I PRN 26/81

Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca dochodził przed Terenową Komisją Rozjemczą w Toruniu od pozwanego Przedsiębiorstwa z tytułu umowy o pracę na budowie eksportowej w Iraku 220.698 irackich dinarów wynagrodzenia za 12 dni choroby w okresie trwającego urlopu i za 2 x 10 dni dodatkowego urlopu przysługującego kombatantom z uwzględnieniem ruchomej części wynagrodzenia w pełnej (100%) wysokości, a także różnicy wynagrodzenia obliczonego według tej zasady od przyznanego za urlop podstawowego oraz ponadto 8.600 zł wynagrodzenia złotowego za cały okres należnego urlopu i choroby.Pozwane Przedsiębiorstwo uznało roszczenie wnioskodawcy o wynagrodzenie walutowe za urlop dodatkowy - lecz po przeliczeniu na złotówki i z uwzględnieniem tylko 75% o ruchomej części tego wynagrodzenia - określając je na kwotę 11.434 zł.Terenowa Komisja Rozjemcza w Toruniu orzeczeniem z dnia 31 marca 1980 r. nr KR 71/79 przyznała wnioskodawcy wynagrodzenia za dodatkowy urlop przy uwzględnieniu ruchomej części wynagrodzenia walutowego w pełnej wysokości, lecz nie określiła kwoty ani waluty, w jakiej powinno zostać wypłacone. Komisja przyznała też wnioskodawcy wynagrodzenie za okres choroby, ale z przeliczeniem i wypłatą w złotówkach. Oddaliła zaś ta Komisja żądanie wliczenia do wynagrodzenia za urlop podstawowy także ruchomej części tego wynagrodzenia i oddaliła żądanie wynagrodzenia złotowego.Od powyższego orzeczenia obie strony wniosły odwołanie. Wnioskodawca w odwołaniu zmienił swoje roszczenie dochodząc zamiast kwoty 8.600 tylko kwotę 1.400 zł oraz zgłosił nowe żądanie, a to ruchomej części wynagrodzenia walutowego w wysokości 75% za okresy październik-grudzień 1977 r., lipiec-grudzień 1978 r. i styczeń-marzec 1979 r. Pozwane Przedsiębiorstwo żądało zmiany zaskarżonego orzeczenia o ile przyznano w nim wnioskodawcy za dodatkowy urlop kwotę inną niż 11.434 zł i oddalenia roszczenia o wynagrodzenia za czas choroby.Okręgowy Sąd Pracy i US zaskarżonym wyrokiem oddalił odwołanie wnioskodawcy, zaś orzeczenie zmienił w ten sposób, iż zgodnie z odwołaniem pozwanego Przedsiębiorstwa zasądził na rzecz wnioskodawcy kwotę 11.434 zł oraz uchylił orzeczenie w części dotyczącej wynagrodzenia za czas choroby przekazując to żądanie do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd ten ustalił i zważył m.in., że wynagrodzenie za dodatkowy urlop udzielony po powrocie wnioskodawcy do kraju z tej właśnie przyczyny ulega przeliczeniu na pieniądze polskie, oraz że część wynagrodzenia walutowego wliczana jest do wynagrodzenia za urlop w takiej wysokości, jaka wypłacona jest pracownikom w okresach miesięcznych, co w sytuacji wnioskodawcy zajmującego stanowisko kierownicze wynosi 75%. Przekazanie ZUS-owi roszczenia związanego z chorobą Sąd uzasadnił wystąpieniem jej po powrocie do kraju, co zdaniem Sądu uprawnia pracownika tylko do żądania zasiłku. Nowe zgłoszone przez wnioskodawcę roszczenia Sąd uznał za nadające się do odrębnego dochodzenia.Od powyższego prawomocnego wyroku wniósł w dniu 15 maja 1981 r. rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości domagając się uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i US w Toruniu do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącego wyrok ten został wydany z rażącym naruszeniem § 5 ust. 1 i 2 oraz § 12 ust. 5 rozporządzenia RM z dnia 27 grudnia 1974 w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (Dz. U. z 1974 r. Nr 51, poz. 330 z późn. zm.) w związku z art. 55 ustawy o ospius.