Rw 433/82
WyrokIzba Cywilna1982-06-11
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zatrudniona w zmilitaryzowanym zakładzie pracy po jego militaryzacji, bez przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego, może być podmiotem przestępstwa wojskowego określonego w art. 305 k.k. i odpowiadać według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że osoba zatrudniona w zmilitaryzowanym zakładzie pracy po jego militaryzacji, która nie miała przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego w chwili objęcia jednostki militaryzacją ani później, nie może być traktowana jako osoba powołana do służby w jednostce zmilitaryzowanej w rozumieniu art. 186 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL. W konsekwencji, do takiej osoby nie ma zastosowania art. 234 ust. 1 tej ustawy, który przewiduje odpowiedzialność za przestępstwa wojskowe według przepisów dla żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. Taka osoba może odpowiadać jedynie na podstawie przepisów kodeksu pracy.Stan faktyczny
Edward B. został nieprawomocnie skazany za popełnienie przestępstwa z art. 305 k.k. na karę pozbawienia wolności. Obrońca wniósł rewizję, zarzucając obrazę prawa materialnego, błąd w ustaleniach faktycznych oraz rażącą surowość kary. Oskarżony był zatrudniony w Urzędzie Telekomunikacji w N., który został poddany militaryzacji. Umowę o pracę zawarł po militaryzacji urzędu, na czas określony, i nie posiadał przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uwzględnił rewizję obrońcy i zmienił zaskarżony wyrok przez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu przestępstwa.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski (sprawozdawca), płk J. Górski.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: Z. Nogacz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 1982 r. na rozprawie sprawy Edwarda B., nieprawomocnie skazanego za popełnienie przestępstwa określonego w art. 305 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 22 kwietnia 1982 r.,uwzględniając rewizję obrońcy, zmienił zaskarżony wyrok przez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu przestępstwa (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Od tego wyroku rewizję wniósł obrońca, który zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 186 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na twierdzeniu, że oskarżony miał zamiar bezpośredni porzucenia pracy, oraz rażącą surowość kary - wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego lub złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy, wnoszącego o uwzględnienie rewizji, oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o jej oddalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wniosek rewizji o uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 305 k.k. jest słuszny. Oskarżony bowiem, choć zatrudniony w zmilitaryzowanym zakładzie pracy, nie może być podmiotem przestępstwa wojskowego, a za popełniony czyn może odpowiadać tylko w myśl zasad określonych w kodeksie pracy.Zgodnie z treścią art. 186 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. z 1979 r. Nr 18, poz. 111), za powołane do służby w jednostce zmilitaryzowanej traktuje się osoby, które z dniem objęcia danej jednostki militaryzacją były już w niej zatrudnione lub miały do niej przydziały organizacyjno-mobilizacyjne albo po objęciu danej jednostki militaryzacją powołane zostały do służby w takiej jednostce na podstawie nadania im przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego.Jeżeli więc art. 234 ust. 1 wymienionej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. stanowi, że osoby pełniące służbę w jednostce zmilitaryzowanej ponoszą odpowiedzialność za przestępstwa popełnione w związku z tą służbą według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, to rozumieć przez to należy tylko te osoby, o których mowa w art. 186 tej ustawy.Oskarżony nie był zatrudniony w Urzędzie Telekomunikacji w N. w chwili objęcia tego urzędu militaryzacją, a zawarł z nim umowę o pracę już później - w okresie trwania stanu wojennego, i to w dodatku na czas określony, bo do dnia 15 maja 1982 r. Przydziału organizacyjno-mobilizującego do tego urzędu nie miał. W związku z tym oskarżony nie może być uznany za osobę powołaną do służby w jednostce zmilitaryzowanej w rozumieniu art. 186 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL. W tej sytuacji do oskarżonego nie ma zastosowania art. 234 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. (...).
Powiązane orzeczenia
- U 4/82 1982-09-17Jak należy kwalifikować czyn osoby, która, będąc zatrudniona w objętej militaryzacją jednostce organizacyjnej administracji państwowej lub gospodarki narodowej, porzuca pracę w takiej jednostce albo samowolnie opuszcza w…
- Rw 422/82 1982-07-06Czy pracownik cywilny jednostki zmilitaryzowanej, który popełnił przestępstwo w związku ze służbą, może ponosić odpowiedzialność karną według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, nawet jeśl…
- Z 111/82 1983-10-01Czy osoba zwolniona ze służby w jednostce zmilitaryzowanej może ponosić odpowiedzialność karną na zasadach określonych dla żołnierzy w czynnej służbie wojskowej za czyny popełnione po zwolnieniu, a w szczególności za prz…
- Rw 93/84 1984-03-12Czy kwalifikacja prawna czynu przypisanego osobie odbywającej zasadniczą służbę w obronie cywilnej, popełnionego w czasie tej służby, powinna uwzględniać przepis określający przestępstwo wojskowe w związku z przepisem us…
- N 24/86 1986-11-07Czy niewykonywanie pracy nakazanej zarządzeniem, które zostało wydane w formie rozkazu, stanowi przestępstwo z art. 309 § 1 k.k. w zw. z art. 242 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL?
Powołane przepisy
art. 305 KKart. 186 pkt 2art. 186art. 234 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.