Rw 1075/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Wizelberg. Sędziowie: płk Z. Furtak (sprawozdawca), płk S. Rzeczycki. Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk M. Nowak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie sprawy Jana M., skazanego nieprawomocnie na podstawie art. 234 § 1, 236 i 318 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na mocy art. 73 § 1 i 2 k.k., a ponadto na karę dodatkową 2.000 zł grzywny, z powodu rewizji wniesionej przez podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Lublinie na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w Lublinie z dnia 2 września 1970 r.,nie uwzględnił rewizji prokuratora i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Jan M. został uznany za winnego przestępstwa z art. 234 § 1, 236 i 318 w związku z art. 59 § 1 k.k., polegającego na tym, że w dniu 15 marca 1970 r. w N., będąc pod wpływem alkoholu, niewłaściwie zachowywał się w miejscowej gospodzie i przed nią, a na zwróconą mu uwagę przez członka ORMO Jana. S. i kaprala MO Mariana B. usiłował pobić Jana S. i używał pod adresem obydwu wymienionych funkcjonariuszy obelżywych słów, następnie stawiał opór podczas doprowadzenia go do budynku Prezydium GRN i wreszcie, będąc już w tym budynku, używał wulgarnych słów ogólnie oraz pod adresem zatrzymujących go, uderzając ponadto ręką w twarz sierżanta MO Józefa T. w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych.Prokurator - zarzucając w rewizji obrazę przepisu art. 59 § 2 k.k. przez zastosowanie wobec oskarżonego warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności pomimo braku szczególnych okoliczności uzasadniających to zawieszenie - wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu Janowi M. kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który popierał rewizję, oraz obrońcy, który wnosił o nieuwzględnienie rewizji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Prokurator wywodzi w rewizji, że Sąd I instancji naruszył w zaskarżonym wyroku zasadę niestosowania warunkowego zawieszenia wykonania kary w stosunku do sprawców przestępstw o charakterze chuligańskim, wynikającą z treści art. 59 § 2 k.k. Jako szczególne okoliczności łagodzące, które umożliwiły warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności, Sąd I instancji przyjął pozytywną opinię służbową i dotychczasowy nienaganny tryb życia oskarżonego i na tej podstawie doszedł do przekonania, że oskarżony pomimo niewykonania kary nie popełni nowego przestępstwa. Te same okoliczności zostały raz uwzględnione jako okoliczności łagodzące przy wymiarze kary, a drugi raz jako wymagane przepisem art. 59 § 2 k.k. tak zwane "szczególne okoliczności". W istocie rzeczy fakty te, które się mieszczą w ramach pojęcia: "okoliczności łagodzące" lub "obciążające", nie wystarczają do uznania ich za "szczególne okoliczności" w rozumieniu art. 59 § 2 k.k. Nie może być uznane - zdaniem skarżącego - za "szczególną okoliczność" odniesienie przez ·oskarżonego obrażeń ciała w czasie zajścia, albowiem zostało ustalone, że oskarżony od samego początku zajścia zachowywał się agresywnie w stosunku do działających legalnie funkcjonariuszy MO. Warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności uczyniło ją karą niewspółmiernie łagodną. Natomiast bezpośrednia dolegliwość wynikająca dla oskarżonego z faktu ukarania go grzywną jest niewspółmierna do stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu popełnionego przez oskarżonego i do prewencyjnych celów kary.Wywody rewizji nie są przekonywające.Z ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że oskarżony dopuścił się przestępstwa o charakterze chuligańskim. W stosunku do sprawców przestępstw o charakterze chuligańskim nie stosuje się warunkowego zawieszenia wykonania kary, chyba że przemawiają za tym szczególne okoliczności (art. 59 § 2 k.k.).Sąd I instancji uznał, że w sprawie istnieją szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie wobec oskarżonego warunkowego zawieszenia wykonania kary. Stanowisko to - wbrew odmiennym wywodom rewizji prokuratora - jest słuszne.Przepis art. 59 § 2 k.k. w odniesieniu do kwestii dopuszczalności warunkowego zawieszenia wykonania kary sprawcy czynu o charakterze chuligańskim zawiera unormowanie zbliżone do artykułu 3 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (uchylonego na mocy art. VII pkt 15 przepisów wprowadzających kodeks karny), z tą jednak różnicą, że art. 3 mówił o "wyjątkowych okolicznościach samego przypadku", natomiast art. 59 § 2 k.k. wymienia "szczególne okoliczności" jako podstawę do zastosowania warunkowego zawieszenia wykonania kary. Sąd Najwyższy w wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach przestępstw o charakterze chuligańskim (Mon. Pol. z 1966 r. Nr 30, poz. 158) określił warunki dopuszczalności warunkowego zawieszenia kary na podstawie art. 3 powołanej wyżej ustawy. Wytyczne te w tej części są również aktualne, jeśli chodzi o stosowanie przepisu art. 59 § 2 k.k.Sąd Najwyższy wskazał w wytycznych, że warunkowe zawieszenie wykonania kary przy przestępstwach o charakterze chuligańskim jest dopuszczalne, jeżeli: a) ujemne następstwa czynu są niewielkie, b) czyn przestępny został popełniony przypadkowo, c) sprawca - zwłaszcza ze względu na swój nienaganny tryb życia i na osiągnięcia w pracy - daje rękojmię, że nie popełni nowego przestępstwa.Okoliczności te zachodzą w niniejszej sprawie. Udział oskarżonego w zajściu był przypadkowy. Oskarżony znajdował się w towarzystwie swego kuzyna Bronisława B. w gospodzie. Znajdujący się w stanie nietrzeźwości Bronisław B. wszczął z jednym z obecnych w gospodzie mężczyzn awanturę, do której oskarżony nie mieszał się. W czasie interwencji skierowanej przeciwko Bronisławowi B. Kapral MO Marian B. oraz członek ORMO Jan S. poczęli zwracać uwagę oskarżonemu i wezwali go do opuszczenia gospody, co też oskarżony uczynił. W związku z interwencją członka ORMO Jana S. i naruszeniem nietykalności cielesnej tegoż Jana S. przez oskarżonego (chwycenie go za odzież na piersiach), oskarżonego - przy użyciu siły fizycznej - zaprowadzono do pobliskiego budynku Prezydium GRN. W czasie tego doprowadzania doszło do czynów opisanych w ustaleniach wyroku (...).Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę na dotychczasowy nienaganny tryb życia oskarżonego oraz na jego wzorowe zachowanie się w życiu cywilnym i podczas odbywania zasadniczej służby wojskowej jako na okoliczności dające podstawę do przypuszczenia, że oskarżony pomimo niewykonania kary nie popełni nowego przestępstwa.Względy na społeczne oddziaływanie kary nie przemawiają również przeciwko warunkowemu zawieszeniu oskarżonemu wymierzonej mu kary pozbawienia wolności. Przypisany oskarżonemu czyn przestępny został popełniony w dniu 15 marca 1970 r., a oskarżony, który odpowiadał z wolnej stopy, w dalszym ciągu pełni służbę w tej samej jednostce wojskowej. Brak podstaw do twierdzenia, że przeszło 7-miesięczne pozostawanie oskarżonego na wolności wywołało jakieś ujemne skutki. Ponadto Bronisław B., który wraz z oskarżonym brał udział w opisanym w wyroku zajściu i który był inicjatorem tego zajścia, został skazany za ten czyn wyrokiem Sądu Powiatowego w N. z dnia 15 czerwca 1970 r. na podstawie art. 234 § 1 w związku z art. 59 § 1 k.k. na rok pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 4 lat oraz na 3.000 złotych grzywny.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.