Rw 474/82
WyrokIzba Wojskowa1982-07-26
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nietrzeźwy konduktor pociągu towarowego, który obejmuje obowiązki związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu, odpowiada za przestępstwo z art. 147 § 1 k.k., nawet jeśli z powodu nietrzeźwości nie wykonał żadnej czynności?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że konduktor pociągu towarowego, który w stanie nietrzeźwości obejmuje obowiązki służbowe związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu, odpowiada za przestępstwo określone w art. 147 § 1 k.k. Ratio legis tego przepisu polega na niedopuszczeniu do zagrożenia bezpieczeństwa ruchu i przeciwdziałaniu możliwości takiego zagrożenia. Zakres czynności konduktora, mający zasadniczy wpływ na bezpieczeństwo ruchu pociągu, jest objęty penalizacją na podstawie art. 147 § 1 k.k. niezależnie od tego, czy czynności te zostały faktycznie wykonane, czy też sprawca był niezdolny do ich podjęcia z powodu znacznego stanu nietrzeźwości.Stan faktyczny
Oskarżony Bogusław Piotr S. został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 327 § 1 k.k. Sąd Najwyższy rozpoznał rewizję obrońcy i z urzędu zmienił wyrok. Przyjął, że oskarżony, będąc w stanie nietrzeźwości jako konduktor pociągu towarowego, pełnił czynności związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu pociągu. W związku z tym zakwalifikował jego czyn z art. 147 § 1 k.k. i warunkowo zawiesił wykonanie kary.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok, kwalifikując czyn oskarżonego z art. 147 § 1 k.k. i warunkowo zawieszając wykonanie kary, a w pozostałej części utrzymał wyrok w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Górski. Sędziowie: płk J. Juszczak, płk J. Medyk (sędzia s. wojsk. deleg. - sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Rewucki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 1982 r. na rozprawie sprawy Bogusława Piotra S., nieprawomocnie skazanego za popełnienie przestępstwa określonego w art. 327 § 1 k.k. na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 3 maja 1982 r.,uwzględniając rewizję obrońcy oraz z urzędu, zmienił zaskarżony wyrok przez:a) przyjęcie, że oskarżony w dniu 24 grudnia 1981 r. w N., będąc w stanie nietrzeźwości, jako konduktor pociągu towarowego pełnił swe czynności związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu pociągu i w ten sposób popełnił przestępstwo określone w art. 147 § 1 k.k.,b) uznanie za podstawę wymierzonej kary art. 147 § 1 k.k. i warunkowe zawieszenie jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata, a to na podstawie art. 73 § 1 i 2 oraz art. 74 § 1 k.k.,i z tymi zmianami utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizjami oskarżonego i jego obrońcy, którzy, podnosząc zarzuty wymierzenia rażąco surowej kary, wnosili o jego zmianę przez znaczne złagodzenie kary oraz warunkowe zawieszenie jej wykonania.Po wysłuchaniu obrońcy oskarżonego, popierającego obie rewizje, i przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z błędnej na prawidłową - art. 147 § 1 k.k. i o utrzymanie w pozostałej części zaskarżonego wyroku w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W pierwszej kolejności rozważyć należy problem odpowiedzialności karnej nietrzeźwego konduktora pociągu towarowego, który w takim stanie przystępując do wykonywania ciążących na nim obowiązków. Chodzi tu więc o rozstrzygnięcie prawidłowej kwalifikacji prawnej czynu sprawcy, który przed objęciem obowiązków konduktora pociągu towarowego wprawia się w stan nietrzeźwości, czyniący go niezdolnym do ich wykonywania. Inaczej mówiąc - czy tego rodzaju czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 327 § 1 k.k., jak to - powtarzając za aktem oskarżenia - przyjął sąd pierwszej instancji, czy też czyn ten