Rw 157/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk J. Górski (sędzia s. wojsk. deleg.), ppłk T. Kacperski (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 25 marca 1982 r. na rozprawie sprawy Andrzeja K., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 312 § 1 i 2 k.k. - z zastosowaniem art. 73 § 1 i 2 i art. 75 § 1 k.k. - na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata oraz grzywny w wysokości 40.000 zł, z powodu rewizji wniesionej przez Podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 lutego 1982 r., częściowo uwzględniając rewizję prokuratora oraz z urzędu,zaskarżony wyrok zmienił przez:1) uznanie, że oskarżony Andrzej K. dopuścił się dwóch przestępstw, a mianowicie określonego w:a) art. 316 k.k. w zw. z art. 312 § 1 k.k., polegającego na tym, że w dniu 3 stycznia 1982 r. w N., działając w celu zmuszenia starszego stopniem Aleksandra K. - pełniącego obowiązki oficera inspekcyjnego garnizonu - do zaniechania czynności służbowej zmierzającej do uniemożliwienia mu prowadzenia w stanie nietrzeźwości samochodu prywatnego, zagroził użyciem broni, którą trzymał w ręku,b) art. 316 w zw. z art. 312 § 1 k.k. i art. 312 § 2 k.k., polegającego na tym, że w tym samym czasie i miejscu - jak opisano pod lit. a - działając w celu zmuszenia żołnierzy wchodzących w skład grupy pościgowej WSW - Janusza L., Franciszka S. i Wojciecha C. - a także w skład grupy pościgowej wystawionej przez Jednostkę Wojskową w N., do zaniechania czynności z pistoletu PW wz. 33;2) wymierzenie oskarżonemu Andrzejowi K. na podstawie art. 316 k.k. w zw. z art. 312 § 1 k.k. za każdy z tych czynów kar po 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz łącznie - na podstawie art. 66 i art. 67 § 1 k.k. - kary 1 roku pozbawienia wolności. (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który modyfikując rewizję prokuratora i zarzucając:1) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niesłusznym scaleniu w jeden czyn dwóch odrębnych działań naruszających różne zindywidualizowane dobra prawne (art. 387 pkt 3 k.p.k.),2) orzeczenie oskarżonemu rażąco łagodnej kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) -wniósł o:a) uznanie Andrzeja K. za winnego popełnienia dwukrotnie przestępstwa określonego w art. 312 § 1 i 2 k.k.,b) wymierzenie za poszczególne czyny kar jednostkowych po 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności,c) uchylenie kary grzywny -oraz obrońcy i oskarżonego, wnoszących o nieuwzględnienie rewizji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Dokonana przez przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej modyfikacja zarzutów i wniosków zawartych w rewizji prokuratora zwalnia instancję rewizyjną od szerszej analizy merytorycznej zasadności zarzutów, zmierzających do wykazania istnienia - zdaniem skarżącego - podstaw dowodowych do przypisania oskarżonemu usiłowania dokonania - w zamiarze ewentualnym - zabójstwa Aleksandra K., pełniącego owego dnia obowiązki oficera inspekcyjnego garnizonu, tym bardziej że na tle wyrokowych ustaleń faktycznych, poczynionych na podstawie zebranych w sprawie dowodów, brak przekonujących argumentów do zakwestionowania zajętego w tej kwestii, w zaskarżonym wyroku, stanowiska sądu pierwszej instancji.Nie oznacza to jednak, że przyjęta przez sąd pierwszej instancji, na podstawie poczynionych ustaleń dowodowych, ocena prawna przestępczego zachowania się oskarżonego jest prawidłowa. Należy bowiem - wbrew odmiennemu stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym wyroku - zgodzić się z poglądem przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, że przestępcze działanie oskarżonego stanowi dwa, pozostające w zbiegu realnym, odrębne czyny, co jednoznacznie wynika z postanowień uchwały pełnego składu Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1980 r. - U 2/80 (OSNKW 1981, z. 1-2, poz. 1), według których nie podlegają zsumowaniu (scaleniu) dobra ściśle osobiste (np. życie, zdrowie, godność), pozostające pod ochroną prawną odrębnych przepisów (z wyjątkiem oczywiście sytuacji, gdy odpowiedni przepis na takie zsumowanie zezwala albo takie zsumowanie wprost przewiduje - np. art. 184 § 1 k.k. i art. 210 § 1 k.k.).Dlatego też za niesłuszne uznać należało scalenie przez sąd pierwszej instancji w jeden czyn dwóch odrębnych działań przestępczych oskarżonego, naruszających różne zindywidualizowane dobra prawne, a mianowicie:a) zachowania się polegającego na przypadkowym daniu przezeń strzału w celu zmuszenia Aleksandra K. do oddania mu kluczyków samochodu i odstąpienia od dalszej interwencji,b) czynności, które polegały na daniu nieco później kilku strzałów z posiadanej przez niego broni służbowej (pistoletu PW wz. 33) w celu zmuszenia grupy pościgowej do zaniechania dalszej interwencji.II. Niezależnie od tej korekty oceny prawnej przestępczego działania oskarżonego, z urzędu wypada zauważyć, że według pkt 26 ust. 1 regulaminu służby wewnętrznej przełożonym jest żołnierz, który na podstawie postanowień organizacyjnych, przepisów służbowych lub decyzji przełożonego wyższego szczebla jest uprawniony, w ramach przysługujących mu kompetencji, do wydawania rozkazów lub zarządzeń podległym żołnierzom, kierowania ich służbą oraz odpowiada za ich czynności służbowe. Z kolei pkt 27 ust. 1 tego regulaminu precyzuje pojęcie "podwładnego", stanowiąc, że podwładnymi są żołnierze podporządkowani przełożonemu (poddani pod jego rozkazy). Z treści tego przepisu zatem wypływa wniosek, że do uznania żołnierza za przełożonego konieczne jest, by zostały spełnione trzy warunki, a mianowicie powinien on: 1) mieć prawo rozkazywania innym żołnierzom, 2) kierować służbą innych żołnierzy oraz 3) odpowiadać za ich czynności służbowe.Prawa i obowiązki oficera inspekcyjnego garnizonu unormowane są w pkt 39-43 regulaminu służby garnizonowej i wartowniczej. Przepisy te ani nie dają oficerowi inspekcyjnemu uprawnień do kierowania służbą innych żołnierzy, ani nie obarczają go odpowiedzialnością za ich czynności służbowe, z wyjątkiem żołnierzy wchodzących w skład podległych służb garnizonowych. Innych żołnierzy oficer inspekcyjny garnizonu ma prawo zatrzymywać i w razie konieczności decydować, jakie środki należy wobec nich zastosować. Nie ma natomiast prawa wydawania tym żołnierzom rozkazów, które może wydawać przełożony.Uprawnienie więc oficera inspekcyjnego garnizonu do żądania spełnienia przez takiego żołnierza określonej czynności nie oznacza istnienia między tymże oficerem a legitymowanym lub zatrzymanym (podwładnym) żołnierzem stosunku przełożonego i podwładnego, co sprawia, że oficer inspekcyjny garnizonu - w razie dokonania nań przestępstw określonych w art. 311-315 k.k. - korzysta z ochrony prawnej na podstawie art. 316 k.k., chyba że sprawcą jest żołnierz wchodzący w skład podległych mu służb garnizonowych.Dlatego też - podsumowując przytoczone stwierdzenia i oceny oraz uwzględniając skład personalny grupy pościgowej WSW - należało poprawić błędną kwalifikację prawną przestępczego działania oskarżonego w sposób wskazany w części dyspozycyjnej wyroku (...).