I CR 792/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN G. Bieniek (spr.).Sędziowie SN: G. Filcek, J. Majewska.Protokolant: K. Brawecka.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 1990 r. sprawy z powództwa Jadwigi R. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "O." w S. o przekształcenie prawa do lokalu, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 4 lipca 1990 r.,zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchyla uchwałę Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "O." w S. z dnia 9.I.1990 r. Nr 1/90 i zobowiązuje pozwaną Spółdzielnię Mieszkaniową "O." w S. do złożenia oświadczenia woli o przekształceniu przysługującego powódce Jadwidze R. lokatorskiego prawa do lokalu położonego w S. przy ul. L. na własnościowe prawo do lokalu po wniesieniu przez powódkę wkładu budowlanego według zasad obowiązujących na dzień 29.XII.1989 r. oraz zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 373.112 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 4.VII.1990 r. Sąd Wojewódzki w O. oddalił powództwo J.R. o uchylenie uchwały Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "O." w S., którą Rada zatwierdziła stanowisko Zarządu tej Spółdzielni odmawiające przekształcenia lokatorskiego prawa do lokalu na własnościowe. W sprawie tej ustalono, że 16.XII.1986 r. pierwszemu mężowi powódki Stanisławowi J. przydzielono lokal mieszkalny o pow. 46,13 m2, składający się z 3 izb, położony w S. w budynku przy ul. L. na zasadach lokatorskiego prawa do lokalu. Uprawnionymi do zamieszkania w tym lokalu były: powódka oraz małoletnie Janina i Barbara K., które na podstawie orzeczenia sądowego zostały umieszczone w rodzinie zastępczej powódki i jej męża Stanisława. Pierwszy mąż powódki zmarł 27.V.1988 r. i powódka 6.X.1988 r. została przyjęta na członka pozwanej Spółdzielni, a następnie 28.XII.1988 r. przydzielono powódce ten lokal na zasadzie lokatorskiego prawa do lokalu. Wcześniej, bo 10.XII.1988 r., powódka wystąpiła do sądu o rozwiązanie rodziny zastępczej. Sąd postanowieniem z 9.I.1989 r. uchylił wcześniejsze orzeczenie dotyczące umieszczenia małoletnich Janiny i Barbary K. w rodzinie zastępczej i orzekł umieszczenie tych małoletnich w Państwowym Domu Dziecka. W dniu 10.II.1989 r. powódka wyszła powtórnie za mąż za Zygmunta R.Powódka zabrała meble z mieszkania w S. i zamieszkała w W. wraz z drugim mężem w pokoju o pow. 12,96 m2. Dnia 3.XI.1989 r. powódka zwróciła się do pozwanej Spółdzielni o wyrażenie zgody na zamianę mieszkań. Mimo zgody zamiana nie doszła do skutku. W tej sytuacji powódka w dniu 29.XI.1989 zwróciła się do pozwanej Spółdzielni o przekształcenie prawa lokatorskiego na własnościowe oświadczając, że w przypadku pozytywnej decyzji zamierza je sprzedać, a kupić mieszkanie w W. Organa pozwanej Spółdzielni odmówiły temu żądaniu, zaś Sąd Wojewódzki uznał, że żądanie to - jako sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem spółdzielczego prawa do lokalu - nie zasługuje na uwzględnienie.Orzeczenie to zaskarżyła powódka. Wskazując jako podstawy rewizyjne art. 368 pkt 1 i 4 kpc, wniosła o jego zmianę i uwzględnienie żądania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest uzasadniona. Zgodnie z art. 219 § 2 prawa spółdzielczego - spółdzielnia może odmówić przekształcenia lokatorskiego prawa do lokalu na własnościowe jedynie w wypadkach określonych w statucie. Takie wypadki określa § 27 ust. 2 statutu pozwanej Spółdzielni. Jak to trafnie zauważył Sąd Wojewódzki, w