I CR 370/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN B. Bladowski. Sędziowie SN: J. Ignatowicz (sprawozdawca), M. Sychowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Danuty Z. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej o nakazanie przyznania własnościowego prawa do lokalu na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 1981 r.rewizję oddalił i zasądził od powódki na rzecz pozwanej Spółdzielni 2.000 zł tytułem kosztów procesu za II instancję.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 14.VIII.1981 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie oddalił powództwo Danuty Z. o zobowiązanie Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej do przekształcenia przysługującego powódce spółdzielczego prawa do lokalu typu lokatorskiego na prawo typu własnościowego. Wyrok ten Sąd Wojewódzki oparł na następującym stanie faktycznym:Powódka uzyskała w 1976 r. w pozwanej Spółdzielni spółdzielcze prawo typu lokatorskiego do lokalu M-3 dla siebie i dla swego męża. Małżeństwo to zostało rozwiązane w 1977 r., a były mąż powódki oświadczył, że nie rości sobie żadnych praw do wspólnego dotychczas mieszkania. W roku 1978 powódka wyjechała na pobyt czasowy do Stanów Zjednoczonych, gdzie wyszła ponownie za mąż za obywatela amerykańskiego i z nim razem zamieszkuje. Powódka ma paszport z ważnością do końca 1982 r. W mieszkaniu powódki zamieszkuje obecnie jej matka, która jednak ma wraz z mężem mieszkanie kwaterunkowe. Praktycznie lokal jest nie zamieszkały, gdyż kilkakrotne próby jego zwizytowania przez Spółdzielnię nie dały rezultatu, lokal bowiem był stale zamknięty. Mając te okoliczności na uwadze, Spółdzielnia powiadomiła powódkę, że dokona przekształcenia jej prawa, ale dopiero wtedy, gdy powróci ona na stałe do Polski.Mając powyższy stan faktyczny na uwadze, Sąd Wojewódzki uznał, że wprawdzie członek spółdzielni lokatorsko-własnościowej, któremu przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu typu lokatorskiego, może domagać się, po dokonaniu odpowiedniej dopłaty (co powódka uczyniła), jego zamiany na prawo typu własnościowego, gdyż prawo takie wynika zarówno z § 16 statutu, jak i uchwały nr 135 Rady Ministrów z dnia 22 maja 1972 r. (M.P. Nr 30, poz. 166), jednakże w szczególnych okolicznościach sprawy niniejszej Spółdzielnia miała rację, odmawiając uwzględnienia żądania powódki zgodnie z uchwałą nr 33 Zarządu CZSBM z dnia 5 maja 1980 r. w sprawie zapobiegania nieprawidłowościom w gospodarowaniu mieszkaniami spółdzielczymi, jak i pismem okólnym tego Związku z dnia 18 września 1973 r. Żądanie powódki należy też ocenić jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżyła powódka.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja trafnie zarzuca, że wbrew sugestii (wynikającej zresztą raczej z braku precyzji odpowiednich sformułowań aniżeli z reprezentowanego poglądu) zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku spośród aktów powołanych w tym uzasadnieniu wiążący w stosunkach między powódką, jako członkiem pozwanej Spółdzielni, a tą Spółdzielnią jest tylko jej statut, a ściślej § 16 tego statutu, ani bowiem uchwała Rady Ministrów, jako akt niższego rzędu, ani powołane akty Centralnego Związku, którego powódka nie jest członkiem, nie wiążą jej bezpośrednio.Trafnie rewizja stwierdza, że z powołanego § 16 statutu pozwanej Spółdzielni wynika dla powódki roszczenie o przekształcenie jej spółdzielczego prawa do lokalu typu lokatorskiego na takie samo prawo typu własnościowego, a także że przepis ten nie wprowadza w tym zakresie dla członków żadnych ograniczeń.Skarżąca pomija jednak podstawowe założenie polskiego ustawodawstwa cywilnego, w myśl którego żadne prawo, a więc także i roszczenie powódki nie może być wykonywane sprzecznie z zasadami współżycia społecznego lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa (art. 5 k.c.). W związku z tym rewizja nie polemizuje nawet ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, że powódka, domagając się przekształcenia swego prawa - w szczególnych okolicznościach, w jakich się obecnie znajduje, tzn. ze względu na to, że zamieszkuje, jako żona obywatela innego kraju - w tym właśnie kraju, czyni ze swego prawa użytek sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.Ta ocena Sądu I instancji jest przy tym oczywista, gdy się weźmie pod uwagę, że przekształcenie jej prawa nie jest powódce obecnie potrzebne do poprawy szeroko rozumianych warunków mieszkaniowych, a mogłoby tylko służyć zbyciu tego prawa na rzecz innej osoby - zbyciu nie połączonemu z koniecznością uzyskania gotówki na uzyskanie lepszego mieszkania. W ten sposób powódka mogłaby wyłączyć mieszkanie, które jej może być najzupełniej zbędne, z ogólnej puli mieszkań przeznaczonej dla osób oczekujących w kolejności na przydział mieszkania, choć właśnie jednym z założeń polityki mieszkaniowej w zakresie mieszkań typu lokatorskiego jest powiększanie - z chwilą wygaśnięcia spółdzielczego prawa do lokalu - tej puli. Wypada dodać, że interesy powódki nie są w najmniejszym stopniu naruszone, skoro spółdzielnia kategorycznie - zgodnie zresztą ze swym obowiązkiem - stwierdza, że po jej powrocie do kraju wyrazi zgodę na przekształcenie tego prawa.Zarzut rewizji kwestionujący ustalenie Sądu I instancji, że mieszkanie powódki jest obecnie najpewniej niezamieszkałe, jest bezprzedmiotowy, skoro nie ta okoliczność stała się przyczyną oddalenia powództwa.Z zasad powyższych należało z mocy art. 387 k.p.c. orzec jak w sentencji.