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna okazała się uzasadniona.Według § 12 ust. 3 wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w razie uzasadnionych potrzeb organizacyjno-produkcyjnych budowy eksportowej, przysługujący pracownikowi skierowanemu do pracy za granicą urlop wypoczynkowy może zostać przesunięty na okres przypadający bezpośrednio po zakończeniu pracy za granicą lub po powrocie do kraju. Jeżeli zaś po zakończeniu pracy za granicą, lub po powrocie do kraju pracownik zachował prawo do urlopu wypoczynkowego, to również w zakresie innych uprawnień musi być uważany w okresie tego urlopu za osobę pozostającą w zatrudnieniu. Nie można bowiem zakończenia pracy za granicą lub następującego potem powrotu do kraju pracownika traktować w każdym przypadku równoznacznie z zakończeniem stosunku pracy. Na tym tle należy uznać za nieuzasadnione uchylenie przez Okręgowy Sąd Pracy pkt 2 orzeczenia Komisji Rozjemczej dotyczącego zasiłku chorobowego i przekazania w tym zakresie sprawy ZUS-owi Oddział w Białymstoku. Z akt zdaje się wynikać (Sąd nie poczynił jednak niezbędnych ustaleń), że wnioskodawca zachorował w czasie korzystania z udzielonego mu bezpośrednio po zakończeniu pracy za granicą lub po powrocie do kraju urlopu wypoczynkowego od 3 kwietnia do 22 maja 1979 r., a więc w ramach istniejącego stosunku pracy. Choroba wnioskodawcy wystąpiła w okresie od 10 do 24 maja 1979 r. (12 dni). W tej sytuacji pozwane przedsiębiorstwo było zobowiązane (art. 166 pkt 1 k.p.) do udzielenia wnioskodawcy tej niewykorzystanej części urlopu w terminie późniejszym, a więc praktycznie biorąc, najwcześniej w okresie od 23 maja do 3 czerwca 1979 r. w naturze. Warunki do tego istniały, a z okoliczności sprawy zdaje się wynikać (Sąd nie poczynił jednak niezbędnych ustaleń), że wnioskodawca w tym czasie faktycznie korzystał z urlopu. W myśl § 5 ust. 1 i 4 wymienionego rozporządzenia RM z dnia 27 grudnia 1974 r. pracownikowi m.in. w "okresie... niezdolności do pracy" przysługuje zasiłek chorobowy w złotych, a prawo do tego zasiłku i jego wysokości ustala oraz wypłaca ten zasiłek zakład pracy (art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - tekst jedn.: Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188). Błędne było zatem rozstrzygnięcie Okręgowego Sądu przekazujące roszczenie wnioskodawcy Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.Trafnie kwestionuje również skarżący orzeczenie Okręgowego Sądu Pracy i US zmieniające pkt 1 orzeczenia Komisji Rozjemczej i zasądzające kwotę 11.434 zł. W szczególności Okręgowy Sąd dokonując tej zmiany nie wskazał na charakter prawny tego pieniężnego świadczenia. Można tylko, ze względu na wyrażenie świadczenia w pieniądzu polskim, domniemywać (vide str. 18-19), że jest to ekwiwalent nieuwzględniony w wymiarze i nie wykorzystanych przez wnioskodawcę 2 x 10 dni urlopowych wynikających (niespornie) z jego uprawnień kombatanckich. Jednakowoż wnioskodawca domagał się za te dni nie złotowego ekwiwalentu, lecz wynagrodzenia dewizowego i złotowego wraz z częścią ruchomą wynagrodzenia, jak za faktycznie wykorzystany urlop. Wnioskodawcy mogłoby przysługiwać to wynagrodzenie, gdyby się okazało, że faktycznie wykorzystał ten urlop po zakończeniu pracy za