sprawie niniejszej takie wypadki nie zachodzą. Niemniej jednak Sąd ten uznał, iż żądanie powódki - w okolicznościach sprawy - stanowi nadużycie prawa (art. 5 kc). Dla uzasadnienia tego poglądu powołał się w istocie na dwie okoliczności: Po pierwsze, stwierdził, że celem przekształcenia prawa lokatorskiego na własnościowe jest umożliwienie zwiększenia uprawnień członka do lokalu w ramach zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych. Taki cel w konkretnej sprawie nie występuje, skoro powódka chce zbyć to mieszkanie. Po wtóre, powódka uzyskała prawo do lokalu typu M-3 przy założeniu, iż w lokalu tym będą zamieszkiwały nadal małol. Janina i Barbara K. Sytuacja zmieniła się o tyle, iż Sąd uchylił orzeczenie o umieszczeniu obu małoletnich w rodzinie zastępczej.Odnosząc się do tych okoliczności należy zauważyć, co następuje:Orzecznictwo Sądu Najwyższego (por. orzeczenie z 6.IV.1979 r., I CR 53/79, Przegląd 1979, poz. 17) już wyjaśnia, że niedopuszczalna jest odmowa przekształcenia lokatorskiego prawa na własnościowe tylko na tej podstawie, iż członek dąży do przekształcenia w tym celu, aby uzyskane prawo własnościowe zbyć. Taki bowiem zamiar jest w pełni zgodny z ustawową, treścią spółdzielczego prawa do lokalu typu własnościowego, a jako taki - zgodny z obowiązującymi przepisami. Ten argument Sądu Wojewódzkiego nie może się zatem ostać.Jeśli chodzi o drugą okoliczność, to należy ją odnieść do konkretnego lokalu. Jest to bezspornie lokal typu M-3, o 3 izbach, powierzchni użytkowej 46,18 m2, a mieszkalnej 28,96 m2. Powódka uzyskała uprawnienie do tego lokalu - po śmierci męża - z mocy art. 220 prawa spółdzielczego. W tym momencie istotnie z powódką zamieszkiwały dwie małoletnie dziewczyny - jako w rodzinie zastępczej. Biorąc pod uwagę wielkość lokalu nie można przesądzić, aby istniały uzasadnione podstawy do odmowy przyznania powódce tego lokalu -w ramach art. 220 pr. spółdzielczego - nawet wówczas, gdyby w tym lokalu pozostała wyłącznie powódka. Występując z żądaniem przekształcenia prawa do lokalu powódka zamieszkiwała już sama. Zgodnie z § 31 pkt 7 statutu miała ona prawo do lokalu M-3 i o taki lokal w sprawie niniejszej chodzi. Skoro zaś - zgodnie z § 27 ust. 2 pkt 6 statutu - odmowa przekształcenia byłaby możliwa, gdy mieszkanie jest większe o dwie kategorie w stosunku do uprawnień, jakie przysługują członkom na podstawie statutu przy przydziale mieszkań własnościowych, to nie ulega żadnej wątpliwości, że żądanie powódki - jako dotyczące lokalu M-3, a więc lokalu do jakiego ma prawo - nie może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.Wreszcie odnieść się należy do okoliczności, która była dość znacznie eksponowana w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym. Chodzi o to, że drugi mąż powódki korzysta w W. z drugiego mieszkania i do tego mieszkania sprowadziła się powódka. Otóż to mieszkanie drugiego męża powódki stanowi w istocie pomieszczenie zastępcze, składające się z jednego pokoju o powierzchni 12,96 m2, bez jakichkolwiek wygód. Mąż powódki uzyskał je przed zawarciem związku małżeńskiego. Nie można uznać, aby zaspokajało i mogło zaspokoić potrzeby mieszkaniowe powódki i jej męża. Próby zamiany mieszkania nie dały pozytywnego rezultatu. W tych okolicznościach nie można uznać, aby powódka i jej mąż mieli zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a tym samym oceniać żądanie powódki jako nadużycie prawa.Z tych względów, na podstawie art. 320 § 1 kpc, orzeczono jak w sentencji.