I KR 245/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Fornalik (sprawozdawca). Sędziowie: S. Kotowski, F. Kozłowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Śliwiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Sławomira Andrzeja P., oskarżonego z art. 227 § 2 k.k. i art. 47 § 1 u.k.s., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 16 czerwca 1978 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a) co do czynu opisanego niżej w pkt 1 uznał, iż oskarżony, działając wspólnie i w porozumieniu z Mieczysławem L., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej zbył Zdzisławowi F. falsyfikat złotej monety 20-dolarowej USA za kwotę 23.000 zł, zapewniając go o autentyczności tej monety, i za to na podstawie art. 205 § 1 k.k. w związku z art. 36 § 3 k.k. skazał na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz 20.000 zł grzywny (...),b) co do czynu opisanego niżej w pkt 2 uznał, że oskarżony wspólnie z Mieczysławem L. usiłował bez wymaganego zezwolenia dokonać obrotu złotą monetą 20-dolarową USA, i za to na podstawie art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 47 § 1 u.k.s. skazał na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz 15.000 zł grzywny (...);2) na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii darował oskarżonemu orzeczone kary pozbawienia wolności;3) w pozostałej zaskarżonej części tenże wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Warszawie po rozpoznaniu sprawy Sławomira Andrzeja P., oskarżonego o to, że:1) w dniu 15 września 1975 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu z innym mężczyzną, sprzedał Zdzisławowi F. 20-dolarową monetę USA za kwotę 23.000 zł, przy czym wiedząc, iż moneta jest falsyfikatem, zapewniał go, że jest to złoto, tj. o popełnienie czynu przewidzianego w art. 227 § 2 k.k. w związku z art. 47 § 1 u.k.s.;2) w dniu 4 października 1975 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu z innym mężczyzną, zaproponował Zdzisławowi F. nabycie za kwotę 23.000 zł 20-dolarowej monety USA, przy czym wiedząc, że moneta jest falsyfikatem, zapewniał go, iż jest to złoto, tj. o popełnienie czynu określonego w art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 227 § 2 k.k. i w związku z art. 47 § 1 u.k.s. - wyrokiem z dnia 16 czerwca 1978 r. uznał oskarżonego Sławomira Andrzeja P. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów, przy czym ustalił, iż działał on wspólnie z Mieczysławem L., i za to za czyn opisany wyżej w pkt 1 - na podstawie art. 227 § 2 k.k. w związku z art. 36 § 2 i 3 k.k. - skazał na karę 1 roku pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny (...), a na podstawie art. 47 § 1 u.k.s. - na karę 1 roku pozbawienia wolności i 30.00 zł grzywny (...), a za czyn opisany wyżej w pkt 2 - na podstawie art. 11 § 1 k.k. i w związku z art. 227 § 2 k.k. i z art. 36 § 2 i 3 k.k. - skazał na karę 1 roku pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny (...), na podstawie art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 47 § 1 u.k.s. na karę 1 roku pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny (...), na podstawie zaś art. 1 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii orzeczone kary pozbawienia wolności darował; ponadto na podstawie art. 48 § 2 k.k. orzekł przepadek przedmiotu przestępstwa w postaci falsyfikatu złotej monety 20-dolarowej USA, znajdującego się w depozycie Narodowego Banku Polskiego.Od powyższego wyroku wniósł rewizję obrońca oskarżonego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wprawdzie autor rewizji kwestionuje - oprócz dokonanej przez sąd oceny prawnej czynów oskarżonego - również ocenę okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wyroku. Stwierdzić jednak należy, że uzasadnienie tego ostatniego zarzutu ograniczył do powołania się na wyjaśnienia oskarżonego, bez ustosunkowania się do rozważonych przez sąd innych okoliczności, wskazujących na to, że oskarżony miał całkowitą świadomość co do tego, iż sprzedana przez niego i Mieczysława L. moneta w pierwszej transakcji jest falsyfikatem.Niezależnie jednak od powyższego zauważyć trzeba, że przytoczone przez Sąd Wojewódzki okoliczności dotyczące czynu opisanego wyżej w pkt 1 i odnoszące się do świadomości oskarżonego, iż sprzedana przez niego wspólnie i w porozumieniu z Mieczysławem L. moneta 20-dolarowa USA jest falsyfikatem, są przekonujące i znajdują uzasadnienie w wynikach przewodu sądowego. Świadczą o tym zresztą nie tylko przytoczone przez sąd okoliczności, ale również zabiegi oskarżonego zmierzające do sprzedania tej monety, wyrażające się w tym, że to właśnie on kilkakrotnie telefonował i umawiał się z kupującym Zdzisławem F., aby w konsekwencji doprowadzić do spotkania z nim i wspólnie z