granicą lub bezpośrednio po powrocie zza granicy (§ 12 ust. 1-3 i 5-6 wymienionego rozporządzenia RM z 27 grudnia 1974 r.). Taki stan rzeczy na tle okoliczności sprawy mógłby mieć miejsce. Wnioskodawca od 2 kwietnia 1979 r. znajdował się po powrocie zza granicy w kraju i wykorzystywał udzielony mu bezpośrednio po powrocie do kraju urlop wypoczynkowy w okresie od 3 kwietnia do 22 maja 1979 r. i prawdopodobnie dalej mógł zatem wykorzystać i te dodatkowe dni urlopu. Jednakowoż Sąd nie wyjaśnił tych okoliczności i nie poczynił w tym przedmiocie żadnych ustaleń. Zatem stanowisko Sądu w przedmiocie omawianej zmiany pkt 1 orzeczenia Komisji Rozjemczej i zasądzenia złotowego ekwiwalentu w kwocie 11.434 zł nie znajduje przekonywającego uzasadnienia. Jak to bowiem trafnie wskazuje skarżący w rewizji nadzwyczajnej § 12 ust. 6 wym. rozp. RM zobowiązując jednostkę kierującą do wypłacenia pracownikowi przypadającego mu wynagrodzenia w części walutowej najpóźniej w ostatnim dniu zatrudnienia za granicą nie pozbawia pracownika, który z jakichkolwiek przyczyn nie otrzymał takiego wynagrodzenia, prawa do żądania jego zapłaty w walucie obcej.Okręgowy Sąd oddalił odwołanie wnioskodawcy domagającego się wynagrodzenia złotowego za okres urlopu i choroby w czasie tego urlopu przyjmując, że zostało ono wypłacone. Jednakowoż i ta kwestia wymagała odpowiednich ustaleń, skoro motywy rozstrzygnięcia zawierają oczywistą nieścisłość. Wynagrodzenie za 72 dni urlopu oraz za 4 dni pracy wynosić powinno bądź łącznie 7.600 zł bądź też tylko za urlop 7.200 zł, lecz nie 7.400 zł. Z akt sprawy wynika, że niezależnie od początkowych twierdzeń wnioskodawcy, który żądał kwotę 8.600 zł, odpowiednia kwota powinna wynosić 8.400 zł (2x26 dni=52+2x20 dni=52+2x20 dni=72+12 dni=84 dni x100 zł), z czego wnioskodawcy wypłacono 2.000 zł (k. 8) oraz 5.000 zł (k. 9) zaś w odwołaniu podtrzymywał on swoje roszczenie o 1.400 zł.Nie można również zaakceptować odmowy przez Okręgowy Sąd rozpoznania dalszych roszczeń wnioskodawcy zgłoszonych w postępowaniu odwoławczym gdyż wynikają one z tej samej, zakończonej umową o pracę i opierającą się na przepisach regulujących tę umowę. Roszczenia te dotyczyły ruchomej części wynagrodzenia walutowego wypłacanej w okresach miesięcznych. Jak to trafnie podnosi skarżący, zdanie 5 ust. 5 § 12 rozporządzenia RM z 27 grudnia 1974 r. należy rozumieć w ten sposób, iż w wypadku urlopu udzielonego po zakończeniu pracy pracownikowi zajmującemu stanowisko kierownicze - a takie stanowisko zajmował wnioskodawca - część ruchomą wynagrodzenia za urlop, niezależnie od zespołowych wyników pracy tylko w takiej wysokości, która jest wypłacana miesięcznie.Jak z powyższego wynika zaskarżony wyrok wydano bez należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, a zwłaszcza na jaki ostatecznie okres zawarto umowę o pracę za granicą (z akt mogłoby wynikać, że umowa ta obowiązywała do 23 sierpnia 1979 r.k. 57), czy wnioskodawca po powrocie do kraju otrzymał i wykorzystał urlop wypoczynkowy w ramach obowiązującego stosunku pracy, czy po ustaleniu stosunku pracy. Okręgowy Sąd przyjmując tę drugą ewentualność, bez należytego uzasadnienia, z faktu powrotu wnioskodawcy do kraju wywiódł konsekwencje prawne, których nie można uznać za trafne.Z powyższych powodów należało na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § 2 k.p. orzec jak w sentencji wyroku.