należało zakwalifikować z art. 147 § 1 k.k.Jak wynika z tezy 21 wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o przestępstwa drogowe z dnia 28 lutego 1975 r. - V KZP 2/74 (OSNKW 1975, z. 3-4, poz. 33), bezpieczeństwo ruchu pojazdów uzależnione jest nie tylko od przestrzegania zasad bezpieczeństwa przez jego uczestników, lecz także od zachowania się osób powołanych do zabezpieczenia prawidłowego i bezpiecznego poruszania się pojazdów. Zgodnie z cytowanymi wytycznymi - przez czynności, o których mowa w art. 147 § 1 k.k., należy rozumieć także czynności, których prawidłowe wykonanie zapewnia bezpieczny ruch pojazdów. Oznacza to, że art. 147 § 1 k.k. penalizuje naruszenie obowiązku trzeźwości zawodowej. Odnosi się to do różnych zawodów i zajęć, do których wykonywania wymagane są kwalifikacje określone odrębnymi przepisami, i to niezależnie od tego, czy w konkretnym wypadku czynności te są wykonywane prawidłowo, czy wadliwie, czy też z powodu znacznego stanu nietrzeźwości (opilstwa) sprawca nie jest w stanie podjąć ich w ogóle oraz czy w konkretnym wypadku stwierdza się narażenie na niebezpieczeństwo osób lub mienia.Skoro ratio legis art. 146 i 147 § 1 k.k. polega na niedopuszczeniu do zagrożenia bezpieczeństwa ruchu i przeciwdziałaniu możliwości takiego zagrożenia (vide teza 16 cytowanych wytycznych), to stwierdzić należy, że zakres czynności konduktora pociągu towarowego, wyrażający się w obowiązku obsługi pociągu przed jego odjazdem, jak też sygnalizowania końca pociągu, sprawdzenia umocowań zderzaków wagonów, a w czasie jazdy zwracania uwagi na sygnały podawane z pociągu i w miarę możliwości ze stacji, na stacjach pośrednich zaś niedopuszczenia, by osoby postronne przechodziły pod wagonami lub po zderzakach, ma zasadniczy wpływ na bezpośrednie zapewnienie bezpieczeństwa ruchu pociągu.Zważywszy, że w niniejszej sprawie znajdujący się w stanie nietrzeźwości oskarżony nie był w stanie podjąć się wykonywania obowiązków, ważnych dla zapewnienia bezpośredniego bezpieczeństwa ruchu pociągu, który z tego powodu nie został wypuszczony na szlak kolejowy, przeto w myśl art. 147 § 1 k.k. należy wyrazić następujący pogląd, że konduktor pociągu także towarowego, który w stanie nietrzeźwości obejmuje swoje obowiązki służbowe związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu, odpowiada za popełnienie przestępstwa określonego w art. 147 § 1 k.k., chociażby ze względu na swój stan nietrzeźwości żadnej czynności z tego zakresu faktycznie nie wykonał (...).
Powiązane orzeczenia
- WK 10/04 2004-05-18Czy konduktor rewizyjny Polskich Kolei Państwowych jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu art. 115 § 13 k.k. i czy korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na podstawie ustawy szcze…
- IV K 571/57 1958-01-20Czy konduktor tramwaju, który nie upewnił się, czy wszyscy pasażerowie wsiedli, a następnie dał sygnał do odjazdu, skutkiem czego osoba spadła pod tramwaj i zmarła, ponosi odpowiedzialność karną za nieumyślne spowodowani…
- V KRN 47/67 1967-06-04Czy obraza funkcjonariusza publicznego (konduktora PKP) i czynna napaść na niego w pociągu, popełnione przez nietrzeźwego pasażera, powinny być kwalifikowane jako chuligaństwo na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o…
- Rw 841/82 1982-09-30Czy naruszenie zasad bezpieczeństwa ruchu kolejowego podczas prób hamulcowych lub manewrów na wyłączonym z normalnego ruchu odcinku toru kolejowego może stanowić przestępstwo określone w art. 145 § 1 k.k. (obecnie art. 1…
- VI KZP 60/67 1968-02-13Czy konduktor PKP korzysta ze wzmożonej ochrony prawnokarnej przewidzianej w art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo?
Powołane przepisy
art. 327 § 1 KKart. 147 § 1 KKart. 73 § 1art. 74 § 1 KKart. 146§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 12.07.2026.