IV CR 157/81

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 18 maja 1981 r. sprawy z powództwa Andrzeja P. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu (…) w R. o zapłatę na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 20 sierpnia 1980 r., sygn. akt I C 133/79 oddala obie rewizje i znosi wzajemnie między stronami koszty instancji rewizyjnej. Uzasadnienie faktyczneNa podstawie umowy zawartej przez strony w dniu 11 października 1977 r. powód zobowiązał się wykonać rzeźbę dla Fabryki Śrub "wg załączonego kosztorysu orientacyjnego" na warunkach wynagrodzenia określonych w nie obowiązującym już zarządzeniu nr 21 ministra kultury i sztuki z dnia 28 lutego 1951 r., w miejsce którego weszły - z mocy § 4 umowy - "nowe zasady zawierania umów i określania wynagrodzeń za prace artystyczne z zakresu plastyki…" określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dni 11 listopada 1977 r. w sprawie zasad i stawek wynagrodzenia twórców dzieł plastycznych oraz umów o wykonanie lub wykorzystanie tych dzieł (Dz. U. Nr 36, poz. 158). W § 7 umowy postanowiono, że wartość prac wykonywanych na podstawie tej umowy "strony określają wstępnie na kwotę zł 100 000,- z tym, że ostatecznej wyceny określającej rzeczywistą wartość usługi dokona Kolegium Rzeczoznawców…". Kolegium Rzeczoznawców zatwierdziło następnie kwotę 100 000 zł jako wynagrodzenie za całość prac związanych z wykonaniem rzeźby. Kwotę tę powodowi wypłacono.Powód domagał się zasądzenia od strony pozwanej kwoty 120 000 zł, twierdząc, że kwota ta należy mu się w związku z rozszerzeniem zakresu prac przez inwestora, wprowadzeniem zmian w projekcie konstrukcji rzeźby i wejściem w życie nowych zasad wynagrodzenia.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 40 000 zł, a w pozostałej części oddalił powództwo. Sąd ustalił na podstawie opinii biegłego, że w świetle przepisów cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1977 r. wynagrodzenie powoda nie podlega wymienionym w tym rozporządzeniu stawkom, lecz ustaleniu umownemu i powinno wynosić 140 000 zł.Od tego wyroku wniosły rewizje obie strony. Powód domagał się zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa w całości, a strona pozwana zmiany i oddalenia powództwa w całości. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Przede wszystkim nasuwa się pytanie, jaki charakter ma wynagrodzenie powoda określone w zawartej przez strony umowie, a w szczególności, czy jest to wynagrodzenie ryczałtowe czy kosztorysowe, na co wskazywałaby wyraźna wzmianka w § 1 umowy. Jednakże o charakterze tego wynagrodzenia nie decyduje nazwa, jaką mu strony nadają, lecz jego rodzaj. Wynagrodzenie jest ryczałtowe, gdy zostaje z góry określone w wysokości oznaczonej przez strony, mającej charakter ostateczny i niezmienny. Przeciwieństwem tego jest wynagrodzenie kosztorysowe, wynikające z zestawienia szeregu pozycji składających się na wynagrodzenie: potrzebnych do wykonania dzieła materiałów, ew. kosztów ich sprowadzenia, nakładu pracy z podaniem cen jednostkowych. Jest to więc wynagrodzenie wynikowe. Kosztorys umowny zaakceptowany przez zamawiającego, stanowiący podstawę określenia wynagrodzenia i będący integralną częścią umowy, określa to wynagrodzenie tylko w sposób przybliżony, natomiast o rzeczywistej ostatecznej wysokości należności decyduje kosztorys wykonawczy (ostateczny), który może różnić się od umownego in minus, albo in plus. Otóż, jak wynika z kosztorysu umownego (k. 25), został on sporządzony w oparciu o stawki tabeli R I i R II obowiązującego w chwili zawierania umowy zarządzenia nr 21 ministra kultury i sztuki z dnia 28 lutego 1951 r. Wskazuje na to data kosztorysu umownego (9 sierpnia 1977 r.), jak również treść § 7 umowy, określającego wartość prac wykonywanych "wstępnie na kwotę zł 100 000.-" i postanawiającego, że ostatecznej wyceny dokona Kolegium Rzeczoznawców. Tego charakteru wynagrodzenia jako kosztorysowego nie zmienia okoliczność, że powód wyliczone w oparciu o stawki zarządzenia z 1951 r. wynagrodzenie obniżył w kosztorysie umownym na kwotę 100 000 zł. Przez to obniżenie wynagrodzenie nie utraciło swego charakteru orientacyjnego i wstępnego. Skoro zaś strony postanowiły, że ostateczną wysokość wynagrodzenia określi Kolegium Rzeczoznawców, to należy przez to rozumieć, że strony powierzyły Kolegium ustalenie wynagrodzenia na podstawie nowych zasad, objętych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1977 r., w tym także w wypadku, w którym stosownie do tabeli R II ust. 8 punkt 2c) o wynagrodzeniu decyduje umowa. Gdy bowiem w umowie wynagrodzenie określone zostało tylko "wstępnie", to rzeczą Kolegium było określić je w sposób ostateczny. Wymaganiu temu natomiast nie odpowiadało samo tylko zatwierdzenie kwoty 100 000 zł, traktowanej jako suma "wstępna". Ponieważ Kolegium nie wykonało swego zadania w tym przedmiocie, przeto ustalenie ostatecznego wynagrodzenia przypadło w niniejszym procesie sądowi. Ponieważ wymagało to wiadomości specjalnych, to słusznie sąd przeprowadził dowód z biegłego, ustalając na podstawie jego opinii, że ostateczne wynagrodzenie powoda powinno wynosić 140 000 zł, a nie 100 000 zł. Tak więc nietrafne są zarzuty podniesione w rewizji strony pozwanej, które przypisują postanowieniom § 7 umowy znaczenie ostatecznego i ścisłego ustalenia wynagrodzenia, wbrew wyraźnemu brzmieniu tego przepisu. Na tej podstawie rewizja strony pozwanej ulega oddaleniu (art. 387 kpc). Podobnie oddaleniu ulega rewizja powoda. Nie ma bowiem żadnych podstaw faktycznych i prawnych do określenia przysługującego powodowi wynagrodzenia powyżej kwoty wymienionej przez biegłego. Nie wiadomo, na jakiej podstawie i w jaki sposób obliczył powód, że powinno ono wynosić 220 000 zł. Chybiony jest także zarzut dotyczący podstaw wynagrodzenia, gdyż Sąd Wojewódzki kierował się prawidłowo przepisami rozporządzenia z dnia 11 listopada 1977 r., a nie zarządzenia z dn. 28 lutego 1951 r. Tak więc także i ta rewizja jest pozbawiona ustawowych podstaw.