wstępne stadium, w którym sprawca podejmuje czynności do dokonania czynu określonego w ust. 1 lub ust. 2 art. 48 powołanego dekretu. W związku z tym nasuwa się ważkie z punktu widzenia praktycznego pytanie: czy wchodzi tu w grę przygotowanie w myśl art. 14 k.k wraz ze wszystkimi tego konsekwencjami (art. 15 k.k.), czy też nie.Udzielając odpowiedzi na podstawowe pytanie, należy opowiedzieć się za poglądem, że do czynów polegających z istoty swej na stadium wcześniejszym od dokonania, stypizowanych jako przestępstwo sui generis, a między innymi występku określonego w art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, mają zastosowanie zasady przewidziane w art. 13 i 15 k.k. (...).