I PRN 95/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Szczurzewski. Sędziowie SN: J. Knap (sprawozdawca), T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Michała Z. przeciwko Przedsiębiorstwu Budownictwa Hydrotechnicznego i Rurociągów Energetycznych "Energopol 7" w P. o ekwiwalent pieniężny za urlop na skutek rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 21 lutego 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca Michał Z. podjął pracę w pozwanym Przedsiębiorstwie z dniem 5.V.1975 r. po rozwiązaniu z poprzednim zakładem pracy umowy o pracę za wypowiedzeniem przez siebie dokonanym. W okresie od dnia 5.IV.1976 r. do dnia 18.X.1977 r. był on zatrudniony przez pozwane przedsiębiorstwo w ZSRR na budowie gazociągu oremburskiego. Po powrocie z pracy za granicą rozwiązanie umowy o pracę wiążącej strony nastąpiło z dniem 31.VIII.1978 r. Wynagrodzenie za urlop należny za rok 1977 wnioskodawca otrzymał z zaliczeniem wynagrodzenia walutowego. Natomiast za 20 dni roboczych urlopu wypoczynkowego przypadającego w 1976 r. strona pozwana wypłaciła M.Z. w listopadzie 1977 r. ekwiwalent w kwocie 2.492 zł według średniej z okresu 3 miesięcy poprzedzających wyjazd do ZSRR.We wniosku z dnia 30.X.1978 r. Michał Z. domagał się przyznania mu od pozwanego zakładu pracy wynagrodzenia walutowego za urlop należny w 1976 r.Zakładowa Komisja Rozjemcza orzeczeniem z dnia 28.XI.1978 r. oddaliła wniosek, wyszedłszy z założenia, że wprawdzie prawo do urlopu wnioskodawca uzyskał w maju 1976 r., lecz zaledwie po miesiącu pracy za granicą nie należy mu się wynagrodzenie płatne w dewizach, prawo bowiem do urlopu wynagradzanego w walucie zagranicznej nabywa się dopiero po roku pracy za granicą.Wyrokiem z dnia 21.II.1979 r. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie pracownika. Zdaniem Sądu do sytuacji faktycznej stanowiącej podłoże stosunku spornego w sprawie nie ma zastosowania § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (Dz. U. Nr 51, poz. 330 i Dz. U. z 1975 r. Nr 35, poz. 195). Sąd ten zaznaczył, że ekwiwalent wypłacono wnioskodawcy, mimo że do dnia zawarcia umowy za czas określony nie przepracował on jednego roku, lecz jedynie 11 miesięcy.W rewizji nadzwyczajnej złożonej w ustawowym terminie Centralna Rada Związków Zawodowych wniosła o uchylenie wyroku z dnia 21.II.1979 r. i "o wydanie orzeczenia co do istoty sprawy lub przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu do ponownego rozpoznania".Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu rażące naruszenie § 12 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów przez niezastosowanie w sprawie przepisów tego paragrafu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z dyspozycją art. 156 k.p. pracownik podejmujący pracę po rozwiązaniu przezeń stosunku pracy za wypowiedzeniem uzyskuje prawo do urlopu z upływem roku pracy. W stanie faktycznym sprawy Michał Z. ów rok pracy miał przepracowany w dniu 5.V.1976 r. W tym więc dniu nabył on prawo do urlopu wypoczynkowego za rok 1976. Nabycie to przypadło już w okresie zatrudnienia pracownika za granicą. Kwestię uprawnień urlopowych pracownika, który nabył prawo do urlopu w czasie zatrudnienia za granicą, normują przepisy § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (Dz. U. Nr 51, poz. 330 z późn. zmianami).Okręgowy Sąd Pracy z rażącym naruszeniem wykazanych przepisów przyjął, że nie mają one zastosowania do urlopu wnioskodawcy za rok 1976, chociaż jest niesporne, że prawo do tego urlopu pracownik