Mieczysławem L. sfinalizować transakcję, przy czym fakt, iż oskarżony nie pobierał bezpośrednio pieniędzy, a uczynił to Mieczysław L., nie ma w tym wypadku znaczenia.Natomiast zgodzić się trzeba - wprawdzie nie z powodów przytoczonych w uzasadnieniu rewizji - ze stanowiskiem zawartym w rewizji, że dokonana przez sąd ocena prawna obu czynów jest wadliwa.Przede wszystkim w związku z tym podnieść należy, że art. 227 § 1 i 2 k.k. przewiduje odpowiedzialność karną w stosunku do sprawcy, który: "(...) podrabia lub przerabia polski lub obcy pieniądz albo dokument na okaziciela uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej lub towarów zbywanych za wartości dewizowe." Tak więc pieniądz, o którym mowa w tym przepisie, musi być środkiem płatniczym obowiązującym w kraju jego emitowania.Tymczasem - jak wynika z pisma Narodowego Banku Polskiego złożonego do akt Sądu Najwyższego - złote monety 20-dolarowe emisji Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej przestały być środkiem płatniczym w 1934 r.W tych warunkach należało uznać, że zastosowana przez Sąd Wojewódzki kwalifikacja prawna obu czynów, a między innymi art. 227 § 2 k.k., jest wadliwa, przy czym fakt, iż w pierwszym wypadku moneta była falsyfikatem, nie ma żadnego znaczenia dla rozważanej tu kwestii.Jeżeli zaś chodzi o zastosowanie do czynu, opisanego wyżej w pkt 1, art. 227 § 2 k.k. w związku z art. 47 § 1 u.k.s., stwierdzić należy, że zawarte w tym przepisie sformułowanie: "(...) kupuje lub sprzedaje zagraniczne środki płatnicze albo złoto lub platynę w postaci nie stanowiącej wyrobu użytkowego" nie pozwala również na uznanie, że oskarżony czynem tym wyczerpał znamiona przestępstwa określone w art. 47 § 1 u.k.s.: po pierwsze dlatego, że - jak to już wyżej wykazano - puszczona w obieg moneta nie jest zagranicznym środkiem płatniczym, a po drugie dlatego, że moneta ta była falsyfikatem złotej monety 20-dolarowej USA (wykonana metodą gemanoplastyczną, wypełniona stopem z ołowiu i pokryta warstwą mosiądzu w celu nadania wyglądu monety złotej) i jako taka nie może być uznana za złoto nie stanowiące wyrobu użytkowgo. Ze względu jednak na to, że w świetle wyników przewodu sądowego nie może ulegać wątpliwości fakt, iż oskarżony wraz z Mieczysławem L. zbył ten falsyfikat złotej monety 20-dolarowej USA Zdzisławowi F. za 23.000 zł, a więc działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadzając w błąd tego ostatniego przez zapewnienie go o autentyczności tej monety, należało uznać, że dopuścił się on przestępstwa określonego w art. 205 k.k.W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że czyn sprawcy polegający na puszczeniu w obieg złotej monety 20-dolarowej USA wycofanej z obiegu, a więc nie będącej środkiem płatniczym, nie stanowi przestępstwa określonego w art. 227 § 2 k.k., natomiast stanowi, jeżeli dokonano obrotu taką monetą, przestępstwo określone w art. 47 § 1 u.k.s.; w wypadku zbycia falsyfikatu takiej monety (wykonanej z innego metalu aniżeli złoto lub platyna) w celu osiągnięcia korzyści majątkowej sprawca może odpowiadać na podstawie art. 205 k.k.Odmiennie natomiast w świetle wyników przewodu sądowego ocenić należy przypisany oskarżonemu czyn opisany wyżej w pkt 2, poza sporem bowiem pozostaje jedynie fakt, że oskarżony usiłował wspólnie z Mieczysławem L. (co do którego umorzono postępowanie karne z powodu jego śmierci) dokonać obrotu monetą 20-dolarową USA. Nie ustalono natomiast, czy moneta ta była autentyczna, czy też była falsyfikatem. Dlatego też wątpliwość tę nie dającą się usunąć należało wytłumaczyć na korzyść oskarżonego. Jeżeli bowiem uznać, że była ona tak - jak to stwierdził sąd - falsyfikatem, to również w tym wypadku podstawę odpowiedzialności oskarżonego powinien stanowić art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 205 k.k., w wypadku zaś uznania, że była ona autentyczną złotą monetą 20-dolarową USA, podstawę odpowiedzialności powinien stanowić art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 47 § 1 u.k.s.W związku z powyższymi wątpliwościami Sąd Najwyższy uznał, iż należy przyjąć za podstawę odpowiedzialności oskarżonego art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 47 § 1 u.k.s., jako że zagrożenie przewidziane w tym przepisie jest łagodniejsze od przewidzianego w art. 205 k.k. Przepis art. 47 § 1 u.k.s. przewiduje zagrożenie do 5 lat pozbawienia wolności i grzywny do 500.000 zł, natomiast art. 205 k.k. karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, a ponadto w wypadku przyjęcia kwalifikacji prawnej z art. 205 k.k. powstałby obowiązek wymierzenia oskarżonemu kary grzywny - z powodu działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej - na podstawie art. 36 § 3 k.k., a więc do 1.000.000 zł (...).