IV KRN 367/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Kwiecień, J. Tobera.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Adama S., skazanego z art. 234 § 1 i z art. 236 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Rawiczu z dnia 11 stycznia 1978 r., utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Lesznie z dnia 31 maja 1978 r.,zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o zastosowaniu warunkowego zawieszenia wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności i orzeczenia wydane na podstawie art. 75 § 1, art. 75 § 2 pkt 4 i 6 oraz art. 76 § 2 k.k. (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Rawiczu wyrokiem z dnia 11 stycznia 1978 r. uznał oskarżonego Adama S. za winnego tego, że:1) dnia 26 sierpnia 1977 r. w P. i S., będąc pod działaniem alkoholu, publicznie i bez jakiegokolwiek powodu dokonał czynnej napaści na funkcjonariusza MO Henryka B. w ten sposób, że zamachnął się na niego pięścią, kilkakrotnie drewnianą sztachetą oraz zamierzył się siekierą, chcąc go uderzyć, podczas pełnienia przez niego obowiązków służbowych,2) w tym samym miejscu i czasie, jak opisano wyżej w pkt 1, będąc pod działaniem alkoholu, publicznie i bez jakiegokolwiek powodu znieważył funkcjonariusza MO Henryka B., używając w stosunku do niego podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych, słów wulgarnych,tj. popełnienia czynów przewidzianych w art. 234 § 1 i art. 236 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., i za to na podstawie wymienionych przepisów skazał oskarżonego za czyn pierwszy na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, a za czyn drugi - na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, wymierzając mu karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym wykonanie jej zawiesił na okres 4 lat. Jednocześnie orzekł - na podstawie art. 75 § 1 k.k. - grzywnę w wysokości 10.000 zł oraz zobowiązał oskarżonego - na podstawie art. 75 § 2 pkt 4 i 6 k.k. - do wykonania 10 godz. pracy na cele społeczne i do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu, a ponadto - zgodnie z art. 76 § 2 k.k. - oddał oskarżonego pod dozór kuratora sądowego.Sąd Wojewódzki w Lesznie, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 1978 r. rewizji wniesionej przez prokuratora, wyrok Sądu Rejonowego utrzymał w mocy.Od powyższego wyroku Sądu Rejonowego w Rawiczu, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Lesznie, rewizję nadzwyczajną na niekorzyść skazanego w części dotyczącej orzeczenia o karze wniósł Prokurator Generalny PRL, zaskarżonemu wyrokowi zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niesłusznym ustaleniu, że trudna sytuacja materialna rodziny oskarżonego stanowi szczególną okoliczność przewidzianą w art. 59 § 2 k.k., uzasadniającą zastosowanie do oskarżonego warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, a w konkluzji wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie orzeczenia o zastosowaniu do oskarżonego warunkowego zawieszenia wykonania wymierzonej mu kary pozbawienia wolności i w związku z tym orzeczonej - na podstawie art. 75 § 1 k.k. - grzywny, nałożonych na oskarżonego, zgodnie z art. 75 § 2 pkt 4 i 6 k.k., obowiązków oraz decyzji o oddaniu oskarżonego pod dozór kuratora sądowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Z prawidłowych ustaleń Sądu Rejonowego wynika - co znalazło wyraz w kwalifikacji prawnej przypisanych oskarżonemu czynów - że dopuścił się on tych występków w okolicznościach wskazujących na ich chuligański charakter. Zastosowanie zatem do oskarżonego warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności byłoby możliwe jedynie w wypadku, gdyby zachodziły - stosownie do art. 59 § 2 k.k. - przemawiające za tym szczególne okoliczności.W konkretnym wypadku okoliczności takie - wbrew stanowisku Sądu Rejonowego - nie zachodzą. Brak bowiem takich okoliczności, które zdecydowanie przemawiałyby na korzyść oskarżonego i wskazywały, że nie jest konieczne wymierzenie mu kary bezwzględnego pozbawienia wolności, gdyż przestępne zachowanie miało charakter wyjątkowy i wyraźnie odbiegało od jego dotychczasowego postępowania.Oskarżony był już uprzednio dwukrotnie karany: raz za przestępstwo określone w art. 261 k.k. z 1932, a drugi raz - w art. 199 k.k. W miejscu swego zamieszkania ma opinię nadużywającego alkohol. Ponadto mimo wyuczonego zawodu cieśli i osiągnięcia pełnoletności nie podejmował przed popełnieniem przestępstw, za które został skazany zaskarżonym wyrokiem, żadnej stałej pracy zarobkowej, zatrudniając się jedynie sezonowo i pozostając na utrzymaniu ojca, który pobiera rentę z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa. Jeżeli do tego dodać wyjątkowo agresywne zachowanie się oskarżonego w stosunku do pokrzywdzonego funkcjonariusza MO, to należy dojść do przekonania, że oskarżony jest w znacznej mierze zdemoralizowany i że zarówno okoliczności popełnienia przypisanych mu czynów, jak i jego warunki osobiste oraz prowadzony przez niego tryb życia przed popełnieniem tych przestępstw nie dają podstaw do uzasadnionego przypuszczenia, że mimo niewykonania kary będzie on przestrzegał porządku prawnego i że nałożone wyrokiem obowiązki wpłyną na niego wychowawczo.Nie można w określonym wypadku uznać - jak to błędnie przyjmuje Sąd Rejonowy - za szczególne okoliczności, przemawiające za zastosowaniem do oskarżonego warunkowego zawieszenia wykonania kary, faktu, że jego rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i że podjęcie przez niego pracy zarobkowej mogłoby przyczynić się do poprawy tych warunków. Skoro bowiem oskarżony do chwili skazania go nie wykazał troski o sprawy materialne swych rodziców i nie udzielał im żadnej w tym względzie pomocy, to nawet ewentualne podjęcie przez niego pracy zarobkowej sytuacji tej radykalnie nie zmieni, tym bardziej że zważywszy na osobowość oskarżonego i jego skłonności do nadużywania alkoholu nie ma pewności, czy zarobione pieniądze rzeczywiście przeznaczy na pomoc rodzinie.W tych zatem warunkach zawieszenie oskarżonemu wykonania kary pozbawienia wolności może wywołać u niego poczucie pobłażliwości i wywrzeć negatywny wpływ w zakresie społecznego oddziaływania kary. Ponadto przeciwko warunkowemu zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności w tej sprawie przemawia wzgląd na społeczne oddziaływanie kary (art. 73 § 2 k.k. in fine) (...).