nabył w czasie zatrudnienia za granicą, a nie przed skierowaniem go do pracy za granicą.W myśl § 12 ust. 1 zdanie 1 wymienionego rozporządzenia pracownikowi skierowanemu do pracy za granicą na okres co najmniej 12 miesięcy należy udzielić urlopu wypoczynkowego w czasie pobytu za granicą w tym roku kalendarzowym, w którym nabywa on prawo do urlopu; tylko na wniosek pracownika lub w razie uzasadnionych potrzeb organizacyjnych i produkcyjnych budowy (usługi) eksportowej przesuwa się urlop na czas następujący bezpośrednio po zakończeniu pracy za granicą. W tych wypadkach urlop bezpłatny udzielony pracownikowi w macierzystym zakładzie pracy ulega przedłużeniu o okres urlopu wypoczynkowego (§ 12 ust. 4 rozporządzenia).Przepis ust. 2 § 12 reguluje sytuację, w której pracownik skierowany do pracy za granicą na okres krótszy niż 12 miesięcy nabywa prawo do urlopu w czasu zatrudnienia za granicą. Przepis ten nie ma zastosowania w sprawie, wnioskodawca bowiem został skierowany do pracy przy budowie gazociągu za granicą na okres roczny, przy czym następnie okres pracy został przedłużony do dnia 18.X.1977 r. Godzi się jednak zwrócić uwagę na sformułowanie hipotezy omawianego przepisu § 12 ust. 2, gdyż w jego świetle nie do zaakceptowania jest sugestia, jakoby pracownik tam skierowany mógł nabyć prawo do urlopu wypoczynkowego w zatrudnieniu za granicą dopiero po rocznej pracy za granicą. Taką zaś sugestię - jak się zdaje - przedstawiła Zakładowa Komisja Rozjemcza. Zresztą nie podziela jej również pozwany zakład pracy, trafnie twierdząc, że nabycie prawa do urlopu normują przepisy kodeksu pracy.Stosownie do uregulowania ustalonego w § 12 ust. 5 zdanie 1 rozporządzenia za czas urlopu wypoczynkowego pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował (wynagrodzenie złotowe i wynagrodzenie walutowe przysługujące w razie zatrudnienia za granicą).Odpowiednio do wyraźnego wskazania zamieszczonego w dalszej części cytowanego przepisu "w wypadku urlopu udzielonego pracownikowi po zakończeniu pracy przez niego za granicą, część ruchomą wynagrodzenia walutowego wlicza się w całości do udzielonego wynagrodzenia za urlop, przy czym wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy (ust. 5) przypadające w części walutowej jednostka kierująca jest obowiązana wypłacić pracownikowi najpóźniej w ostatnim dniu zatrudnienia za granicą (§ 12 ust. 6)".W konkluzji wypada stwierdzić, że za każdy urlop wypoczynkowy, do którego pracownik nabył prawo w czasie zatrudnienia za granicą, dokąd został skierowany do pracy w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem, należy się oprócz złotowego wynagrodzenie walutowe przysługujące w czasie zatrudnienia za granicą.Trzeba jeszcze nadmienić, że w danym wypadku nie zachodzi sytuacja, w której pracownik przy rocznym tylko okresie pracy za granicą miałby otrzymać dwa urlopy wypoczynkowe opłacone z uwzględnieniem wynagrodzenia walutowego. Wnioskodawca bowiem był zatrudniony za granicą od dnia 5.IV.1976 r. do dnia 18.X.1977 r., a więc przez okres ponad półtoraroczny.Przysługujący wnioskodawcy ekwiwalent pieniężny za 20 dni roboczych urlopu za 1976 r. nie został ustalony według zasad określonych w § 12 ust. 5 rozporządzenia, a Okręgowy Sąd Pracy, wyszedłszy z odmiennych założeń, nie poczynił ustaleń koniecznych do oznaczenia wysokości tego ekwiwalentu, z rażącym naruszeniem art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.Z podanych przyczyn i względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p.