I PRN 11/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN St. Rejman.Sędziowie SN: T. Kasiński, Z. Zaziemski (spr.).Protokolant: K. Kowalska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 7 maja 1981 r. sprawy z wniosku Grzegorza O. przeciwko Państwowemu Gospodarstwu Rybackiemu w K. obecnie Państwowe Gospodarstwo Rolne w K. o. zapłatę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 września 1980 r.uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go orzeczenie Terenowej Komisji Rozjemczej w Żyrardowie z dnia 3 VI 1980 r. i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu celem doręczenia wnioskodawcy odpisu postanowienia tego Sądu z dnia 17 IV 1980 r.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 17 XII 1979 r. Grzegorz O. domagał się zasądzenia od pozwanego Państwowego Gospodarstwa Rybackiego kwoty 8.884 zł z tytułu sprawowanego w latach 1973-1974 r. nadzoru remontów stawów rybnych.Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 17 IV 1980 r. przekazał sprawę według właściwości do rozpoznania Terenowej Komisji Rozjemczej w Ż. uznając, że powód domagał się wynagrodzenia za pracę.Terenowa Komisja Rozjemcza orzeczeniem z dnia 3 VI 1980 r. oddaliła wniosek uznając, że roszczenie wnioskodawcy uległo przedawnieniu na podstawie art. 291 § 1 k.p.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaskarżonym wyrokiem oddalił odwołanie wnioskodawcy.Wprawdzie zdaniem tegoż Sądu - mogłyby w tej sprawie zachodzić wątpliwości co do tego, czy roszczenie wnioskodawcy wynika z umowy o pracę, czy też umowy zlecenia - jednak bez względu na to jaki rodzaj umowy łączył strony - roszczenie to uległo przedawnieniu na podstawie art. 291 § 1 k.p. (w przypadku umowy o pracę) bądź art. 751 k.c. (w przypadku umowy zlecenia).W złożonej rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej w Ż. z dnia 9 VI 1980 r. i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu celem doręczenia wnioskodawcy odpisu postanowienia tegoż Sądu z dnia 17 IV 1980 r.Rewizja nadzwyczajna zarzuca rażące naruszenie art. 245 i 259 § 2 k.p., art. 55 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych oraz art. 750 i 751 k.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie podnosi w szczególności rewizja nadzwyczajna, że wnioskodawcy nie został doręczony odpis postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 17 IV 1980 r.Rzeczą Sądu było doręczenie tego postanowienia z urzędu obu stronom - w sprawie brała bowiem udział jednostka gospodarki uspołecznionej (art. 357 zd. 1 k.p.c.).Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, gdyż postanowienie to nie uprawomocniło się (art. 363 § 1 k.p.c.). W konsekwencji zatem ani Terenowa Komisja Rozjemcza, ani Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie byli związani przekazaniem im sprawy przez Sąd Rejonowy (art. 259 § 2 k.p.c.).Stwierdzić przy tym należy, że wnioskodawca w piśmie z dnia 30 VI 1980 r. (k. 33) oraz w odwołaniu do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (k. 42) podnosił, że nie został mu doręczony odpis postanowienia Sądu Rejonowego, a nadto postanowienie to kwestionował.Obowiązkiem zatem Terenowej Komisji Rozjemczej, a następnie Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, było przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu celem doręczenia wnioskodawcy odpisu postanowienia tegoż Sądu z dnia 17 IV 1980 r. o przekazaniu sprawy Terenowej Komisji Rozjemczej w Ż. - dla umożliwienia wnioskodawcy złożenia zażalenia od powyższego postanowienia.Odmienne postępowanie obu organów uzasadnia pogląd, że wnioskodawca został pozbawiony możności obrony swych praw przed sądem powszechnym.Zauważyć należy, że dotychczasowe postępowanie dowodowe nie pozwala na ustalenie jaki stosunek prawny łączył strony.Wyjaśnienie tej okoliczności ma istotne znaczenie w sprawie.W przypadku bowiem, gdyby roszczenie wnioskodawcy wynikało ze stosunku pracy, to należałoby podzielić pogląd zawarty w zaskarżonym wyroku, że uległo ono 3-letniemu przedawnieniu na podstawie art. 291 § 1 k.p.Roszczenie to było bowiem wymagalne w październiku 1974 r. a z wnioskiem o jego zasądzenie wnioskodawca wystąpił dopiero w dniu 21 XII 1979 r. Natomiast w razie ustalenia, że wnioskodawca był zatrudniony na podstawie innej umowy o świadczenie usług, to wbrew odmiennemu stanowisku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, nie można podzielić poglądu, że roszczenie z tej umowy uległo dwuletniemu przedawnieniu, art. 751 pkt 1 k.c.Termin przedawnienia przewidziany w art. 751 pkt 1 k.c. ma bowiem zastosowanie w stosunku do osób, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju.W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykonywał czynności na rzecz strony pozwanej w ramach przedsiębiorstwa i brak jest dowodów, aby takie czynności wykonywał stale, skoro jak wynika z akt sprawy był zatrudniony w ramach umowy o pracę w tym czasie w Wojewódzkim Zarządzie Gospodarki Wodnej i Melioracji w W.Jeżeli więc roszczenie wnioskodawcy nie uległo przedawnieniu na podstawie art. 751 pkt 1 k.c., to w przypadku ustalenia, że nie był on zatrudniony na podstawie umowy o pracę, miałby zastosowanie 10-letni termin przedawnienia z art. 118 k.c.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.