IV CR 422/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN F. Wesely (sprawozdawca).Sędziowie SN: C. Bieske, R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Wiceprokuratora Prokuratury Generalnej, E. Wiśniewskiej, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku Henryka L. z uczestnictwem Zofii L. o uznanie wyroku sądu zagranicznego na skutek rewizji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 28 lipca 1981 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach za II instancję.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Okręgowego Powiatu Cock, (...) - Stany Zjednoczone Ameryki Północnej z dnia 16.V.1980 r. do nr 80 D 3148 orzeczono rozwód małżeństwa pomiędzy Henrykiem L. a Zofią L. (dowód: oryginał wyroku Sądu Stanów Zjednoczonych i jego tłumaczenie).Uczestniczka postępowania przyznała, że otrzymała zawiadomienie o rozprawie w postaci wycinka z miejscowej prasy amerykańskiej, przeczy natomiast, aby otrzymała odpis pozwu. Uczestniczka nie wyraziła zgody na rozwód. W dniu 25.III.1980 r. przesłała przez swojego pełnomocnika odpowiedź na pozew.Opierając się na powyższych ustaleniach, Sąd Wojewódzki oddalił wniosek Henryka L. o uznanie powyższego wyroku sądu zagranicznego za skuteczny na terenie obszaru Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, przyjmując, że uczestniczka została pozbawiona możności obrony swych praw, skoro sąd zagraniczny nie ustosunkował się w wyroku do zarzutów uczestniczki i przyął, że to ona, a nie wnioskodawca, porzuciła rodzinę. Uczestniczka wprawdzie wysłała odpowiedź na pozew po terminie wyznaczonym przez Sąd amerykański, jednakże stało się to dlatego, że wcześniej nie mogła zebrać potrzebnych dowodów, które chciała zgłosić w postępowaniu o rozwód.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji wnioskodawcy od tego rozstrzygnięcia, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie można podzielić zarzutu, że uczestniczka w postępowaniu zagranicznym była pozbawiona możności obrony w rozumieniu art. 1146 § 1 pkt 3 k.p.c. Brak doręczenia pozwu sam przez się nie wywołuje takiego pozbawienia obrony. Może on stanowić jedynie uchybienie procesowe ewentualnie wpływające na treść wyroku. W sprawie jest niesporne natomiast, że uczestniczka została powiadomiona o terminie rozprawy i jej celu oraz że miała możność zgłoszenia zarzutów obronnych, z czego zresztą skorzystała. Zarzuty te wpłynęły do Sądu amerykańskiego, co wynika z adnotacji na fotokopii pisma adw. K. w dniu 8.IV.1980 r. Okoliczność zaś, że do zarzutów tych Sąd amerykański się nie ustosunkował, być może dlatego, że wpłynęły po upływie terminu wyznaczonego przez ten Sąd, nie stanowi pozbawienia możności obrony i może stanowić tylko zarzut natury merytorycznej co do trafności rozstrzygnięcia, podlegający rozważeniu w postępowaniu odwoławczym, a nie w postępowaniu o uznanie wyroku.Zarzut uczestniczki, że została pozbawiona możności żądania alimentów dla studiującego syna, również nie może stanowić podstawy do nieuznania wyroku sądu zagranicznego przede wszystkim dlatego, że przecież uprawniony może jeszcze z takim pozwem wystąpić (stosownie do dyspozycji art. 58 k.r.o. sąd w postępowaniu rozwodowym orzeka o alimentach na rzecz małoletnich dzieci).Jednakże należy zwrócić uwagę, że bezkrytyczne ustalenie stanu faktycznego, bez uwzględnienia zarzutów choćby zgłoszonych po terminie, lecz przed wydaniem wyroku, które to ustalenie w sposób jaskrawy i oczywisty krzywdzi obywatela polskiego, może być poczytane za sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, zwłaszcza gdy obywatel polski nie ma możności odwołania się od krzywdzącego rozstrzygnięcia (art. 1146 § 1 pkt 5 k.p.c.).Ponieważ pod tym kątem widzenia sprawa nie została rozważona, z mocy art. 388 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.